-
http://occitanica.eu/files/original/ab30de0eaae25d2b2ecb2ac62ee303a2.JPG
ec5647e209d66e0d7b9a876b4f1aa524
http://occitanica.eu/files/original/1db0ebe051c56905be5417948d7506ff.xml
21844b891fa4ef298a8d37e81bdc25b1
http://occitanica.eu/files/original/311724b0e097cb5b8cd28e63373b6efb.pdf
dc709e309cb03d7cd356e5419d4f0b4f
PDF Text
Text
Jornadas CAPES ⎼ Montpelhièr 29 e 30 de genièr de 2015
A taula ambé Belaud, emai a la cosina.
Joan-Ives Roier
Per imaginar Belaud entaulat, emai a la cosina, fau de’n promier se representar ce
qu’èron, materialament, aqueles causas de son temps. Una epòca sensa gaire de taulas ni de
cosinas coma n’avèm encuei ; de recèptas sovent luenchas dei nòstei ; de biais de beure e de
manjar que les avèm plus nimai…
Au temps de Belaud les taulas de quatre pès son encara una curiositat, presenta
subretot en cò de richàs. Lei gents an dins un canton de l’ostau un panèu de pòsts, qu’au
moment de manjar plaçon sus d’unes estaudons (de cabras, se volètz), aquò dins un dei
membres, pròchi una chaminèia, dins una chambra… L’òm s’asseta sus de bancs, de taborets
puslèu que de cadieras, sus lo costat d’un liech…
Sus taula, gaire de sietas ni de sietons. L’òm manja sus un talhador, ò talhaire, de
fusta ò de terralha, rond ò cairat. De còps una lesca de pan pausat, lo dessota d’un pan, una
sieta d’estanh…
Lo pus sovent cadun a son cotèu, i a de culhiers au besonh, mai gis de forcheta. A
drecha dau talhador una escudèla, de còps una per dos. Davant, un gòt, ò un pichier,
individuau ò collectiu.
L’òm vos bota una part de carn sus vòste talhador, mentre la sauça, se n’i a, « vai per
escudèla » segon l’expression emplegada. D’una man tenètz la carn, de l’autra ne’n talhètz
de tròç que trempètz puei dins l’escudèla. Ò l’i saussètz puslèu un bocin de pan (se sòna
« una sopa »), ò lei dos ensems.
Amb aquò podètz ara legir lo sonet XXIII : « Es à Zaix que tout va aros per
escudello… » Aqueu jorn de la Fèsta de Dieu,
« L’houstau lou plus pauret a lardat de Canello,
Lo Jambon, & implit de bon vin lou barriou… »
Ce que mòstra ben l’importància d’aquela fèsta, que de segur o fai ansin cada ostau,
paure que paure. Coma favon encar au sègle XIX lei Marselhés, que s’endeutavon s’èra
necite per de dire de posquer se manjar la dinda de Nadau, coma tot lo monde. Ara de
qu’èra aqueste cambajon lardat de canèla ? La recèpta se tròba enluec sus lo Net, e pas mai
dins lei recuelhs ancians. Es pasmens simple de l’imaginar quand avètz un pauc de practica
de la cosina vièlha.
1- A taula ambé Belaud, emai a la cosina.
Joan-Ives Roier
�Jornadas CAPES ⎼ Montpelhièr 29 e 30 de genièr de 2015
Prenètz un cambajon, crus ben entendut, e metètz-lo dins un pairòu qu’emplissètz
d’aiga freja. Laissètz-lo dessalar ansin au mens tota la nuech. Un còp tirat e escolat, prenètz
un cotèu fin (ò una lardadoira se n’avètz) e tanquètz-lo dins vòste cambajon. Entre temps,
auretz espeçat dins son lòng de bastons de canèlas, per ne’n far d’estèlas que rintraretz dins
la carn lòng de la lama dau cotèu. Trauquilhètz ansin vòste cambajon, en li plantent cada còp
una estèla. Un còp tot clavelat de canèla, tornètz-lo dins lo pairòu que n’auretz cambiat
l’aiga e ont auretz apondut de cebas, de pastenargas, e un gròs fais de la luna (badassa,
baguier, savi). Fètz-lo coire mieja-dogena d’oras en li tenent sempre d’aiga dessús, e servètzlo tot caud. E se ne’n rèsta, de freg serà tant bòn.
Passem ara au sonet LXVII. Aicí ei d’abòrd question de beure, davalent au celier
« Tastar lou vin bourret, fach de las douos tinados. » Se sabèm ce qu’ei lo vin borret (de
pichòt, quand lo fasiam, li disiam lo vin doç), perqué aqueste aquí se fai de doas tinadas ?
Belaud o ditz indirectament un pauc pus luenh, quand parla de vendemiar « D’unys &
d’espagnens » : dau promier se fai un blanc de blanc, mentre l’espanhenc, un rasim negre, se
vinifica sempre en roge. D’aquí lei doas tinas. Mai per lo beure borret, pas besonh de far la
separacion que, au contrari, de mesclar lei mosts lo fai de tot segur melhor. D’aquí un solet
vin, fach dei doas tinadas.
Un pauc pus luenh, bevon « Fasent à la certan d’un jambon carbounados ». D’aquelei
lescas de cambajon crus, just talhadas e passadas a la sartan, retendrem que, en mai de vos
far beure, son lo Belaud e ses arquins que se lei fan, sensa besonh de cosinier ni cosiniera.
Me diretz, per aquò, son puei pas talament necites, mai es una causa de notar per l’ambient
de la scèna : d’òmes entre eles qu’an besonh de degun aurre per beure ni brifar.
Au sonet CXIX avèm drech a una autra mena de preparacion, qu’ailà en preson li
manca pron : « La sollo n’és eicy messo au saupicquet ». Se deviáu far de sòlas ansin,
començariáu per far fregir de cebas dins un pauc de saïn fondut, li apondriáu de vin blanc e
un pauc de vinaigre rosat, una ponhada de pan torrat trissat fin au mortier e, dins aquò ben
ligat, metriáu de fielets de sòla que, un còp cuechs, serviriáu per talhaires, e la sauça per
escudèla.Mai just après aquela evocacion, Belaud aponde :
« Noze, ny gratuzon, n’ay plus au bassacquet,
Que nous fasié d’hubrir lous counduch de la narro. »
Paure gratuson, que de nòste temps plus degun compreniá ! Chabaud, tant coma
Brun, li an vist de « grattons », sensa tròp l’afortir de rèsta… Pasmens, aquò a pas color
d’èstre. Ni aquelei bocins fregs de lard fregit, ni de nòses, an de qué vos dubrir lei narras ! E
de tot biais, qunta idèia de metre ensems dins un saqueton de causas ansin ? E perdequé se
lei gardar de lònga penjadas a la cencha, plaça normala d’un bassaquet avans que les pòchas
lei remplacèsson ? En mai d’aquò, la lenga es pron clara : coma un bochon es una bòcha
pichona, e coma avèm de castanhas e de castanhons, « gratuson » es un diminutiu evident
de « gratusa ». Tant vau dire una raspa pichona… E de nòses dins un saqueton ambé son
2- A taula ambé Belaud, emai a la cosina.
Joan-Ives Roier
�Jornadas CAPES ⎼ Montpelhièr 29 e 30 de genièr de 2015
gratuson, aquelei nòses seràn de tot segur de nòses muscadas ! Aquí se compren qu’aqueste
gromandàs de Belaud aguèsse aquò amb eu. Solet manifestament, mai pas raspi : lei
muscadas senton pas de tan luenh, e se li fasiá durbir a totei les conduchs de la narra es que,
après n’aguer raspat un pauc d’una dins son escudèla de saussa, Benlèu la fava passar. Les
entendo d’aicí, ses collègas, li crident : « Òu Lola ! Fai virar la muscada !... »
Vesètz que l’interèst de l’elucidacion d’aquesta expression, que semblava escura, es
pas d’enriquir son vocabulari mai de se representar, lo pus concretament possible, aqueles
tròç de vida vidanta que Belaud se mastegava en tèsta e se romiava au fons de sa preson.
Parier quand avètz agut manjat de crosets, dins una familha de la vau d’Ubaia ò un
restaurant dei Valadas occitanas d’Itàlia : vos vèn lèu l’idèia de la rason de l’associacion
d’aqueu plat a d’imatges erotics, cada còp que Belaud ne’n parla. Tant dins lo sonet XCIIII
des Obros et rimos :
« You cresi que qu’aucun m’a més de Cantarido,
Dins lou plat de Crouzez que brifiou à soupar »
coma au CII dins Lous passatens :
« Sus uno brifado de crouzez,
que de fremos feron en ma cambro » ;
que totei dos an per tèma una pollucion nocturna que lo desrevelha dins lo promier cas, e
l’empacha de dormir dins lo segond. Mai quand auretz vist lo pichòt filme qu’ara vos vau
passar, ne’n saubretz bensai lo perqué…
3- A taula ambé Belaud, emai a la cosina.
Joan-Ives Roier
�
http://occitanica.eu/files/original/28622c7b3a532548e5962c1fea9450b6.jpg
695ed5ce9fd4b1624fb964c3e3b32c6b
http://occitanica.eu/files/original/63196990e6a468c7076678bccb88547f.jpg
c20f923f6daa11d6b8cbbf485152d7f7
http://occitanica.eu/files/original/5925b93fde5c028cda5272f9cc73b650.jpg
0a23a0610a84860ef4d2faa35556aceb
Dublin Core
The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.
Title
A name given to the resource
Campus
Estudis
Variante Idiomatique
Provençal
Région Administrative
Languedoc-Roussillon
Graphie
Graphie classique / Grafia classica
Dublin Core
The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.
Title
A name given to the resource
A taula ambé Belaud, emai a la cosina / Joan-Ives Ròièr. Jornadas d'estudis CAPES, Montpelhièr, 29-30 de genièr de 2015.
Alternative Title
An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.
A taula ambé Belaud, emai a la cosina / Joan-Ives Roier
A taula ambé Belaud, emai a la cosina / Joan-Ives Roier
Subject
The topic of the resource
Critique littéraire
Bellaud de la Bellaudière, Louis (1533?-1588)
Cuisine
Description
An account of the resource
Cette communication a été donnée le 29 janvier 2015 à l'Université Paul Valéry dans le cadre des Jornadas d'estudis CAPES.
Aquesta comunicacion foguèt deliurada lo 29 de genièr de 2015 a l'Universitat Paul Valéry dins l'encastre de las Jornadas d'Estudis CAPES.
Creator
An entity primarily responsible for making the resource
Royer, Jean-Yves.
Source
A related resource from which the described resource is derived
LLACS - Université Paul-Valéry Montpellier III
Date
A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource
2015-01-29
Date Issued
Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource.
2015-06-15
Rights
Information about rights held in and over the resource
Certains droits réservés
Is Part Of
A related resource in which the described resource is physically or logically included.
<a href="http://www.purl.org/occitanica/11019">Actes des <em>Jornadas d'estudis CAPES 2015</em></a>
Format
The file format, physical medium, or dimensions of the resource
application/pdf
Language
A language of the resource
oci
Type
The nature or genre of the resource
Moving Image
images animées
Temporal Coverage
Temporal characteristics of the resource.
15..
Relation
A related resource
Vignette: http://occitanica.eu/omeka/files/original/ab30de0eaae25d2b2ecb2ac62ee303a2.JPG
Identifier
An unambiguous reference to the resource within a given context
1503-24-Roier-Actes_CAPES-A_taula_amb_Belaud.pdf
https://occitanica.eu/items/show/11504
Date Modified
Date on which the resource was changed.
2017-04-12 Jeanne-Marie Vazelle
Is Version Of
A related resource of which the described resource is a version, edition, or adaptation. Changes in version imply substantive changes in content rather than differences in format.
<a href="http://www.purl.org/occitanica/11058"><em>A taula ambé Belaud, e mai a la cosina</em> / Joan-Ives Roier [conférence filmée] </a>
Occitanica
Jeu de métadonnées internes a Occitanica
Portail
Le portail dans la typologie Occitanica
Mediatèca
Sous-Menu
Le sous-menu dans la typologie Occitanica
Campus
Type de Document
Le type dans la typologie Occitanica
Article scientifique
Contributeur
Le contributeur à Occitanica
LLACS Univ MTP 3
Catégorie
La catégorie dans la typologie Occitanica
Ressources scientifiques
òbras remarcablas del sègle XVI = oeuvres remarquables du XVIe siècle
Provença=Provence