<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<item xmlns="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5" itemId="20499" public="1" featured="0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5 http://omeka.org/schemas/omeka-xml/v5/omeka-xml-5-0.xsd" uri="http://occitanica.eu/items/show/20499?output=omeka-xml" accessDate="2026-05-30T02:41:42+02:00">
  <fileContainer>
    <file fileId="139429">
      <src>http://occitanica.eu/files/original/350dc1aa377cb30d18b450cf705caab3.jpg</src>
      <authentication>d8699b7e3e29dd66dab3a4263a94ffef</authentication>
    </file>
    <file fileId="139430">
      <src>http://occitanica.eu/files/original/f412fdabf8f3ae704db6ee5cd77fc284.pdf</src>
      <authentication>5bf4f4fc3724a9ee66e7e02a44762a50</authentication>
      <elementSetContainer>
        <elementSet elementSetId="9">
          <name>PDF Text</name>
          <description/>
          <elementContainer>
            <element elementId="175">
              <name>Text</name>
              <description/>
              <elementTextContainer>
                <elementText elementTextId="634438">
                  <text>17a Annada

N° 147

Janvier 1937

Gai
Saber

Lo

Revista de VESCOLA OCCITANA
c^-&gt;

Dis Aup i IPit-erièu

...

F. Mistral.

TOLOZA
%

14,

Carrièra

dels

Arts,

14

Lo Numéro: 2 fr.

�SABER

GAI

LrO

Revista de l'ESCOLA OCCITANA
14, Carrièi-a

BUREUS:

Abonaments:

ciels Arts

( Fransa

j

: un an

.

.

TOEOZA
15 fr.

—
.

Estrange ; un an

/r.

(Ëdicion.de luxe sus papièr Laiumad 35 fr.)

ENSENHADOR
del N° 147

Peire-loan ROUDIN:

Dabant lo cròs de

Valèri Bernard.

Valèri Bernard.

I.-A. GIBERT:

IOUVEAU:

Marins

(Janvièr 1937)

Discours.
Dicha.

Pèire BERTAS:

Discors.

A. JAUBERT:

Diçba.

Valèri BERNARD:

Las très

Prospèr ESTIEU :

Las très

Valèri BERNARD:

Copas.
Copas.

Lindailor rèina dels

Somnhes ( V.

Aniorj.
Fôra-Tèxle

:

Valèri Bernard.

BURÈU DE L'ESCOLA OCCITAN A
cíipiscòl; Antonin Perbosc, J.-Rozès de
jos-capiscòls; Armand Praviel, clavaire; Jozèp Salvat,
secretari; Joan Séguy, secretari-adjunt.
Filadèlfa de Gerda, Francés ïresserre, Jaques-Emili
Abelous, Lots ïhéron de Montaugé, Juli Cubaynes, Joan La.il
doux, conselhèrs.
Prosper Estieu,

Brousse,

Grilhs del Lauragués; Jordi
YEscbla Rochegude ; Fernand Albert,
capiscôl de la Campana d'Agot; Joan Girou, capiscôl de &lt;l'Z;scòla Audenca; TeofileJFerrié, capiscôl de YEscòla d'Autpol,
Paul

Sibra, jos-capiscôl dels

Bousquet, capiscôl de

conselhèrs.

�GAI SABER
Tòme XI

( Annada

1937

)

�GAÏ

LO

SABER
OCCITANA

Revista de l'ESCOLA
BUREUS

TOUOZA
15 fr.
.
25 fr.

14, Cari-ièra dels Ai-ts --

:

( Fransa : un an .
Abonaments.: '
Estrange : un an

(Ëdici'on.de luxe sus papièr

.

.

.

,

liafumaL 35 fr.)

ENSENHADOR
del N° 147

Peire-Ioan ROUDIX:

Dabant lo cràs de

(Janvièr 1937)

Valèri Bernard.

Valèri Bernard.

I.-A. GIBERT:

Discours.

Marins IOUVEAU:

Dicha.

Pèire BERTAS:

Discors.

A. JAUBERT:

Diçba.

Copas.
Copas.

Valèri BERNARD:

Las très

Prospèr ESTIEU :

Las très

Valèri BERNARD:

Lindafior rèina dels

Somnhes ( V.

Amorf.
Valèri Bernard.

Fôra-Tèxte :

BURÈU

DE L'ESCOLA

OCCITAN A

capiscôl; Anton tn Perbosc, J.-Rozès de
jos-capiscôls; Armand Praviel, clavaire; Jozèp Salvat,
secretari; Joan Séguy, secretari-adjunt.
Filadèlfa de Gerda, Francés Tresserre, Jaques-Emili
AbELOUS, Lots THÉRON de Mo.NTAUGÉ, JuLI CuBAYNES, JOAN LaProsper Estieu,

Brousse,

doux,

conselhcrs.

.

j,

■

jos-capiscòl dels Grilhs del Lauragués; Jordi
Bousquet, capiscôl de VEscàla Rochegn.de; Fernand Albert,
capiscôl de la Campana d'Agot; Joan Girou, capiscôl de A 'Escola. Audenca; TeofileJFerri:é, capiscôl de VEscòla d'Autpol,
Paul Sibra,

conselhèrs.

�GAI SABER
Tòme XI

( Annada

1937

)

��Gai
Saber

Lo

Revisia de l'ESCOLA OCCITANA
c-o

Dis Aup i

Pii-enèu
F. Mistral.

Tòme XI
( Annada 1Q37 )

TOLOZA
14, Carrièra

dels Arts,

14

...

�VALÈRI BERNARD
( 1860-1936)

�Lo Gai Saber, N° 147.

JANVIER

1937.

V&amp;Icri BERNARD
En

Valèri Bernard, màjer escriban de lenga

d'Oc,

poderos e pensador prigond, es mort lo 8 d'oc¬
tobre d'aquest an. Dempèi la mòrt de Frédéric Mistral,
tant sorna nèit de dòl non abia mai agolopat lo Felibrige e la Tèrra Occitana. Poèta e prozador, pintre,
escalpraire e gravador, son òbra literària e son òbra
artistica son demest las mai bêlas e mai originalas del
mièch-sècle acabat e lor valor nacionala s'aparia à lor
valor umana. Dins la serenitat de son vielhum (testimoniant d'una longa acension cap als acrins espirituals) portaba al pòple nòstre lo mesatge mistic que
s'endeven al actual période social e cultural de nòstra
Renaisensa, portaba l'aut exemple e la litson parlanta
de sa pensada e de sa vida. Emai poguèsen creire
qu'aguèse dich son tôt, son èime blos de lônga encara
congrelhava d'òbras novèlas e, mai que mai, l'ora arribava qu'el meteis podia comentar son experiència personala, que — tant simple e tant bon, tant clarvezent, — lo jovent provensal, lo jovent occitan podia
virar vèrs el son ama asedegada e trebolada. Amh los
decans lengadocians, En Perbôsc e N'Estieu, com els
renovador de l'idèia e de la lenga, fazia la ternitat dels
fondadors de la nòva cultura mièchjornala. Tant sabi
e saberut, èra en Provensa lo profèta de sò que grelharà deman. Sa votz intranta e dolsa, mas tant segura
e, s'òc calia, tant categorica e tant grèva, sa pluma
inalasabla e treluzenta aurian despertat los resons reartista

bonduts...
son remembre e sos escrichs. Acaels, agafem-los e portem-los per l'occitan
terraire. Las condicions marridas de la nôstra cultura

Ara

nos

sôbran

tem-nos vèrs

nos enebison que daisem la glòria dels nòsgrands òmes faire soleta son camin.

nacionala
tres

�6

LO

GAI

SABER

En Valèri Bernard èra nat à Marsilha

en

1860 d'una

familha que

sortia de la Comtat, Mas aquesta origina,
s'un criticaire d'elèit (1) a pogut ne destoscar l'aflat
dins son ôbra literaria, es escafada jos la potenta estampadura que Marsilha n'a marcat sa lenga e son engenh. Marsilhés per naisensa e abitage, de cap à pèd
es estât Marsilhés de lònga e, se voliam breument do¬
llar l'idèia del
que foguèt lo rôtie del escriban e del
poèta dins la Renaisensa felibrenca d'aquesta man del
Rôze, poiriam dire qu'ensertèt l'èime marsilhés, fins
alavets independent, al cor de la literatura provensala,
o que virèt las ondas mièchterranas
dins l'aiga del
flume arlatenc.

S'aquest estudi

foguès tancat dintre las raras
ensajariam de dire com estàhan,
la literatura provensalas quand
Valèri Bernard i espeliguèt, quai foguèt lo mitan tradicional ont, drollon pièi jovent, s'abariguèt. Nos acontentarem de marcar que l'us de nôstra lenga èra, ala¬
vets, fôrsa mai espandit qu'avuèi, tant dins la borgezia
com dins lo pôple, e que Valèri Bernard tant l'auziguèt
com la parlèt, al ostal, per carrièra, plan segur mai
sobent que lo franeés. Aquela tradicion de boca, tant
viva e saboroza, èra faltada fins aqui de vertadièra tra¬
dicion escricha e, mai que mai, de tradicion culturala.
Pracò, los realistas marsilhezes, Pèire Bellôt, Chailan,
Benedit e, sobretot, lo grand Gelu, abian temptat (concientament o non) de renozar l'us de la lenga popularia amb la practica literaria. Literatura plan pauc
ambicioza, de veras, limitada à l'expresion de la galenon

d'un article de revista,
à Marsilha, la lenga e

(1) En Frédéric Mistral n-ebot.

�LO

jada marsilheza

e

GAI

SABER

la pintura de tipes

7

umans

estricta-

ment

Iocals; sol l'engenh de Gelu la salvèt d'aquel
acantonament umil plan proche del cativièr mortal.
Fins al 1879, ont trapèt (òc veirem) amb las ôbras de
Mistral e dels felibres, aqui doncas de quinas influèncias

patrialas lo jovent d'en Valèri Bernard foguèt ro¬
embugat.
Aviat, peròc, I'influència franceza amb elas jonheguèt e sembla miracle que non se las aja emportadas,
com òc faguèt mantun oòp dins la borgezia e lo pòple
de Provensa à-n-aquel temps ont las tradicions terradorencas, pauc à cha pauc, s'avaliguèron à flor e à mezura que l'Estèla de la Renaisensa felibrenca s'enaurèt.
L'esprôva de l'Universitat franceza, mortifera per lo
sentiment de rasa e las posibilitats de cultura naciodât

e

nala de tantis occitans d'elèit, non l'extravièt. Los seus
estudis segondaris, brilhantament seguits al licèu de

Marsilha

oôlha

de jovenôts afrancezats
d'ornes prééminents, e tant
afrancezats com èran de pitchòts, del monde artistic,
Ilterari, industrial e comercial de Provensa), niinai lo
seu pasatge per l'Escòla dels Arts-Bèls lo pèl-mudèron.
Es un cas rare d'aquel sècle, ambe Mistral e qualques
autres (mas que se fa mens rare avuèi) d'ensercion de
la cultura franchimanda, obrant coma cultura generala
desnacionalitzada, sobre un fons asimilador poderoza(amb

una

qu'esdevenguèron

pièi

ment occitan.

Sembla, alavets, qu'aquel jovent, afogat per lo bèl,
vire tôt sencèr cap als arts del pincèl e del gravat.
Intra com aprendent gravador-Iitograf à cò de Mosnier,
pièi als talhèrs Cayer e, per fin, à cò de l'Oliva ont
faguèt amistansa amb los pintres marsilhezes Garibaldi
e Decanis. Mai tard non seguirà dins lo mestièr e se
dedicarà à la pintura decorativa. Mentrestant non
s'aparta dels corrents artistics e literaris que la bolegadisa intelectuala del moment espandis per Marsilha.
De 1877 à 1879 es sôci dels mai afecionats d'un grop
d'artistas, de letrats, d'òmes publics tant-ben, que se
son acampats sota lo nom de « Les Jeunes ». Aqui, son
se

�8

I:0

GAI

SABER

companhs : Guigou, pintre requist e dels mai
grands de nòstra escòla nlarsilheza, Lombard que serà
l'eseriban de VAgonie e de Bijzance, Antide Boyer,
Peire Bertàs (uèi majorai del Felibrige), Mouttet, go+
bernador de la Martinica, etc. Es dintre aquela pontannada qu'un jorn astrat se tròba aluminat per SantaEstèla. Era à cò de l'OIiva e trebalhava à las ilustracions del Guàngui de Chailan sota la direccion de
Jobanny Rave. Mirelha l'abrandèt e, com un abramat,
se botèt à devorir los libres felibrencs. D'aqui qu'en el
se despertèt lo fòc sagrat de poezia e renaisenga que,
pièi, tant blos e naut flambarà dins sa vida e dins sas
òbras. En 1879, VEscôla de la Mar lo reeeu dins las
rengas de sos felibres mantenèires. Dezenant l'eseriban
provensal e l'artista paréjan. Espetacloza dualitat.d'engenh e de trebalh que jamai s'entrepàchan, mas, eotria,
mutuament s'afôgan e s'ajùdan e sempre enàuran. que
plus aut l'èime e lo còr de Valèri Bernard.
sos

En

1881, ja conscient del que porta dintre seU,

à Paris, lo cap plen
zia. Aqui, dicipol de

poja

de vezions, lo còr bronzent de poe¬

VEscôla dels Arts-Bèls e del talhèr
Cabanel, pièi de Puvis de Chavannes, per la pintura,
s'apratica solet dins l'escultura e l'aiga-fòrt. Aprèp,
Felician Rops li dona sas litsons, tant profichozas, dins
aquest art del gravador sul coire que serà la mai bêla

de

glôria plastica del grand artista marsilhés. De Paris,
l'an 1883, bandis la seuna primièra ôbra poetica Li
Balado d'Aram. L'an seguent, trais à la cara d'una civilitzacion que li sembla monstruoza Li Cadarau, sirventesc poderos qu'anoncia ja l'inspiracion de « La
Pauriho », de « Bagatouni », de « Lei Boumian ».
1888, torna à Marsilha, que non quitarà plus e
li siblarà, muza encantarèla e bagasa, muza feroja
e siava, las seunas ôbras d'orror e de luzor, de dezespèr
e de píetat; ela mòu son pincèl e son burin, sa pluma
de novelista e de poèta. D'ans emai d'ans, aura son
obrador sobre lo Port, lo Vièlh, lo Lacidon, qu'emplenarà sa vista de l'aur del dia, del blau del cèl, del balans de las naus, de las frescors de las vêlas, dels rebats
En

que

�BO

GAI SABER

9

de l'aiga e de la lutz, dels esperfòrs e del groùm dels
òmes, de las olors, dels crids de la marina, del vielhum
de las cauzas e de las mizèras dels vivents. Tota son
òbra d'artista e d'escriban n'es plena, d'aquelas impresions e d'aquelas vezions. Mai tard, de vèrs 1930, remudarà son atalhèr mai proche son ostal, baloard Vauban, sul penjal del tucòl de Nòstra-Dòna de la Gàrdia:

d'aqui tresplombarà las teulisas de la Vila, vizajarà de
lunh las còlas nervilhozas e blanquinozas del campèstre marsilhés. Aquela retirada s'endevenguèt amb la
compozicion de sas òbras darrièras ont Io caraje lumenos
e
tormental de la ciutat s'escafa dabant los
grands simbèls de sa meditacion.
En 1893, Valèri Bernard publica un novèl poèma so¬
cial e uman, de la meteisa inspiracion que Li Cadarau,
La Guerro, amb l'ilustracion de 14 aiga-fòrts, qu'a burinadas amb una vôia que l'Infèrn de Dante e las
vezions de l'Albert Durer semblan menar. Aquest an,
lo Consistòri del Felibrige lo fa Majorai. L'an seguent
es
son primièr roman, son
cap d'òbra en pròza, e,
benlèu, lo cap d'òbra del roman provensal, Bagatouni;
en 1899, La Pauriho, son cap d'òbra poetic fins que
vengue « La Legenda d'Esclarmonda »; en 1908, Long
la Mar Latina, un poèma encara; en 1910, Lei Boumian,
roman simbolic e pintoresc, d'idèia e de mors. Dins
l'entreval, es estât elegit membre de la Seccion d'Art
de VAcademia de Marselha (1903) e lo Consistôri del
Felibrige l'a cauzit Capolièr per remplasar Pèire Devoluy (òc serà fins à 1919). En 1913 acampa sos poèmas breus ja publicats e d'autres, nòvament espelits,
dintre un recuelh novèl, VAubre en Flor.
Pièi, lo Capoleirat, la guèrra,

l'afogament de mai en

òbra artistica, l'aprefondiment de
mai en mai prigond dins sa meditacion literaria e lengùistica, filozofica e nacionala, remàndan à bèn lunh
la publicacion d'autres libres. Mentrestant, non s'es
apartat dels corrents literaris ni dels corrents d'idèias
del Miechjorn. En 1905, abia fondât la revista Le Feu
d'Ais-de-Provensa, amb Emili Sicard, Eugèni Monfort,
mai

grand

per son

�LO

GAI

SABER

Jozèp d'Arbaud, etc.; i publiquèt mantun poèma. Tantben colaborèt à YArmana Marsilhés d'Aguste Marin, à
la revista Lou Felibrige, a mantun jornal felibrenc ont
menèt polemica amb los unis e los autres. Ne fondèt e
bailejèt un, el meteis, L'Estello. Dins son atalhèr
del quèi de Riba-Nòva recebèt, non solament los escribans de lenga d'oc e los felibres dels quatre caires
d'Occitania, mas tant-ben d'artistas e d'escribans francezes e
estrangèrs. Es aqui qu'escrincelèt, aprèp la
guèrra, l'espaza que lo Miechjorn porgiguèt al marescal
Jòffre, lo Catalan.
Los

lectors

del

Gai Saber conéison

son

evolucion

à l'ideari e à la grafia de YEscòla Occitana, son amistansa amb En Prospèr Estieu e N'Antonin Perbòsc, son adezion als principis nacionals e à
l'accion inter-occitana de la jove gazeta tolozenca Oc.
Fondèt Las Amistansas, grops d'estudis e de relacions
occitanas. En 1929-30, « Oc » publiquèt los primiers
cants de Joan de l'Ors, titol primitiu de la Legenda
d'Esclarmonda. En 1930, la Societat d'Estudis Occi¬
tans, de fa gaire fondada, e de laquala èra Conselhèr,
lo noma Prezident en reemplasament d'en Jozèp Anglada defuntat. En 1935, aquesta Societat li atribuis
son grand prèmi literari
« Peire Vidal » per La Le¬
genda d'Esclarmonda que publica pièi, aquest an 1936,
aprèp qu'a éditât un autre poèma seu, Lugar, conte
magie. Era tant-ben profesor à l'Escòla dels Arts-Bèls
occitanista cap

de Marsilha

e

membre de l'Academia Mièchterrana de

Monaco. Era décorât de l'Ordre francés de la

Légion

d'Onor.
Nombrozas

son

per

publicar

de Valèri Bernard

encara

d'autras òbras

poezias e racontes en
pròza, escampilhats per las publicacions felibrencas e
occitanas, un roman inédit, Joglar Felibre, un recuelh
de racontes ja lèst, La Feruno, la viradura franceza de
La Legenda d'Esclarmonda, qu'es estada adobada de sa
man e que tant utila séria per espandir sa glôria à
Paris o dins los mitans mièchjornals ont, las ! non
s'entend plan o brica l'occitan merabilhos d'aquel
poèma.
literarias

:

�I.O

GAI

SAlìKK

tanquem aquì lo rezumit de la vida literaria
e non abèin pogut res
dire, ni de son accion felibrenca, ni de l'espelizon de
sas pinturas e de sas aiga-fòrts las mai renomenadas,
ni mai del ritme alitzonador de sa vida d'òme particular, d'òme simple e generos, atrabalit e bon, drechurièr, fizansos, amie requist e cap d'ostal venerat,
d'aquel pitchòt borgés de Marsilha tirant un pauc à
mesteiral per son amor de l'òbra de las mans e son
biais de viure, d'aquel òme de fe e d'idéal que retipa
tant plan la tradicion mai sana de sa ciutat e de son
pòple. De tôt acò trobarem lo rebat dins sos libres e
Cal que

e

artistica d'En Valèri Bernard

basta que poguem

n'en faire lo raconte un dia !

de Valèri Bernard,
unitat, sorgida corn l'ama
esbleugisenta d'un monde gorgolhant de vida e de corn
Del mai òm mira l'òbra literaria

del

mai emmimarèla

son

des de jovent, portaba
dins La Legenda d'Esclarmonda vezèm intimament ligadas : l'occitanisme e lo
mistèri de l'astrada umana — de la mizèria temporala
trastes

:

del mai s'acèrta que,

dins el ambdoas idèias que

del ôme

e

de

son

idéal.

primièr, fa bombir Li Balado
sentiment de rasa
i resontis, ferotge. Serventescs guerrejaires, cants d'auturoza e venjativa languizon patriotica, de libertat e
de fiertat, rampèls de vòia e de membransa. I fa escòrna dels « crestats ». Son clam de renaisensa, empurat d'ira, s'alarga en totis los Latins. Aquelas baladas
que, dins lor vam personal e novèl, retràizon la forma
e lo ton de las ciels Trobadors, n'an la beltat literària.
Abèm vist

d'Aram. Es

com,

son

d'en

crid de jovensa. Lo

�LO

GAI

SABER

Una, mêmes, Valèri Bernard I'escriguèt en provensal
del sècle Xllen, sò que fa vèire que, des dels vint-etrès ans, abia una coneisensa dirècta e prigonda de la
nòstra literatura miègevala, e mòstra, de quant mai
que los felibres del seu temps, ja lo trevava l'idèia culturala que desvoloparà dins son vielhum. Las autras
baladas son en dialècte rodanenc. S'i fa palés, amb
brilhacion de fòc, un amor, mas que de jovent, de la
lucha e de la vida, de l'enavans, de la grandor : i resòna l'ardor d'una ama grèva, d'un èime que fernis,
plen de fervor sagrada, en se clinant sul mistèri del
monde. I cab lo grèlh de sò qu'el cantarà mai tard.
La simbolica e profetica Balada VIena, que son titol
es Vesioun, anuncia lo simbolisme patriotic e mistic,
lo biais de meravilha e de legenda que seran los de
mantun poèma seguent. Lo mandaditz de la primièra
ja ten la deviza de tota son òbra e de tota sa vida :
Prince, l'amour dôu grand me mèno,
: « Sèmpre plus aut ! »

Ma deviso èi

Dins Li Cadarau, son las questions angoisozas del
progrès material, del rènhe nociu de la ciència, del mal
uman e del astre del monde. I trais un clam de desfèci
e d'evazion. Dins aquel clam se desgauchis ja lo problèma que, plan de temps pièi, lo carcanharà, l'idéal
metafizic, social e moral que lo pipa :
Oh !

moun Pégase, coume es
La civilisacioun ! La terro

fèro

Vuei, dins lo malan s'engimerro !
Gites lou fìò de ti parpello,
Fugis ! Fugis vers lis estello,
Dins l'inmensita subre-bello !

Aici mai, dins La

Guerro, bandis contra la Tèrra un

crid de maladicioun.

Li Balado

e

nenc, com

ôc

òc

La

saran.

Li Cadarau èran estais escrichs en roda¬
es

Nostradàmus

Guerro

e,

comensa

mai tard, Li Cansoun
la tièra de las ôbras

�LO

GAI

SABER

13

» de Valèri Bernard, valent-à-dire « en
Bagatouni, La Pauriho, Long la Mar Latino, Lei Bóumian. Lo parlar de Marsilha saliva mai
que lo rodanenc, es mai populari, mai brutal e acolorit,
«

marsilhezas

marsilhés

»

:

resent l'olor de la marina

e

lo chamatan de las

onza-

pièi, laleja e bruzis coin elas quand la mar
s'asiauda e, elas, rizon jol solel. Quin estrument n'a
fach, d'aquel dialècte seu, l'autor d'aquels caps d'ôbra,
per expremir lo pequinage e lo malan de las bordilhas
socialas, mastegar lors dolors e pintar lor ladrige, e,
tant-ben, per cantar las vertuts del paure onèste, la
beltat d'ama d'aquel amie de Dius !
das,

mas,

Dins

Bagatouni, lo pesimisme de las pinturas realis-

socialas e moralas arriba pas
à atupir lo pantais de pietat, d'idealisme e santetat
tas

e

de las averacions

dezenant, trèva lo cor de Valèri Bernard. Quina
dempèi Li Cadarau ! Aquel sant de la paurilha, Bagatouni, al fonze de son ama a trobat la clau
del sobre-bòn, del sobre-bèl que lo Pegaze èra estât
remandat, per los cercar, dins las estèlas. Dins La Pau¬
riho, un côp mai treluzis l'esplendor del sentiment
uman de Valèri Bernard e son mestrige de la lenga.
Aqui, son art simple e potent aganta la perfeccion de
l'expresion poetica e son inspiracion, sobent l'intensitat de l'emocion filozoflca. Dins Bagatouni e La Pau¬
riho, lo grand artista pintoresc larga la man al grand
poèta del grand còr, de l'èime aluminat pels secrèts de
la creacion divina : poja e s'enaura en bosca de l'idèia
e beluguéjan à son entorn las autas presentidas.
que,

acension

Mentrestant, Valèri Bernard a cavat fons dins l'ise lo groiim populari, dins la mescladisa etnica de
son terraire e de sa lenga. Umanitat, Latinitat, Occitanisme, com d'esluciadas fan claror detràs los bèls
tablèus, d'entremitan lo fum d'èsers, de sentiments, de
païzatges que son engenh a fach groar.
tôria

apondria res, gaireben, lo que diriam de las aucompozicions de Valèri Bernard. De son ôbra voluminoza e variada non podèm faire, aici, la critica
Non

tras

�LO

'4

GAI

literaria. S'ôc podiaim, de

SÀBER

segur, fòrsa cauzas ne

deu-

d'aquels bordons, d'aquelas pròzas, que cadun a son biais e son èime e sa lenga, e sa color emai
son cantadis. Las diferèncias e las semblansas que fan
vèire l'un amb l'autre e cadun d'els amb las ôbras ma¬
joras, fôrsa cauzas nos ensinharian sul art, l'imaginacion, la pensada e la vezion poetica del escriban.
riam traire

son ôbra, volèm soletament traire l'idèia que,
al autre, l'a butât tins al cimèl esbleugisent de
La Legenda d'Esclarmonda. Per acò faire, se non se
sèm extraviat, lo qu'abèm dich abasta pron.

Mas, de

d'un cap

Occitanisme, Umanitat : aqui los fièrs corsièrs
d'aquesta idèia. Un còp porgis la man al un, un còp al
autre; se perseguison, van cotrià, pièi s'alàrgan dins

qu'emmimarèla ; pièi la belor del païzatge
los acàte e sembla que los vejam pas mai,
ara l'un, ara l'autre, à vegadas ambdos. Mas lor trepar,
dins lo sorne o la lutz, los fa conèise. — Aqui los fièrs
corsièrs que pójan la montanha : tant treluzison dins
lo blos e tant paréjan, l'un côsta l'autre, que ne fan
qu'un. E ne fan qu'un ambe l'idèia; ela los agolopa
dins sas alas e los enaura, e pójan, pójan dins lo cèl.
Des del acrin de La Legenda d'Esclarmonda tresplombam tota l'òbra de Valèri Bernard. El-meteis ôc
dizia : « Es l'ôbra de ma vida. « Sembla com se totas
las autras en ela se fondèson; o, melhor, ôc vezèm ara,
i acaminan. Ela n'es la sintèsi e lo coronament. Fôrsa
ne poiriam dire, aqui tocant, s'abiam lezer d'analizar lo
sentiment epic, la vezion poetica, l'imaginacion lite¬
raria e artistica, l'art, l'estile e lo vèrbi de Valèri Ber¬
nard e sos motius d'inspiracion. Vejam l'idèia.
Cant de lucha e d'espèr de la dolenta Occitania, del
nòstre pôple militant e redirait, aquesta Legenda es,
tant-ben, lo drama de l'umanitat descazeguda que se
rèima doumaci l'eroïsme, la puretat, la fe, tras las
esprôbas del cors e del esprit. Aquel Joan de l'Ors, nat
d'una femna e d'una bèstia, vièlha figura primitiva
d'un Ercule occitan, en derrabant la princesa Esclarla

vastor

sembla que

�lo

gai

saber

15

monda aïs artadors que la tenian enclauza, el, simbolitza non solament l'esfòrs del pòple nòstre per se pòutirar de l'esclavituda, mas

personifica tant-ben la lueha

dins l'òmfe e dins
lo mistèri de la creacion :

milenaria dels dos principis en que,
lo monde, istan la tragedìa e
l'èime e la matèria.

Aisi, en se desvertolhant e se purificant, l'idèia de
Valèri Bernard s'es encarnada dins lo simbolisme dramatie

e

poetic d'una epopèia ont la mai auta filozofia,
s'inscriu amb filigrana d'aur.

la de l'astrada umana,

L'apôstol de la paurilha, Bagatouni, èra soletament
figura d'una tendència requista del còr de
Valèri Bernard. Joan de l'Ors es un simbèl : simbèl
nacional e uman. La seuna grand pietat per los umils
e los dolents li donèt cor per netejar son terrador dels
« escarrans » que tôt i raubàban, matàban e brulàban.
Sa talent d'idéal e de grandesa morala ne fa l'Eròs
que desliura Esclarmonda. Purificat per la seuna volontat e sas espròbas, mièg-bèstia qu'èra, es rendut
ôme, un bèl jovent dinne del tôt de la beltat de la
princesa. Mas aura de morir dabant que la pôgue despertar del seu sòm enfadat. Nat d'una femna e d'una
bèstia, cal que nasca de nòu, mas aquest còp del Vèrbi,
per obrar lo miracle. E lo poèma n'anuncia sol, per
l'endevenidor, lo compliment.
l'esmoventa

s'enaurant de cimèl en cimèl sus las alas
de la pietat, en furgant sens relambi
la seuna rasa emai lo còr prigond del ôme, aquel poèta
a compauzada una ôbra ont l'engenh particular del
nòstre pòple ajonh los pensaments majors de la geneAtal,

en

de la meditacion e

ralitat dels umans.

Peire-Joan ROUDIN.
Avinhon, lo

20

de décembre 1936.

�LO

i6

GAI SABER

VALÊRI BERNARD

Dabant lo Gros de

DISCOURS DE M. J.-A.
DE

L'ACADÉMIE

GIBERT

DE MARSEILLE

L'Académie de Marseille avait admis dans sa com¬
pagnie Valère Bernard en 1903; elle perd en lui aujour¬
d'hui un de ses membres éminents dont le bel esprit, la
grandeur d'âme et la haute valeur littéraire et artisti¬
que demeureront toujours présents dans ses Mémoires
comme

Cette

dans celles de la Provence.

disparition est pour elle un grand

serrement de

deuil et un

cœur.

Valère Bernard, né à Marseille en 1860, eut tout
jeune un goût prononcé pour les Arts; après ses pre¬
mières études dans sa ville natale, il se rendit à Paris

maîtres le peintre Puvis de Chavau¬
Félicien Rops, choix parfait qui ré¬
pondait à ses belles tendances et à ses aspirations d'ar¬
tiste et de poète; il revint à Marseille en 1887 muni
d'un bagage sérieux et précieux qu'il sut utiliser avec
maîtrise et austérité, ce qui lui permit de produire une
œuvre d'une tenue essentiellement provençale.
Valère Bernard a chanté la Provence, il l'a peinte et
il a su la faire aimer; son œuvre de graveur est belle,
celle de peintre l'est également : la décoration du Museun Arlaten, celle des Mairies de la Ciotat et de Maillane l'attestent. Son œuvre littéraire est un monument
où il choisit pour
nes

et le graveur

sublime et immortel.
Avec

Valère Bernard

disparaît une grande intelli¬

esprit profond.
connaître ont su
reconnaître sa haute valeur.

gence douée d'un grand cœur et d'un
Tous ceux qui ont eu le privilège de le

apprécier et
respect sa dépouille mortelle et nous
adressons à sa veuve, à sa fdle, à son fils et à tous ceux
qui lui étaient chers le témoignage de nos condoléan¬
ces les plus émues.

unanimement
Nous saluons

avec

�LO

GAI SABER

DICHA DE MARI US

CAPOLIÈR

DEL

17

JOUVEAU

FELIBRIGE

Lou

Felibrige avié pas couneigu despièi Iongtèms un
coume aquéu que nous nafro vuei. L'Art
Pouësio d'O avien pas, despièi vint-e-dous an, fa
perdo plus grando qu'aquelo que nous fai ploura

dôu crudèu
e

la

uno

eici.
lis amiratour de Valèri Bernard

qu'emé
acoumpagnado, sabon sis aut
mérité, emai noun li rediguen tóuti davans sa toumbo.
Tout ço que i'a de bon, de noble e de bèu dins sa vido
e dins soun obro, l'avèn presènt dins l'esperit, e se lou
repassan dins nôsti cor en aquesto ouro.
Lis ami

e

nautre i'an fa la darriero

es prefoundo, qu'aura soun resson bèn
soulamen dins li raro de nôsti terro miejournalo; car Valèri Bernard a pas ounoura soulamen
la Prouvènço e lou Païs d'O : li pajo que i'a ispira la
pieta generouso que clinavo de-longo sus l'angouisso
umano, an agu un plus larg restountimen.

Nosto doulour

liuen,

e pas

un pau nosto peno cousènto, de pensa
lou Capoulié Valèri Bernard, lou capoulié « de la
guerro » que nous mandavo « adaut » de tant recounfourtànti paraulo, laisso uno memôri d'uno clarta talo
que noun pou mouri; de pensa que deman e toujour
se redira soun
cor caritable e soun amirable talènt
multiple; de pensa que li Jouine de quau la vivo afecioun a adouci si darriéri e doulouróusis annado, lou
tendran sèmpre, coume nautre, li Vièi qu'anan vers la
despartido, per un di meiour Mèstre.

E acô amansis

que

Adiéu, ami Valèri, adiéu, grand Capoulié, au noum
Felibrige qu'as servi emé tant de

dôu

d'Amour touto ta vido.

�LO

18

GAI SABER

DISCORS DE

PÈIRE BERTAS

MAJORAL DEL FELIBRIGE

vaqui mai dins l'immense claus deis òuciprès e
Quant de fés li sian vengu per accoumpagna, dins soun darrié viagi, un à cha un, touto la
rihanhello de coulego que, l'a mai de cinquanto an, si
ramblavian souto la mémo bandiero per coumunia
touteis ensen dins l'amour de l'Art, de la Pouesio e de
Nous

dei doulour !

la Justici ?

.

O, quant n'aven ansin aclapa dins la tristesso e lei
regret ? Mai jamai tristesso siegué tant founcho, jamai
regret siegueron tant maucoura qu'aquélei que, en

espòutisson dins lou dòu sus l'orle
bado, ô Valèri Bernard, o moun vièi
cambarado. Perço que, tu, ô Valèri Bernard, ères d'uno
autro fusto, ères d'un autre engèni que tòuti tant
qu'erian; t'aubouraves coume un gigant en dessus de
nautrei, en esparpaiant, senso lei coumta, lei trésor de
toutei lei merço que forjavo toun esprit furnaire de
longo afusca à n'en faire espeli de nouvèu e de plus

aquesto

ouro, nous

de ta toumbo que

flame.

viei trouba¬
epigràfi de sa baldevetz tug plorar.
Es de fèt que jamai, despuei la mouart de Mistral,
jamai la Prouvenço carguè parié dôu en perdent aquéu
grand poueto qu'a douna au Felibrige uno obro espetaclouso, ouriginalo e pouderouso, tant umano, tant riAh !

poueden répéta eici lou vers dóu

dour que Valèri escrincelè coumo
lado de l'Espaso : A ! Proensal, vos

cho

d'idèio, de coulour e de ritme que ges

don si coumpara

à n'èlo.

d'autro poue-

�LO

Mai l'a pas que la

GAI

SABER

19

Prouvenço

que ven de s'en ana après
Tu tamben, tu subretout,

que dèu ploura aquéu
l'agué courounado de lausié.
ô Marsiho, poues t'abiha de

l'un dei mai illustre de tei fiéu ven de faire lei
badau, aquéu que, touto sa vido, cantè dins ta
vièio lengo, ta puro beuta de fiho d'Iounio e qu'emé
tant de crudelo verita, de sa plumo vo de soun pincèu,
pintè la Pauriho de tei viei quartiè de Bagatouni.
negre :
très

O
bra

moun
e

brave

Bernard,

es pas

lou lue de denoum-

de lausa toun obro de felibre

e

de bouon Mar-

sihès.
Mai la

Jouvenço qu'es aqui clinado, adoulourido, sus
caisso, n'oublidara jamai la resplendour de tei
pouèmo e gardara dins soun couar la fé que li as couinunicado dins l'endeveni de nouesto raço e de sa lengo,
coumo si ramentara de
longo lei liçoun que per toun
eisemple li as douna de fierta e de dignita.
ta

Fourma per tu, osco seguro, es pa

aquelei jouvent
si vièutaran dins lei fangas per li rabaia de dardèno; es pas élei que, per si quiha sus leis esquino deis
autre, presicaran l'ahiranco e lou mesprès de tout ço
qu'es noble e grand ; mai, coumo tu, de pertout escamparan l'amour dóu Bèu e de la Bounta, l'amour de toutei sei fraire que vouelon rampela per la mémo adouracien de la pichouno e de la grando Patrio.
Nàni, aquélo joueinesso que, vivent, ti douné tant de
testimòni de sa veneracien, aro que sies mouart Iaissara pas aclapa toun noum e toun souveni dins aquélo
toumbo que van clava.
que

Sian segur
d'un biais
e

la

vo

qu'aura ges de
de

tant qu'aura pas,
publica l'amiracion
ti dèu lou pople de Marsiho
repaus

l'autre, afourti

recounoueissenço

que

e

d'ounte sies sourti.

de respèt dei
apasima lei
terribleis estransi de tei darriereis annado, quouro la
lumiero dóu jour, que ti n'en regalaves tant, s'es
Es aquelei sentiment d'amigueta
joueine per tu qu'an pouscu tant sié

e

pau

�LO

20

GAI

SABER

au founs de teis uèi, e quand n'aviès plus
ti régi dins la sournièro que la man de ta bravo
fiho, vertadièro Antigono, pleno de douçour e de simplicita.

amouessado
per

Davans élo, pauro mesquino, davant ta véuso qu'en
despié de sei proprei soufrenço t'ajudé tamben à
pouarta ta crous tant Iourdo, davant toun fiéu que
plouro, lou vièi felibre, coumpan de ta joueinesso, se
clino emé lou tramblun, en li souvetant tout lou soulas
qu'an de besoun seis amo matrassado.
Au

las !

noum dei Majourau de Marsiho que ta mouart aimi n'en fai lou decan, adiéu, ô Valèri Bernard,

adiéu, boun cambarado.

�LQ

GAI

DICHA DE A.
SENDIC

DE

LA

'

SABER

21

JAUBERT

MANTENENCIA

DE

PROVENSA

Nous

siègue permés de nous veni clina, au noum de
Mantenènço de Prouvènço, davans lou cros encaro
badant dóu bon Valèri Bernard, rèire-Capoulié dóu Felibrige, noste ami venera, noste Mèstre en tóuti.
Es lou cor esmougu, qu'en darrier oumenage, largan
aquesti paraulo d'adessias en meme tèms que d'espér,
nautre que nosto deviso es : « Mantendrai ! », à la memòri d'aquelo richo naturo qu'au pourtissoun de si
la

«

Balado d'Aram

vençau

»

cantavo

:

Siéu testard

e

siéu Prou-

!

O, saludan aquéu testardige servi pèr un cor pietadous i misèri de la vido em'i malurous, servi
bello intelligènci e lou sèn prefound dóu Bèu

pèr uno
Art e
Pouesio —, aquéu testardige qu'a sèmpre oubra pèr
maire Prouvènço.
Testard e Prouvençau, lou fugué tout de-long de sa
vido, quouro lou Felibrige ié fisè, 'mé soun destin, la
cargo grèvo e glouriouso de Capoulié; lou fugué dins
touto soun obro, aquéu que soun engèni saché faire lou
liame entre li Troubaire Marsihés

—

li Felibre dis autro

e

part de Prouvènço e de tout lou païs d'O.
E lou fugué, quouro, matrassa pèr la malautié, agué
éu

—

l'artisto

amourous

plus grand malur

di coulour

que posque

e

agarri

dóu soulèu
un

—

lou

pintre, la visto

abenado.

Mai, entendóumens, si lis iue èron barra, l'amo resvivo, e lou pouèto, de segur alumina pèr li rai de
Santo Estello, encaro cantavo.

tavo

s'amerito l'amiracioun,
vaudra à Valèri l'eterno félicita is Aliscamp fe-

E n'es bèn acò l'erouisme que
e

que

libren.
A Dono Valèri Bernard, sa vèuso, à Misé Anna Ber¬
nard, sa chato, à Casimir, soun fiéu — ange gardian
qu'an apara soun vieiounje e pourgi soulas à sis angouisso —, van nosti plagnun de cor.

�L'Ort dels Trobaires

Las très

Dins
Ai

una

sang

Lo sang que
e

Ai

.

soulèu donan lo gau :

Ma .vida

Dins

de cristau
immortau,
giscla de la tèrra

copa

begut lo

Vin

Copas

es

una

gaia espéra.

grand

una

begut,

copa

coma en un

d'argent
sorgent,

Lo bon vin caud de l'amistansa
E del

amor

Mon

cor

Dins

una

tôt

n'a

l'aiga-ardent :
gardai l'enchusclansa.

bêla copa d'òr,

Lo vin

d'Ideau, à plen bòrd,
begut... Sa ftama m'empura,
E, dezempèi, eme estrambôrd
L'ai

Mon

ama

trèva

sus

l'autura.

Valéri BERNARD.

�lo

gai

Las très
Subre

Dins
Ai

un

saber

Copas

Tème de Valèri Bernard

grand copa d'argent
lo
vin d'amistansa
begut
una

Que met al còr dosa alegransa.
amies, qu'acò 's plazent,
De pozar à-n-aquel sorgent !
Miunis

Dins

larga copa d'òr
Ofèrta pr' una femna bêla
Ai begut un vin qu'ensorcela,
Ai begut l'Amor à plen bòrd,
una

L'Amor, qu'es mai fort

Dins

una

copa

que

la Mort !

de cristal

Ai begut lo vin de la terra,

E, dezempèi, comol d'espéra,
Embrïaigat per l'Idéal,
Sentisi que som immortal !
Prosper

ESTIEU.

�LO

*4

GAI SABER

Lindaflor Rèina dels Somnhes

v

AMOR

E las

carcers

No pot

ont

el m'a

claus obrir
Bernard

de

mes

mas merces.
Ventadorn.

Pensa al

De
A

pasat, à la desbranda inmensa
reiaume, à sos jorns de folensa,
engans, à l'estranha partensa

son

sos

Del Fènis d'or raubant lo bèn-amat.
Ten lo

saquet... e la braza s'amòsa...
qu'un pesuc, n'a lo fremin dins l'osa...
pois, aprèp ? quora serà cremat ?

Plus
E

Es
«

esperduda,

Pren lo pesuc,

Oh ! de

sos

uelhs clar solelh ! lo romèu !

Lo sant romèu
Com
—

trembla, e s'agita.
» se dis, son cor palpita,
clins la braza lo gita...

e

Vengue la mort !

«

aqul davans ela,
lutz, li somris, e la bè.la.
tu, mon anma ! O divin amor mieu !
es

una

O

»

�LO

GAI

SABER

Cridan ensem, e cazon dins lors brases :
« Oh! mon Senhor! del
fòc divin m'abrazes,

—

Coma sias bel ! E

qu'as fach dels borases
un jove Diu
Vestit de rags. » Pariera la natura
Aprèp los jorns d'invèrn en sa belura
Parla al solelh dins los fòcs del estiu.
De

pelegrin ? Semblas

Ambe

son

còl de cinhe

e son

aigreta fina

Treluzisènt de claror diamantina
Coma lo cèl

quand l'alba s'amatina,

Lo Fènis d'or

rada, rejovenit.

Sobre ambedos, de son ala leugiera
Los

adombrant,

Fisa amondaut

sa capeluda autiera
l'esbarlugant zenit.

E l'amador enlasant l'amadora
—

«

Cor de

mon

còr !

:

escolta-me, qu'es l'ora

De desvelar ton astrada artadora !

Car sias aici al

fogal, als rajòls

Dels sobeirans de l'Egipta vincuda.

Tu, lor felena, èras tôt just nascuda,
T'an derrabada al nis de tos

aujôls.

pòple esclau, la familha matada,
aportada,
Que, sens enfant, e Vaguent adòutada,
Sobre lo trône as montât, Lindaflor,
0 rèina amada, ò dolsa sobeirana !
Lo

Los vencedors al rei t'an

Mas, te roigant ansins qu'una marrana,
Jôcs e dômneis te metian en folor.

�2

6

GAI

LO

Pòis los

SABER

fins que te tenian companha,
artament, als jorns de la maganha,
T'an emportada aici. Plus gens de lanha
Mas una etèrna, nna inefabla gauj
es

Per

Vai dezenant s'enintrar dins ton

E, coronada
Senhoraràs

en un
un

èime,

novèu regèime,

monde

sensa

egau.

Coma l'eiganha al solelh asorbida,
Mon anma,

Vène ambe

Amor, en ton anma es raubida.
ieu, ò vida de ma vida !

Vène, partem sobre lo Fènis d'ôr.
Despolha-te de l'òrva terrenenca
Per respelir dins ta forma eterenca,
Per te noirir del divenc estrambòrd.

Regarda, avant, regarda aicestes travis :
Los grands palais e lo temple dels savis
Qu'avia bastits la sapienci dels avis
Van
E

resorgir sobre sos apeons... »
Lindaflor vei d'inmensas colonas

S'enarquihar; rede e fier dins sas
Pasa, auturièr, l'aguste Faraon,

Lo rei dels reis. Una dansa

A

son

E de

entorn

leupards

se noza

una

e

se

ardada

Es estacada als carris

gonas,

ufanoza

desnoza.
renoza

trïomfals.

D'esclaus nubians enàuran de grands palis;

Agitant l'èr

coma

los vents gregalis,

D'autres esclaus balànsan de ventals.

�LO

GAI

SABER

Vezion sublima !

Es, se fazènt arasa,
glorïos d'una rasa
Que, s'engorcant am un grand brud d'aurasa,
Pasa, emportant sos animais sacrats,
Tôt lo pasat

Sos dius dels caps de lions, de

tigresas,
E, dins las flors, sos preires, sas preiresas
En vestiments trasparènts o nacrats.
Cants trïomfals, timpanons e saltèris
Emplison l'èr. Am un grand refolèri,

D'esfms aluds condùzon als mistèris
Grifons, cats-fèrs que jitan de longs brams,
E de voltors, en de cròtas anticas,
Dins lo mormol de paraulas magicas,
Al lord perfum dels encensièrs d'aram.

Vec, Lindaflor, lo paire de tos reires ! »
Non, mon Senhor, es tu que vàli veire,
Es tu, tôt sol, sies mon Diu, sies mon creirel
« Ah !
quai dirà ton anma e sa beltat,
Que ton amor com un cèl m'enmantella.

■—

—

«

«

-—

Vène, partem

vers

la divina estella,

Nòstre sejorn de tota eternitat.

»

E, mentrestant, l'auzèl divenc se clina
genolhs d'una gracia calina;
En estendènt sas alas, los enclina
A s'asetar sobre l'plomatge auriòl
Com sobre un lech. Ambedos se li plàsan,
Uelhs dins los uelhs, pasionament s'enlàsan,
E, trïomfant, lo Fènis pren son vol.
A lors

»

�28

LO

GAI

SABER

Or, d'Egicians menant lor caravana
Trans lo dezèrt, un jorn d'òrra chavana,
Quand lo sablàs com un gran que l'ôm vana,
Vos embacina e vos mord de calor,
En pénétrant dins l'ombra tumulari
Per s'asostar, trobèron am esglari
Plus

qu'un cadabre ont èra Lindaflor.
Valèri BERNARD.

Impr. Lauraguuise

-

Castelnau.lary.

Le Gérant ;

e. levrat.

�ESCOLANS
lílIllllIllllllIltlIIIIIlIIIIIMIIIIlMIlIIIIIIIllIIMllllIIIIIIlItlIlílIIIIIIIIIIIl

N'oubliez pas

d'acquitter, si

vous ne

l'avez

déjà fait, votre abonnement (15 francs)
Gai Salser pour

mandat

l'année 1937,

en

au

(utilisant le

ci-joint (Mme Edouard Privât, 14,

rue

des Arts, Toulouse, C.

Ç. Toulouse, j 1673)

retardataires,

négligents, l'adminis¬

Aux

tration fera
un

aux

présenter

par

la poste, fin février,

(mandat'de 15 frs., augmenté ^des frais

de recouvrement.

�Règles de Phonétique Occitane
i° VOYELLES.

accentué

—

a,

seul

dans le corps d'un mot,

ou

a français ; mais s'il
féminine, il est semi-son¬
nant et se prononce entre a et o, suivant la
région ;
e sonne comme é fermé
français, et è comme è ou¬
vert français ; — i
équivaut à i français ; — u égale¬
ment ; mais,
après une voyelle, il a le son ou fran¬
çais ; — ô ouvert' se prononce comme o français, et
o fermé comme ou
français.

constitue

ou

non, sonne comme

une

terminaison

—

2° CONSONNES. — b, c, d, f, g,
j, 1, m, n, p, q ( toujours
suivi de u), r, s, t, z sonnent comme en
français ; mais
c devant e et i est sifflant comme s

français;

comme

comme

—

j sonne

tz, dans certaines régions ; — m se prononce
n à la fin de la ire
pers. du pluriel des verbes ;

n est muet,
sauf quelques rares exceptions, à la fin
des substantifs ; — r est souvent muet à la fin des
substantifs et des adjectifs, sauf en Provence, ainsi

—

qu'à l'infinitif;
muet

des

—

à la fin des

mots en

ment;

s est toujours dur et sifflant; — t est
participes présents et de la plupart
—

v sonne comme

b, sauf en Pro¬

vence.

3° GROUPES. —ch, lh, nh

Teatre populari del

se

prononcent: tch, ill, gn.

Colètge d'Occitania

Lo Mètge de Cucunlian, adaptacion d'un conte de
Romanilha, per Joan de la Roca (in-8, 30 p.). 11

ilustracions de Paul Sibra

La Farsa del Ruscadièr,
«La Farce du Cuvier», per

p.)

3

6 fr.

adaptacion modèrna de
Cecilia Cuxac (in-8, 16

ilustracions de Robert de Montcabrièr

.

4 fr.

La Trapèla de sant Jozèp, adaptacion d'un
del abat Bessou, per La Fielaira
(in-8,

conte

La Femna. muda, comedia en
per A.-J. Boussac (in-8, 16 p.)

pròza
4 fr.

8 p.).

IMPR.

D'EDITIONS

OCCITANES

-

un

CA8TELNAUOARY.

acte

en

2 fr.

�</text>
                </elementText>
              </elementTextContainer>
            </element>
          </elementContainer>
        </elementSet>
      </elementSetContainer>
    </file>
  </fileContainer>
  <collection collectionId="92">
    <elementSetContainer>
      <elementSet elementSetId="1">
        <name>Dublin Core</name>
        <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
        <elementContainer>
          <element elementId="50">
            <name>Title</name>
            <description>A name given to the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="355723">
                <text>Patrimoine écrit occitan:périodiques</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
          <element elementId="41">
            <name>Description</name>
            <description>An account of the resource</description>
            <elementTextContainer>
              <elementText elementTextId="355724">
                <text>Ce set contient les périodiques numérisés par le CIRDÒC issus des collections des partenaires d'Occitanica</text>
              </elementText>
            </elementTextContainer>
          </element>
        </elementContainer>
      </elementSet>
    </elementSetContainer>
  </collection>
  <itemType itemTypeId="26">
    <name>Revista</name>
    <description>Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier</description>
    <elementContainer>
      <element elementId="127">
        <name>Région Administrative</name>
        <description/>
        <elementTextContainer>
          <elementText elementTextId="633703">
            <text>Midi-Pyrénées</text>
          </elementText>
        </elementTextContainer>
      </element>
      <element elementId="128">
        <name>Variante Idiomatique</name>
        <description/>
        <elementTextContainer>
          <elementText elementTextId="633704">
            <text>Languedocien</text>
          </elementText>
        </elementTextContainer>
      </element>
      <element elementId="130">
        <name>Graphie</name>
        <description/>
        <elementTextContainer>
          <elementText elementTextId="633705">
            <text>Graphie classique / Grafia classica</text>
          </elementText>
        </elementTextContainer>
      </element>
      <element elementId="163">
        <name>Type de périodique</name>
        <description/>
        <elementTextContainer>
          <elementText elementTextId="716022">
            <text>Revistas literàrias e artisticas = Revues littéraires et artistiques</text>
          </elementText>
        </elementTextContainer>
      </element>
    </elementContainer>
  </itemType>
  <elementSetContainer>
    <elementSet elementSetId="1">
      <name>Dublin Core</name>
      <description>The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/.</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="50">
          <name>Title</name>
          <description>A name given to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633679">
              <text>Lo Gai Saber. - Annada 17 [sic], n° 147 janvièr 1937</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="86">
          <name>Alternative Title</name>
          <description>An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific.</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633680">
              <text>Lo Gai Saber. - Annada 17 [sic], n° 147 janvièr 1937</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="49">
          <name>Subject</name>
          <description>The topic of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633681">
              <text>Littérature occitane -- Histoire et critique</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633682">
              <text>Poésie occitane</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633683">
              <text>Occitan (langue) -- Orthographe</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="634435">
              <text>Bernard, Valère (1860-1936)</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="39">
          <name>Creator</name>
          <description>An entity primarily responsible for making the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633684">
              <text>Estieu, Prosper (1860-1939). Directeur de publication</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="48">
          <name>Source</name>
          <description>A related resource from which the described resource is derived</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633685">
              <text>Bibliothèque municipale de Toulouse, P15053</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="45">
          <name>Publisher</name>
          <description>An entity responsible for making the resource available</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633686">
              <text>Escòla occitana (Toulouse)</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633687">
              <text>impr. Lauraguaise (Castelnaudary)</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="40">
          <name>Date</name>
          <description>A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633688">
              <text>1937-01</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="94">
          <name>Date Issued</name>
          <description>Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource.</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633689">
              <text>2018-12-12 FB</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="47">
          <name>Rights</name>
          <description>Information about rights held in and over the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633690">
              <text>Domaine public</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="98">
          <name>License</name>
          <description>A legal document giving official permission to do something with the resource.</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633691">
              <text>Licence ouverte</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="46">
          <name>Relation</name>
          <description>A related resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633692">
              <text>Vignette : https://occitanica.eu/files/original/350dc1aa377cb30d18b450cf705caab3.jpg</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633693">
              <text>http://www.sudoc.fr/039236943</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="104">
          <name>Is Part Of</name>
          <description>A related resource in which the described resource is physically or logically included.</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633694">
              <text>Lo Gai Saber (&lt;a href="http://occitanica.eu/omeka/items/show/13154"&gt;Acc&amp;egrave;s &amp;agrave; l'ensemble des num&amp;eacute;ros de la revue&lt;/a&gt;)</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="42">
          <name>Format</name>
          <description>The file format, physical medium, or dimensions of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633695">
              <text>application/pdf</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633696">
              <text>1 fasc. (28 p.) ; 22 cm</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="44">
          <name>Language</name>
          <description>A language of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633697">
              <text>oci</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633698">
              <text>fre</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="51">
          <name>Type</name>
          <description>The nature or genre of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633699">
              <text>Text</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633700">
              <text>publication en série imprimée</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="116">
          <name>Temporal Coverage</name>
          <description>Temporal characteristics of the resource.</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633701">
              <text>19..</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="43">
          <name>Identifier</name>
          <description>An unambiguous reference to the resource within a given context</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633706">
              <text>http://occitanica.eu/omeka/items/show/20499</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633708">
              <text>FRB315556101_P15053_1937_01_147</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="41">
          <name>Description</name>
          <description>An account of the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633707">
              <text>&lt;div style="text-align: justify;"&gt;&lt;em&gt;Lo Gai Saber&lt;/em&gt; est une revue litt&amp;eacute;raire occitane publi&amp;eacute;e depuis 1919. La rubrique &lt;em&gt;L'&amp;Ograve;rt dels trobaires&lt;/em&gt; est consacr&amp;eacute;e &amp;agrave; la po&amp;eacute;sie, la rubrique &lt;em&gt;Bolegadisa occitana&lt;/em&gt; donne des informations sur l'actualit&amp;eacute; de l'action occitane. La revue fait aussi &amp;eacute;cho des publications du domaine occitan et des r&amp;eacute;sultats du concours annuel de po&amp;eacute;sie occitane de l'Acad&amp;eacute;mie des Jeux floraux.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="633709">
              <text>&lt;div style="text-align: justify;"&gt;Lo&amp;nbsp;&lt;em&gt;Gai Saber&lt;/em&gt;&amp;nbsp;es una revista liter&amp;agrave;ria occitana publicada dempu&amp;egrave;i 1919. La rubrica&amp;nbsp;&lt;em&gt;L'&amp;Ograve;rt dels trobaires&lt;/em&gt;&amp;nbsp;es consacrada a la poesia, la rubrica&amp;nbsp;&lt;em&gt;Bolegadisa occitana&lt;/em&gt;&amp;nbsp;balha d'informacions sus l'actualitat de l'accion occitana. La revista se fa tanben lo resson de las publicacions del domeni occitan e dels resultats del concors annadi&amp;egrave;r de poesia occitana de l'Acad&amp;egrave;mia dels J&amp;ograve;cs florals.&lt;/div&gt;</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="37">
          <name>Contributor</name>
          <description>An entity responsible for making contributions to the resource</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633714">
              <text>Salvat, Joseph (1889-1972)</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="634436">
              <text>Rouquette, Pierre (1898-1988)</text>
            </elementText>
            <elementText elementTextId="634437">
              <text>Bernard, Valère (1860-1936)</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
    <elementSet elementSetId="8">
      <name>Occitanica</name>
      <description>Jeu de métadonnées internes a Occitanica</description>
      <elementContainer>
        <element elementId="173">
          <name>Portail</name>
          <description>Le portail dans la typologie Occitanica</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633710">
              <text>Mediatèca</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="174">
          <name>Sous-Menu</name>
          <description>Le sous-menu dans la typologie Occitanica</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633711">
              <text>Bibliotèca</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="172">
          <name>Type de Document</name>
          <description>Le type dans la typologie Occitanica</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="633712">
              <text>Numéro de revue</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="182">
          <name>Catégorie</name>
          <description>La catégorie dans la typologie Occitanica</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="645108">
              <text>Documents</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
        <element elementId="171">
          <name>Contributeur</name>
          <description>Le contributeur à Occitanica</description>
          <elementTextContainer>
            <elementText elementTextId="878094">
              <text>Bibliothèque de Toulouse</text>
            </elementText>
          </elementTextContainer>
        </element>
      </elementContainer>
    </elementSet>
  </elementSetContainer>
  <tagContainer>
    <tag tagId="260">
      <name>Escòla occitana</name>
    </tag>
    <tag tagId="1908">
      <name>grafias de l'occitan = graphies de l'occitan</name>
    </tag>
    <tag tagId="1053">
      <name>Poesia occitana = poésie occitane</name>
    </tag>
  </tagContainer>
</item>
