http://occitanica.eu/files/original/86b7aa41cfa7788394f80fc197401510.jpg afcc688ff9f1785b9b07aa703cd30276 http://occitanica.eu/files/original/908a37e86a26c957dfd6a523b1f14c25.pdf fcc95b5ef524e074a749c1b0fd0d93bb PDF Text Text �YIIIRE RE VISTA OCCITANA SOMARI TRIMESTRALA Escalier C., Lo Vacarès, — Route de Générac, NIMES Director : OCCITANISME per R. LAFONT. — Comitat de Redaccion TESTIMONI : LA FAM II : per J.-P. BRENGUIER, G. FABRE, Gui MARTIN, Ives Joan Larzac. — A. Pradèl. L'ANTIPETISERPENTIGRAF ROQUETA. per Abonament per un an : — Ives Roqueta. TORISME EN CARCIN 15 F. Lo numéro : poëmas de J.-B. Seguin. 4 F. C.C.P. BRINGUIER, — CALENDARI 1566-54, Montpellier. J.-P. Brenguier, J.-P. Corsèlha, Richard, Roqueta. per P. Pessamessa, E. Estampariá BARNIER, I. Nimes. Lo Gerent — : Joan-Pau BRENGUIER CONTRACUBERTA de Pèire François. �A Le ìios Lecteurs, premier numéro de VIURE nous a valu un On a bien voulu reconnaître le courrier chaleureux. triple eff-ort que nous avions fait : pour désenclaver intellectuellement la langue d'oc en la choisissant dé¬ libérément comme langue d'idées ; pour aborder une la conquête d'un occitanisme adapté urgences ; pour éditer une revue regarder. Dans cette triple direction nous agréable à sommes très conscients aussi des progrès qui restent à faire. Une poussée occitane est déjà derrière nous, qui étape neuve dans au siècle et à ses exige davantage. Il faudra lui donner son champ et agrandir la re¬ c'est certain. Mais pour l'instant, il faut... vivre. Excusez-nous d'en venir, — comme attendu sans dou¬ vue, te — à la question abonnements, vous re d'oc. Sans eux, nous matérielle. Nous comptons sur vos la cultu¬ nombreux, nous devrions bientôt qui soutenez amicalement taire. Merci donc. A bientôt au n° 3. Lo Comitat de VIURE ��OCCITAN ISM E VIURE se deu d'aprigondir las donadas de l'engatjament occitan. Aquô's son utilitat de portada luèncha. Los escrivans qu'aici ja que al mai séria res, lilosofia sèm, atèus los de un dei nova bandièra jonhon se aparament etnic coma tantes crestians, o la /'existent de viure, n i aguèt, sieus loan Larzac » que se los per l'anaiisi. entamenam comença. e amies legèires, pas pausèsse en una fisança, totes que aviar aquel Amb o l'occitanisme serìá actes essencials. Aital fasèm en la valor de nòstre combat, a Revolucion occitana « pensaments agropam, e nos nòstra cèrca, totes avèm sentit a la pas combat, sota la formacion sieuna, D'autres seguiràn. PRIMUM ViVERE L'occitanisme Dire viu. se çò que re¬ présenta per cadun de nosautres demandariá una enquista pro longa e ne siám pas aqui d'o entreprene. Daissèm als nòstres amies dralhar, los prenèm cadun biais son de s'en- ont s'encapita : « lo flume grand que de riussets en rius » (Max Roqueta) nos arriba comol d'experiéneia viscuda de confia jorn. dins sa boca los mots avián ni suc ni mue quand francimandejava. Un autre endevenguèt los camins de l'enfança dins lo lengatge de sos vielhs. Aqueste se descobris una Aiceste cultura farga a tudis tre jorn en contar consl milenària, o se baila un pais e se istòria. Ara pro sovent aquô's economica buta de fraipassât temps foguèt puslèu los esfilologics... Te sabi, lo desrasigaque de| fonccionari ment tôt poiriá una l'anaiisi res, nos lo nos de o l'estudiant, o contrari l'enrasigament en cò nòsd'òmes que se son volguts vertadièi- rament mins al que servici nos dels caldrà ornes, ben tant de tornar faire ca¬ un jorn amb los amies que nos menèron, per far lo torn d'aquela aventura e li bailar son pes d'umanitat. I a aqui matèria a fenomenologia que ne vesèm pro de nosautres : séria per cadun lo còp de nos cargar sus l'esquina plan quichat e nosat per totes los nòstres, un plen borràs ont serià sarrada tota la nòstra condicion jos aquel mot : occitanisme. D'aquel estudi l'ora n'es pas venguda, e tan melhor : visca la vida, avèm pas temps per s'agachar ! Lo jorn que se¬ ra facha la fenomenologia de l'occitanisme, l'occitanisme, pensa-te, serè luònh endavant. Per ara nos es pro per fissar nòstra marcha de saber lo païs, tôt lo païs corregut pels cambaradas, e que sos passes lo marcan, planas, sèrres e tôt, e que una l'utilitat ombra son ne crit derevelha vestis las èrbas, e que son los mòrts (X. Ravier). Quitèm donc tôt l'espandi a las tempmai divèrsas que la vida s'i cèr¬ tativas ca sens los carcans d'una organizacion Siàm pas pus al temps que lo Felibritge enregimentava tôt çò occitan. E pasmens, se volèm capitar, podèm pas demorar solets coma de pastres (R. Lafont). N'i a pro qu'a voler s'encapudar dins un marrit camin, finiguèron dins un unica. trauc coma lo cabdèth d'Arroian de Se//- �E de ba- la metèissa voler visar trop gros an mancada la tòca, que se forvièsson dins lo nacionalisme o que faguèsson de l'occitanisme una religion ; los que per lassitge cabussèron dins l'estetisme o lo scientifisme facultard ; los que s'acontentèron d'un régionalisme latin e planificaire ont i a pas pus ren d'eficaç o d'occitan ; los que passan a la literatura francesa o lo viu, na. ara tèsta que se far nos los ; un son que manca les la servisson de l'occitanisme per nom, situacion, una Responsables siám, tat. dins per ornes e empegats coma Aqui ombra, aici es Assegurar tôt primièr la de veire consí es lutz peason. nôstra accion menar se especialisolidaris d'aquede moscas sus una : Abans a tra- vèrs las difficultats cambiadissas de cada jorn, abans quitament de veire las valors que i son engatjadas, nos cal ensajar de définir l'occitanitat coma fondamenta de tôt lo demai. Aquô revèn a demannos dar : ont es lo fach occitan ? Anam vei¬ qu'aquela question nos força de cauuna ontologia e una psicologia, impli- re sir citas a nôstra accion. JE NE DIS PAS FRANCE : occitana, d'opausar égala a égala doas realitats scientificament definidas, França e Occitània. Se desfisant del consensus ipotetic e mai o mens volontari demanda lo concèpte de nacion, ôm trapa mai solida la nocion d'etnia, que se referls pas a ren de subjectiu, mas a un territôri, e a la lenga que lo définis. I que auriá donc de vertadièr que las etnias, lo demai es un demembrament impausat l'istôria idèa drech ça o tuacion francesa. Tan òmes, tan mai deformacions a las estructuras naturalas. Al d'aqueste ne val de una venir Itàlia. I a rasonament, coma una autra, Occitània a tant de nacion res e dins mai nosentas dins Estât que Fran¬ la definicion de la si¬ respecham los nos accion son d'una cancre embartassada de viva que semblan las quora passa exemple pels autres. Atanben cresi que s'impausa, dins l'espéra d'una fenomenologia que li tornèsse sa carn, de faire una en drecha de filosofia re d'estructurar da e nôstra l'occitanisme, solida mai per nòstra vei- pensa- accion. FILOSOFIA DE L'OCCITANISME (1) l'etnia es ça citània tas es cap logica, per victoriosa que sem¬ que la perilhosa e faussa. Oc¬ un concèpte perilhôs, coma to- Idèas. L'etnia las lopar a elas. Aquela ble, baile lo naut del tapis que d'entre coma deu se desvo- ôm ne ven lèu al nacio¬ nalisme, que vòl forçar l'istôria a la realizacion politica de l'idèa. Om s'atissa a en nacion, faire l'istôria al revèrs, a reoccitanizar de coma lo se contra e nacionalisme Inquin'avià de Montsegur e d'Orador. Se lo es tan perilhôs, es que repausa sus una filosofia essencialista, e que las esséncias — las idèas existisson pas. Es totjorn de crénher una ac¬ cion que s'apila sus quicôm qu'existls pas : se revira totjorn contra çô qu'existis e que traparà de tôt segur sus son camin. N'avèm d'autres exemples dins totes los fanatismes, d'Espanha coma de pas pot èsser temptat, per donar una fondamenta irrecusabla a la revolucion nivèl occitana sicions, Om per s'empetega dins tôt aquel cultura dins trencar sang régions entièiras, ôm se pausa França, e lèu ôm quilha lenhièrs ÇA N'EXISTE PAS. totjorn plaga. Mas cal desliurar aquela e pro nacionalisme — Berlin o de Moscô çô que serà l'òme, plègue. Tant i a quitament pôt aver t'an acordat tracto, e la soi pas d'èsser tu e que se decidis d'avança puèi cal ben que l'amor de l'Umanitat sos revirals : quora drechs de l'òme In absfamosa libertat, e lo viure, los encara I : segur qu'ajas possible �Es l'Umanitat existis pas. que Occità- existis pas ni mai. tôt aquò son d'abstraccions. Om las trapa dins lo cabussèl nia de pensaires, mas alara son aicestes que non pas. O alara ôm las tra¬ compausantas d'un individú : siás un òme, e un òme d'òc, mas aquò'6 pas l'Umanitat e l'occitanitat que son, aquò's tu. Autrament., ont vois trapar l'Umanitat ? Dins las nivols ? E Occitània ? Dins una lenga occitana que jamai degun auriá pas parlada, o dins un territòri que las cisalhas de l'istòria aurián pogut li donar d'autras confinhas « naturalas »? Un puèg, un arbre an pas de nacionalitat. Sai que quora agropam tan- elas vivon, pa coma de tas jos un nom coma causas França, èsser. Parivament, en destacant d'un marbre çò que cal per ne traire una estatua, semblam de faire quauqu'un. Mas dins lo verai, lo marbre demòra marbre, e sos atoms apilats se son pas organizats lo torn de nèrvis e d'ôsses per faire, disi pas un la avèm mina de sonar un cadavre. Fran¬ aquel èsser artificial, e o sérié tanben Occitània, que las ôbras umanas trapan pas jamai aquel ponch d'unitat totala, organica, de totes sos elements necessari per que sién elas vertadièirament. Çò qu'es pas artificial, aquò's I'òme, vos e ieu. Las abstraccions pôdon servir, di¬ si pas. Se cèrcas quauqu'un, faràs plan de t'endralhar cap a son ostal. Mesfisa-te que pot èsser déféra. Tant es de lo cercar dins sa camisa, o melhor dins sa pèl. Las abstraccions son aqueles vestits que òme viu, mas au mens son ça es tenon mai o al mens Permè- personatge. l'agantar d'un biais o d'un autre, que sérié plan dificil de lo prene dins sa totalitat. Lo tôt es de saber, dins cada ton de situacion, se l'esquissas dins rant versala o el de lo valor prene de d'un autre. l'Umanitat lo francès tôt l'ème que band, considé¬ prenent l'orne per un pas sièc, ara e « a sa Se capacitat uni- part entièira », es fariés pas melhor son occitanitat. La França, Pôdon e pas son d'instruments, èsser utils dins l'analisi. Son rilhoses Se i per pacitat d'agantar lo se jutja per sa ca¬ real. Occitània, coma perilh a d'Occitània a MOND. reclamar dels dre- nos davant l'istèria, — e pôdon totjorn demandar de la i mostrar un argument novèl sera de nos presentar nosautres davant l'istôria, e qu'ause de nos escrachar. Vesi d'aqui la tragèdia. Fa pas un plèc. Al pus me¬ lhor l'istôria esperarà que crèbes. Sai que es vertat que sol l'ôme existis, mas las maquinas administrativas, tant artificialas que son, lo podôn espotir de sas rôdas garrèlas. Esser ieu a mon sicap pot pas èsser lo clam de l'occitanisme. Per la bona rason qu'aquô's se contradire. Giono ditz plan : « Il n'y a pas de gloire à être français (metam : occitan). La seule gloi¬ re, c'est d'être vivant » (lean le Bleu, chap. 9) ; « Si je vis par le truchement d'un quelconque de ces assemblages, j'y perds... Vivre est un combat solitaire » (Triomphe de la Vie, p. 132). En aquel sens ôm pot pas èsser se, e occitan. Se cal destacar de tôt embrigadament, de puèi nos — uniforme, de tota apartenença per se tôt causir, » se fegondar » (J. Reboul). Segoncèrca la libertat quom contradiccion ont s'embarra una da d'identitat personala : disponibla se deurié destacar solament de l'environa, mas encara vòl totjorn pas de son istôria, de sas causidas anterioEs aital que Giono se desfisa de l'amor, e ne vòl pas faire un engatjaras. espécia generala e comurefusar de se pèrdre dins una dona d'el, se pèrd ça que la en se daissant prene per sas sensacions successivas. I a pus gessa pas d'identitat lo Giono-plaser de entre plomar d'iranges e lo Giono-plaser de fument, na mas : » mar sa e se l'abstraccion pe- autrament. SE CREIRE LO CENTRE DEL ches mai. Sens sol, veire qu'a pipa. comptar que te presentar aital tôt drech a faire de tu un nu¬ D'ont mai pichonas son las colo- mena méro. una sens �etnicas, d'ont pus lèu son digeridas. aital que se farguèt la tan renomada unitat dels Estats Units. E Israël, que se nias mòran Es tanitat farguèt d'individus venguts quasi un per un, o aguèt encara mai facil. Vos diràn que la vida es dins l'asaptacion, e qu'un ôme se pòt desrasigar, cambiar de pèl, de lenga e de cultura : a pròva lo messionari que se fa chinés amb los chineses, E TOT : FURNANT DINS COR, AVIA AGANTAT LO SON PAIS, TOT LO PAIS. a pas lo pes fàestatò-nacionala qu'es, pròva pas qu'un pò- ble siá forçat de s'assimilar dins tre. Lo rasonament los que nos un tenon au¬ sovent integracionistas val al nivèl dels ca¬ individuals. S'imagina mal qu'un pò- ses ble, en massa, de cion sus territòri, aja voca- son perdre dins se un autre (2). Los seriàn donc mai que cadun de son band, e que l'etnia que totes i participan ? Perqué pas ? Vist que son ben los ornes qu'existisson, e que ornes las preses amassa relacions tescudas de l'un l'autre a d'idèas en l'aire, mas s'enrasigan dins l'èsser de cadun. Venèm de rejónher lo domèni de las esséncias al plan de l'existéncia. Es pas un còp de passa-passa sens cap d'importància. Tornam pas ont èrem : tota aquela analisi nos buta a desseparar pas pus una idenson pus pas dels titat ornes persona es mai pura ma l'unitat poiriàm fasià dins libertat o sens sa sonar Es pas ni occitana. estaca. meravelhosa pas sus de La vesi tôt çò co¬ que d'abstraccions s'ela precisament son èsser unie l'existéncia tament, li que cions per pas encara an planas autras indicas. La un duplicata de la natu- francesa umana, justament que d'identitat carta ne rem » una que li baila ja inconsciendins l'acceptation puèi e lo sens dòna. Demèst aquelas « abstrac(trachas de l'unie existent son que e operacion de pensada — i de- es l'occi- mostrar que ara pas pas perdut. ren A vista dosa de nas, se volèm : amb çò plan l'entrepresa parèis identificar pasta que qu'aquela s'arrèsta a plan son còs « L'òme pas Son còs coma l'Univers biais son es pas estrangièr que la personalitat dobèrta, natura una présent e Sa na- li res es Se pòt dire aital l'organizacion del priori. a es partir de cadun a d'èsser d'aver presa sus el. e tura mond segurament pas ça que la... replegat sus son esséneia. mai son intelligéncia se mòs- e lèu sembla organizacion Un nègre i trapa- ». nosautres es azar- persona unitat, son negritud, sa la perfiècha mas l'occitanitat. E a organizacion una artificiala tota ra se tran Mas qu'un individu faga cia cal nos la mendra. E per tôt dire, trapam Occitània dins la persona, au- riâ VAQUI !) consciéncia sa se- istòria. Parlarem aie! de la per¬ psicologica, per començar. Sentissèm ja qu'es un filât de relacions tant gon son sonalitat estendut d'un lo coma biais, mond lo tôt conogut conoissable. e Se mai par- lam puèi de la personalitat d'un ponch de ontologie, podèm preveire qu'anam vista tôt arrestar pas còs, a nòstra arma o a nòstre qu'a tôt prene, constituïts que per las relacions d'interdependéneia tôt lo créât, aurem pas d'autra rara mas siàm amb lo que : avèm de nèrvis fins a «E s/ coradas veniám camins entre cosmos Sirius ! li siures los » anam (S. Vincens). sègre, e sens considerada sona vesion anam e Aqueles a-de-reng coma centre-relais coma camins de la per¬ sortir de centre- l'Univèrs, trapar Occitània. UN OME ES UN ESPERIT E CADUN LO CENTRE DEL MOND. Mètre cada distinccions tôt causa d'una sens qu'es d'un personalitat al mond. pintor, dins sa en relacions indiferenciat consciéncia tor, e nene, que Aital son al ES luòc, establir dedins d'aquel contengut de vejaqui lo trabalh lo se fai s'afortis en donant l'engèni del quita creacion. Mas lo pin- original qu'original, se fa pas da se. �Un còp créât son estil, un còp impausason public sa vesion del mond, vos mainatz puèi que la natura aviá ja fach de Vermeer, de Sisley e de Cesana. Toda a los tes estils son dins la natura, mas los auriàtz pas vistes sens los uòlhs de l'artisD'un autre band lo pintor es pas par¬ ta. tit sens de ren dire. la descobèrta de serviguèt escòla donada. d'una cal rièr, dun a Se dire sa l'Univèrs. biais son esplèchas biais tôt pa- que dona capersonalitat, e ja escrich dins sens segon sa personalitat, es L'èime de cadun qu'es lectura D'un lo que l'Univèrs a de las nais aital d'una aquela ret de significanças que lo Creator a mesa dins lo Cosmos, un cosmos ont tôt que s'emmarga. Mas aquela interpretacion originala se cerquèt dins una tecnica donada : nòstra de tota menimosa vesion lengatge. del L'aver, mond la tenèm d'un l'exprimir, aquò's tôt un. Om sap pas jamai que çò qu'òm a dich, e l'esplècha nos èra donada per la lenga. En quichant, la filosofia estructuralista pòt dire que lo mond es pensât ja en defòra de nosautres per la lenga. Sens oblidar que la lenga es totjorn la lenga de quauqu'un, e consl l'orne d'engèni se fai sa lenga » al dedins de la lenga (çò que pòt getar un esclaire sus aquel mistèri grand de l'invencion del lengatge (3) ), ne podèm reténer que la e « se persona gnes en que comun, constituïs d'un sistèma de si¬ e que ten recèp d'una cultura, en comunitat amb d'autres. D'intrada, es dobèrta a l'autre al mond de l'esperit présent a la matèria (4) e que fonda la possibilitat de significar, e, — mai lenga immediatament, al « mond de la sià lo « dire » occitan es per no¬ sautres lo primièr biais d'agantar la sintaxi de l'Univèrs per de cèrts desnosadors. Es una esplècha que nos ne podèm pas passar, e mai per nos assimilar un autre èime, francès o japonès. Se prenèm l'autra rega que parlàvem, — de la persona coma centre-relais del cos¬ mos (ponch d'arribada de totas las influéncias que la fan, al rescontre del di» : namisme pesa sus prôpri de son unitat), direm ela, o puslèu en ela e los suis autres totes e que se los èssers de fai de tota causa, mai Ajusti mai mens, o car sa sensibla dins las mai que uns l'Univèrs, o mens. preséncia serà causas mai prêchas. Anam lèu trapar Occitània d'aqueste costat. Notatz simplament que se ieu soi to¬ ta causa, nam cion ara o siátz que vos tota atanben. persona es Nos mai- participa- de bens possedits tanben perd'au- a personas, caduna essent centre de tôt. Aital i a cap de ben tant se vol Per¬ sonal fins al cês e a l'arma (e natutras — raiament sià pas la « tanben proprietat privada ») que un ben comunitari. D'aque- les bens, n'i a que siàm quauques uns a possedir ensems, d'un biais parièr o complementari. E coma non-constitutius de l'èsser que los ten, venon la fondamenta d'un ligam intrinsèc d'unas perso¬ los entre nas elas. Pêdon èsser d'abstrac- C'a natura umana), d'èssers artificials (l'Estat, |a classa obrièra, un ostal, un païsatge), d'eveniments (una istèria viscuda ensems), de personas (lo paire, per totes sos enfants, un orne politic o un amie comun) : tantes de ponchs ont nêstra personalitat ven la dels autres. Aquela situacion trapa son expression dins de lengatges : los mots son lo luêc privilégiât d'aquel rescontre. Son lo passatge a la consciència comuna d'una identitat sus un ponch donat ; e venon puèi eles l'objècte d'una experiéneia comuna cions sovent mai buta la immediatament aisida, e que de consciència d'una co¬ munitat. I a grand gaug — cadun o dirà a se mainar qu'êm « parla lo metèis lengatge » amb quauqu'un. Es aital que podèm sarrar lo mond obrièr dins son lengatge, lo mond estudiant dins lo seu, lo mitan dins son « argot », têt — : aquê al dedins d'una metèissa lenga los mots rebalan mai que dins sa significacion, — dins son gost, dins son aura afectiva, de realitats culturalas, economicas, sociologicas que constituïsson las personalitats-en-agropaments. E çê que — a presa �disèm francès la en se se presentar dels iengatges val tôt primièr de lenga. A pròva que se reportatz sus totas las mapas de França e d'Euròpa lo traçat d'Occitània, aquelas mapas se metràn a parlar [5). La lenga parlam, que aquò's pas lo francès. Aquò's la lenga d'òmes afrairats uòi sens totjorn o saber per lo viure original raubat, que li an ornes desprovesits de çò que poiriá los définir positivament, e que trapan de referéncias son que negativas : son pas de purs franceses, donat que l'interès de França va d'acostumada contra lo seu : ornes del Miegjorn, del miegjorn d'un pais qu'es pas son pais. Sa lenga, aquò'e de traces traces La bocins e bocins e consciéncia laise : cins d'una puslèu d'occitan, d'un de que èsser cadun de se civilizacion coma ne espelhada, participar a un autre cèrcle de mai la a Ont penjar Nos èra necessari lisi de l'èsser, persona, dins las sa per ma¬ voldrà relacions Lo malastre, es qu'a pas genèsi d'aquel encastre assegurat. participât lo viu restacar als bo¬ e mon de faire lum aquela mai especialament arribar situacion a l'orne concrèta. Avèm : ana- de la occitan, refusât explicacions de tip essencialista o existencialista : podián pas rendre comp¬ te del donat. Veguèrem que pas mai l'esséneia, qu'es abstraccion, que l'existéncia, qu'es totjorn la de quicèm détermi¬ nât, pèdon pas èsser desseparadas per donar la basi d'un sistèma per viure. Lo personalisme occitan, disèm (coma Senghor ditz lo socialisme african), insistirà l'unicitat de la persona, centre irrem¬ e sus la comunitat de a divèrses nivèls. La primièra valor morala de l'occitanisme se¬ rà, dins aquel sentit, la cèrca de l'unitat, sus plaçable del mond, tôt çè que la fai qu'es la primièra proprietat de l'èsser. Aital siàm segurs d'apeasonar las nèrmas eticas sus la simple objectivitat. anar pas del déféra, que deu se far passar per un autre, masqueta (persona) e prene una ne faire sa pèl. Amb de mots tecnics, parlarem d'una existéneia determinada esséneia qu'es pas la seuna. Poiriàm sonar aquò alienacion, Mas la causa es talament contradictòria que de fach l'alienacion es impossibla: una metèissa persona pòt pas èsser tôt a l'encèp occitana e francesa. Un orne que foguèt occitan serà pas jamai francès co¬ per una ma un francimand. son escampilhat. pòt i : renegant. I a aqul sul plan ontolo¬ gie una mena de mostre : l'èsser que per auriá L'alienacion realizada, d'alienacion, mas rompedura dins lo subjècte. Se contunham a parlar d'alienacion, prenèm pas lo mot per designar la résulta, mas lo processus garrèl, e messorguièr, que voldriá faire quicèm de metafisicament impossible. i pas pus d'identitat D'UNA ETICA OCCITANA ESSER AUROS ENSEMS. PER I a una Un tat. prene dimension vèrs : « de orizontala Mozat enclaus parièr mota mortaia ème. Volèm », escriu parlar nos o que de de l'Unifarà com- dins la vengut nivèls de nos Dieu d'aquestes participacion que las personas i son presas coma cla a dins d'autres una escanha que s'emmèsEs dins aquela escanhas. (crentarai pas de traspausar lo Pau) que se pasta la comunitat : coma i a pas qu'un pan, siàm pas qu'un côs, estent que recebèm una part d'aquel pan unie» (I Cor. 10-17). De qué vol dire aquô per nèstra vida ? Ne tirarem doas consequéncias, segon que prenèm lo band receptiu o lo contrari oblatiu de la causa (6). comunion mot de Sant « De quai siàs ? », me disián quand èri pichonet. Lo « consl te dison » mena pa« �rivament de a exprimir la consciéncia qu'òm a de mediacions comunitàrias. dins se Roqueton. Loïson de Lois. Las lengas del pel encara rufe dison parivament : Bar lona, Ibn Seod, Miquèu de Camelat. Los poëtas an capitat parièr lo biais de s'enamb devenir >< òme sieu eles : » « dins lo d'un rescontre dens las suas mans gra- que sarra aqueth païsatge de lana on soi adromit » (Ravier) ; « dire amb vo- nas me sautres solelh los metèis mesclar mots, neu e èstre aurós ensems en gaitant lo pais, tôt lo pais en vôstras mans » (I. Roqueta). Cal aprene coma eles, aquel per reconoissença davant tôt òme que podèm rescontrar. De reconois¬ miralh meraveihada, susportable ; aimar sens retorn lo sol permèton de nos nos que Los nos sus poëtas occitans actiu ciéncia de dins nosautres, sa d'èsser prene centre de lo mostrat lo pro an podià que mandar aquela son cons¬ mond, e la conquesta de l'Univers dins d'aquel « amirador » d'una comunitat naturala (familha, environa, escòla, vilatge, nacion). Serà alara un sentiment de seguretat, de possession de son èsser, de son domèni. Tôt aquô buta a se sentir responsable tant de ias valors partatjadas coma dels que i comunian. Om pòt pas èsser profechaire de l'occitanisse a i se cal mètre al servie/ de realitats d'ornes que ne siàm solidaris, « portar me, e un mond plec de braç a S'agls donc de campanièr, » (Bodon). replegar sul monilh o sul mas de prene dins sas raices tôt lo vam que buta la tèrra cap a la vida e la vida cap a la conscién¬ cia e la consciéncia cap a l'esperit, e tota aquela butada s'apiejant sus un escambi a cada plan amb los égals tan coma amb jôs. Nos pas los del se dessus dins e los del de- sabi pas quina nocion d'egalitat qu'es lo melhor biais pels grosses d'escrancar los pichons. L'Egalitat a la francesa es lo libé¬ ralisme que nalament malauroses de nos trapar totes pervenguts. E rapelèm-nos lo poëma d'Espieut : li mots (e mai la vida, lo bo- sols naùr) lèu li vole son doblidats (o espèran) dins lo gorg de la pôble. que nos d'un puscarn an dels mes Estats lo Units. E LO REINATGE DIS UELHS. son referéncia. vam egalitarisme bestiàs. I a d'egali¬ de la dignitat, e la dignitat vòl qu om siá a sa plaça liure de trapar son espelison al solelh del bon Dieu dins lo servici de la comunitat. Lo que monta sol sens que totes montèsson amassa amb el, escracha los autres. Quitèm donc tôt umanisme individualista, que seriàm fitat de sentiment sença d'aquel cap Nos cal sortir Çò quèm demandam per nosautres, mand'o voler als autres : la posse fargar sa pròpria personalitat. Las descqbèrtas modèrnas an plan mostrat, psicanalisi e sociologia, que lome a besonh per aquô far de l'agach comprenedor de sos parièrs. Se volèm dintrar dins aquela conivéncia que volonta l'espelison de cadun, nos caldrè faire que pas sibilitat de atencion de prene pas un orne per un mètre plan dins lo cabussèl l'unicitat, l'irreductibilitat de cada sintèsi, autre, e nos dins primièr destriar, dins aquela escanha que parlàvem, e mai se los elements se retrapan de comunitats. Nos caldrà tôt los diferents renfortir nivèls de participacion, que la personalitat, aquô's donar d'esaqueles cèrcles. Avètz vist pessor a d'atlàs linguistics : totas las zonas son pas concentricas; per las personas aquô's parier. I a de cèrcles englobaires qu'unis¬ a de nivèls diferents d'agropaments son umans. E la persona engloba pas forçadament de cèrcles que ne sià ela lo centre. dins Son unitat serà de faire al de- d'apartenenças multiplas. Nôstra objectivitat nos demandarà de reconôisser e d'afavorir totes aqueles nivèls (7) ont la persona se realiza, se baila e ne trapa d'autras. L'umanisme occitan nos ensenha de servir l'uman non pas in abstracto, mas dins sas relacions interper- �sonalas. cipi L'occitanisme dins a de !i permèt que el lo faire se prinun pas : l'èsser occitan es qu'un pas d'aqueles nlvèls. Pro se lo reconoisson. Ne tira la leiçon e se força a reconôisser çò particular de cadun. I caldrà una absolut lectura sona la per- las societats cadun segon sa gracia. Al valor, siám forçadament al per menimosa, atencion una menarà lèu que las servir vici d'una vici de las autras. totas a a Al eerser- de secors la personalitat occitana, siám pertot ont los dreches la de persona son pas recono- cadun dins reiacion una d'infinidas a nivèl un lo tip es ont èran pas abans. L'amor de tota reiacion vertadièirament al contrari lo méca¬ d'alienacion dins totas las Reconoissèm umana. material nisme dei dialecticas la mèstre neientizacion, reviral. La donc que l'autre vertadièira de servir e e Lo alteritat. son coma o aimat per d'èbra cap es autre un las riquesas que vos aima e vos servis coma Se i a de sacrificis consentits, son las societats. tament guts. Avèm vocacion de veire e d'indicar personalas dels ômes e de e de cridar cada côp que son amenaçadas. Siám cargats de nos atencionar a tôt çò de menèl e que comp¬ ta pas als uòlhs dels ries, mas qu'a un prètz unie per lo paure. e qu'escambiariá pas per ren. Nos cal d'uòlhs per veire i'obòla de la Nos diràn luòc de benlèu congream tat es dins » èra encara orizontalas bla anar Se unicitat. son bèrta, « que verticala cion, l'avèm sus un uni- mostrada do- fum d'unitats Aquel escampilhament ». la contra tendéneia qu'organiza, dau mai A aquô, tôt cap a son de nôvas divisions. E verrenforçam d'un band l'unitat qu'embarra cada persona tat, « dins que butar lo mond avança d'ensems de mai en mai sem¬ de l'èsser, en perfec- estenduts. aquò farem doas respôstas. sas lo contrari téneia nova, encara d'un s'aiman. dins l'un : i baiiatz una mena dins vôstre esperit. nivèl : doas L'unitat nova, lo dels dos d'exis- Montèm personas coble, umanas tada Aviàm e es qu'alienarà l'autre. que pas Es jus- que gavan : ni mond'un ordre nôu. creacion ni l'èr de venir Se vei mond. pèrda de rique¬ a compensacion sens morala, los que una massa, l'unificacion contra l'acceleràvem, fasién lo contra far- ara nos que non pas unitat. una L'autra respôsta nos ramentarà las raras de nôstre poder : l'Unitat coma tala apartén a Dieu, qu'identifica sol Unitat e Uni¬ citat Ce mai sià, nos ditz la Reveiacion, dins de relacions inter-personalas). L'Univèrs totjorn manjat per sa mul- sera tiplicitat ; l'experiéncia môstra grandas unitats se trocèjan, se que ilzan. aital Tota reiissidas Disèm pas de non que dins lo mond material, una unitat mai granda volonta la disparicion coma talas de las pichonas unitats que i son integradas. La di¬ gestion comença per un desmembrament dei côs d'assimilar. Mas es pas pus aital s'agissent de personas. Prenètz lo cas de la conoissença : vos agrandissètz de çô qu'avètz après, mas sens o suprimir, — tôt d'assimilacion, i cessus dei al siàtz. consentits, e fan passar a un au¬ ordre. Tôt lo contrari, dins un pro¬ tre veusa. de digam-o per un just demanda unitat cadun sià acceptât dins d'aimar es de l'esclau e mécanismes, — d'autô-destruccion passant, en reci- al dessús d'eles, procitats que los enauça accion umana vei las diaiectasas bêlas amenaçadas. La nôstra i escapa pas : la persona, que prepausam coma fin finala de l'occitanisme, participa, l'un dins l'autre, a la contingéncia dei vis, la sa De cosmos. es la occitana causa força duda. pus a persona que tôt lo fragil. benlèu d'èsser Coma la de tôt una ôme. ser¬ Mas causa per- Perduda ont la prenèm, e perduda se la daissam. Sau- vada, ser se i nos segurs condicion e perdèm (8). E podèm èstrapam aici la comuna que la lèi de tota accion : saber s'engatjar dedins quicôm que sabèm movedls, amenaçat, limitât, amb lo vam de la cèrca de l'absolut, amb las exigéneias �l'absolut, de d'illusion, cap sens gurs qu'aquel tèrra que per mas se- absolut lo trapam pas sus la mediacion de valors, per Ou los òmes los ornes ara l'accion. E nòstre agir, que se cèrca entremi- tes. influéncias que lo butan e lo giblan, — que s'apodèra donc d'aquelas influéncias, e de totes los èssers fin fi¬ las tan nals per ne faire sa carn viva. la accion, — e l'èsser que se ela pren — ra passa libertat. de a son sens uman Libertat Mas aquefarga dins son que quo- per ela, a la demorar dins lo jòc la consciéncia de e utilizada l'esplècha de la natura, e libertat de ne sortir per se mètre al servici de quicòm autre. D'un band coma de l'autre, i a pas qu'un biais per èsser eficaç : conôisser sens fauta las forças que volèm aprivadar, aquelas forças que de prèp o de luònh, s'integran a nòstra personalitat. Las conôisser pas talament dins çò que son, mas primièr dins çò que vèlon, dins çò que dison, saber ont van. l'apropriacion, d'una melhora conoissença Aquelas causas que siám nos son un lengatge, una escôla. De qué vòl dire aquô, èsser de parelhs de cambas e de braces, èsser désir, èsser dos uèlhs, ès¬ ser mascle, èsser pòble ? Om un ne una arma, pòt pas una Que manque-t-il Primièra nos ren. la objeccion, siám facha ! — quantes Traoalhas Occitània existls pas, e los vôlon lenga sortir au e sens pas Occitans Alara vesèm d'òmes que foguèron d'arderoses occitanistas a vint ans venir resignats a la quarantena. D'autres còps s'acontentan d'aprofechar sos estudis rars per se far una especiane pas. al d'aquelas valors, servici conjuntura ont prenon carn, — dins fra- e gilitat. messôrga, falsificacion de se e del mond, es a dire de la logica. A aquel nivèl que tòca l'actitud la mendra fondamentala, desviacion engatja l'intelligéncia e l'istèria dins de problèmas fausses, — e d'aqui ven que lo verai sembla impossi¬ ble, lo drech irrealista e van l'espèr. L'embestiant es que nèstra conoissença jamai que la de las resisténcias que trapan nôstres actes (8). L'intelligén¬ cia es faussada sovent lo per biais qu'avèm de prene las causas, per l'orientacion prigonda de nèstra accion. Çè qu'avèm dich ara dels nôstres principis nos pot ajudar desenant a situar d'ontvenon las objeccions que nos fan. Ne donarem très, e veirem que venon totas de l'a priori d'una accion que causiguèt un cèp per totes de comptar per pas res los fâches que van pas dins son sens. Paradoxalament, nos estonarà pas de las veire tenir per d'Occitans : es pro clar que se trapan dins una situacion faussa (cf. las analisis de Lafont sus l'alienacion). Mas quora son de « personalitats que me tenon sus aquel sicut, aqul me tomban ! Levât que lo personalisme siè un vestit a la mèda, e que dejós i aja l'oportunisme de l'imperialisme francès. es pas Midi ? L'AUTO-CON NAISSANCE (Delteil, 1928). de còps per una PRAXIS DE L'OCCITANISME : de dintrar dins la filosofia Es lo faire que nos realizarà. Nos acabam a las raras dels nòstres ac¬ Venèm de l'accion litat d'una lenga ja mèrta per lo Nos eles. O expausàvem a aquelas retombadas de vèlha tant que l'Occitanisme, (e mai en cè dels joves) èra un saut per dessus la situacion actuaia d'Occitània per parlar, amb quauque bluff, al nom d'una Occitània que poirià èsser. Lo problèma es pro peouc, s'embarran dins sèmi. �cresi mas que siám arribats ne ara una a posicion de vertat. E i avèm pas ren perdut representativitat. Segur, l'ôme d'ôc en desoccitanizat es e a ciéncia d'èsser occitan. cès. O se volètz, i a ceses, la francesa e io vocabulari Mas doas es cons- fran- pas de fran- menas l'occitana. L'accent, demòran la sintaxi e sovent pas occi¬ jol vestit francimand, per se'n téner lengatge. Se poirià dire qu'es aqui la vertat nòva del pòble d'òc : d'èsser ni far desirar la Força rosa. sion « francesa dins von mond escrivans o • una occitans comprés, régional an aquel francès d'ôc reconois. se mèscla sabo- d'expres¬ e Daudet, escri- ont lo Pourrat, Pagnol, Giono, e de mendres. Li farem solament aquela remarca qu'eles parlan un pâtés, e que deuriàn legir per mernèria la pagina de l'escolan Lemosin, dins Rabelais. Parlan una lenga sens dignitat. Mas passèm : per l'escrivèire que gasanha d'argent aquè compta pas gaire d'èsser agachat coma régional, marginal, provincial, e de se prostituir coma fai tôt exotisme. A aqueles bècafigas, li es de d'importància d'èsser mespresats pauc d'un Paris que s'amusa, qu'aplaudis e que paga. E de cèps arriban a faire crèire individualista, biais França per sa generacion ? De- Paris qu'en Provença, comprendrà pas lenga mirgalhada. Caldrà lèu un lexic per legir Pagnol. Car l'evolucion contunha, s'ôm i vai pas contra. La lenga escrancada, l'orne d'ôc deu disparèisser a son torn. Mai logic es Mauriac, que mespresa sa provincia e se fai de Paris, racinian e gauliista. Se mespresa a el, e, segur, es de mespresar aquel atissament d'un escrivan contra son pèble, e mai dé¬ générât. La solucion èra pas de passara l'enemic, mas crebar vertat d'un caldriá sap sos pro un de malaut manténer, que prene per las armas. Dais- aquè's lo sagatar. La es pas sa malautiá que mas sa garison. E se garir quauqu'un, li cal orne, sos cal natural enfants, e e — exigir de drech de : d'ornes dins en¬ son parlar reviudat son son reconoissença pèble coma comunitat en castre coma tèrra. sa VOLT DIEUS LO La fan tèplan dolorôs, nos dison, mas de qué volètz ? aquè's aital. Om se deu pas estacar al passât, a de formas plan polidas, mas perimadas de civilizacion, e butar dins lo sens de l'istèria. Aqui l'as, lo grand mot ! Mas l'istèria a pas d'autre sens que lo que se i mèt. Sortissètz de l'istèria teologica a la Bossuet per dintrar dins l'is¬ segonda objeccion l'avenidor ca per que de que dreches e — Mas viure tèria sa sar de veson pas de conquistar mèstre de son — ven en onor. qu'es- mèrta la lenga d'ôc, degun, pas mai l'esclau coma fraires, consi man, a çar passa, crivon mespresat, sa servissent sos capricis (RastiMauriac, Pompidor) : séria s'enausuis cadavres de sos parents, de sos Mas autenticitat. son èsser son d'un qu'aquò's l'istèria d'una a pas occitanista als Occitans dignitat perduda. Li caldrà far comprene que lo mejan de se'n sortir es pas lo que sembla capitar gnac, mas de e tiran francès, donar per de consciéncia al ni L'accion santat. amenaçat, tans occitan la començarà donc de marxista que lo vèstre : cas nacionalista ! o Francos ! La vocacion França, de Joana d'Arc Ou ! Dieu nos es Gesfa la o de Gaulle ! quite pè¬ ensenha que las daissat tombar a a son ble, Israël, e Valéry vos civilizacions, e mai la francesa talas. Lo d'idèas Dei mession de l'istèria sens del présent sus es una son mor- prejeccion situacion passada rica de plan d'autras possibilitats. Es tôt bèl just lo pecat contra l'esperit dels Mauriac. « E istorians » franceses fins a aquela interpretacion messorguièira del passât que nos bailan co¬ ma biais lèi de es l'avenir I las idèas Mas an rason, d'un lo mond. L'idèa de França faguèt França. Es ara en posicion de força davant e contra la son realitat Mas e lo : çè l'orne progrès que es se que sonam menan aie! l'alienacion. presonièr d'una idèa, fai totjorn en fasent aten- pas �cion çò que borrotla lo status quees- pas Atanben l'idèa l'idèa França. Volèm pas cacion a tionis. Occitània contra al retorn un passât ipotetic, e vertat es que l'occitanisme truc de fai se UOI la pas, d'un di fai mai se dirià coma messianisme seriosa quora l'amie J.-B. Seguin, francès, de nivèl amb d'un estu- o totjorn pus fòrta. Aquò val concentracion al mas del déterminis¬ l'istòria. Tôt sembla qu'ane a una imparcial de las lèis me al PONCHA DE LISTORIA L'objeccion ven mudar se francesa. Mas lo futur présent, e i siàm. LA A degut a realitat del pas prepausam économie, nos ne siàm mainats la disparicion de las economias regionalas Ce aie! la concentracion a seguit los camins traçats l'idèa francesa, par mas auriá jogat consl que siá, e ara seguis los camins de l'idèa europenca, çô que fa demesir los franceses). Val tanben al nivèl de las culturas. E França es tant amenaçada per aquel déterminisme coma Occitània. Arribarà a l'una çô qu'arribèt a l'autra. Dins una Euròpa manjada per de capitals alemands o americans, l'implantacion de fabricas, metam alemandas, sul territèri francès, amb sos quadres ale¬ mands, sos movements de personal, sos mejans publicitaris, la força d'atraccion d'una premsa especializada farà passaral bilinguisme de sens unie e puèi a la dis¬ paricion de la lenga mens fèrta. Vesèm nàisser, sembla, una lèi catastrofica de las culturas. Las lengas se manjan coma los trustes : ai ausit dire a una conferén- l'americanisme qu'una cultura s'apara per çô que pot bailar a l'Univèrs. Aquô's vojar l'esperit sul mercat de sas produccions. E las culturas que, per fau¬ cia ta sus de l'istôria o de l'economia, an pas Cpas qu'una passa, benlèu, mas n'i a pro) de vojar dins lo virolum de la concurréneia, o qu'o pôdon pas faire qu'en revirada d'una lenga pus fôrta, se li pren lo pauc que pôdon aver, plan contentas ren s'an servit a l'Umanitat. De fach, demôra que tat de capelar l'edifici d'una justifi- totas : Lo vielh idealista. las fedas l'Uni- de sosc dins lo metèis pas- tural, coma disiá lo vielh Zenon ! Sérié tan simple se totes se comprenién ; tombadas las randalhas dels particularismes e de las lengas, i aurié pas pus de guèrLa ras ! question se complica quora s'agis de causir una capitala o una len¬ ga a l'Eurôpa e al mond. Degun vòl pas quitar son morcèl, e la solucion es de daissar faire lo « déterminisme », d'o aprofechar tan coma se pot, tôt lo temps que se pot individualament (reconoissèm lo mécanisme de l'alienacion), o alara de piuçar dins l'eretatge de cadun una rapuga pel vin comun de l'esperanto, en es¬ pérant que totes i traparàn quicôm de son vin de pais. Levât que los mèteisses ma¬ lastres tèissas menen totes los ornes las a me- reflexions. Aquelas, per exemple, que siàm pas primièrs ni mai los sols a las faire, qu'aprèp lo grand bolh del libéralisme los e d'un band e del comunisme de l'au¬ trapèron l'audiéncia dels pôbles quora Joan XXIII las tornèt prepausaramb la votz que li aimàvem : lo déterminisme que régla lo mond material pòt pas èsser la lèi quora dintra l'òme dins lo jôc. L'ôme a poder suis mécanismes. S'agis pas de creire s'acontentar de conôisser las lèis règlan de fach l'economia. que Las cal conôisser per las jutjar e las mestrejar. L'ôme es pas al servici de l'economia, mas siben l'economia al ser¬ vici de l'òme. E se deu trapar lo biais de respeenar la libertat de cadun tan co¬ ma lo ben de totes. E se coroissiàm plan l'ôme dins son èsser personal — èsser de relacions e de participacions divèrsas tre a bens de de comunitats, veiriàm que l'un l'autre dobla Aquela farpos- pot pas s'assegurar que dins libertat e comunitat se volontan. reconoissença deu menar qué trabalham nosautres : l'ôme aja drech e possibilitat de viu- sibla la fin que re a : ont vol. per �Mas de l'òme se la deu plegar jol pas pes matèria, s'agis pas ara de lo giblar d'ldèas bestòrtas. Parlàvem d'una lèi per catastrofica de làvem las culturas. Mas ne par¬ s'èran pas de culturas ! Una reconoissença de l'uman. O de- coma cultura es vèm èsser tuats per de Barbars ala- e — Occitània que massacran, es l'esperit —, o alara serem reconoguts per d'òmes dignes d'aquel nom. Lo primièr dever d'una cultura plan gaIharda es d'ajudar los autres a se tirar de lagui. E d'un band coma de l'autre, òm se deu mesfisar d'engalhonar pas en volent embucar. Se tracha pas de far ra es pas l'òme l'aumòrna de çò qu'òm a, mas desvolopar çò qu'òm a pas (10). Om empresona amb çò qu'òm baila (11). Om desliura en donant de sa persona al servici d'una autra. E ôm s'enriquesis. Car sa perso¬ na constituîda ja per l'autre. La politid'independéncia es tan perilhosa co¬ la politica d'integracion. Cal enauçar es ca ma e la contestacion tra lucha rescontram E sautres. nat a al amb fai son de mai los que contra no- totes nosautres l'òme o grand, atencio- totas sas riquesas, a des- recampar cobrir de l'amistat. Nòs- nivèl umanizaira es inabenabla varietat. Non siáu pas quau que siá, mon estrangiera. Paur de non jamès compréner fots los òmes fois los ornes L'A DIEU S1ATZ Quai pas sentit aquel a angoissa que totes aqueles mond arrapa ornes embarrats tôt, lizacion, e vertige, aquela la pensada de escampilhats pel a dins que vos cadun escapan aiga ? S.A. Pèire una ma vos sa co¬ faguèt tas- tar aquela set amara : « I a tant de fedas que bèlan dins li jaças de la nuech ». Lo que vos a menats fins aici dins son analisi voldriá pas vos daissar amb aquel pensament. A pas volgut vos faire de contes, sap ben que l'objectivitat qu'avèm ensajat de sarrar dins nòstres rasonaments a donat sai que una basi solida a l'occitanisme, sa reussida la vertat, sion. tres mots La es mòrt mots, mas aurosa. e poder sens Anar dins sovent passa s'atissa lo assegurar sens de aprigondir una ten¬ per cadun de nòsmai que mai suis mai proches de l'uman : Unitat demèst aicestes, es tanplan lo pus amenaçat, coma vida que li es estacat. Sabèm ben al contrari que la sola ôbra definitiva es lo la destruccion. Esser occitanista, aiçô seriosament, es pas lo fach d'una passada e d'un estrambôrd. per que pren n'aurem travèrsas accion nos donar dessepara per ne fin finala e cadun a pauc un nòstra personalitat mai. Alara ? sa civi- dels dets nos De Que siá permés ticle de demòrar mai de amb totes adieussiàtz. uôlhs sus de aimariài La los terren fins ara podètz carrairon vos far camin per ara de ar¬ s'estimèt ont cambaradas. Me un l'autor d'aiceste a del sortir Es aici mon sègre dels montanha ont convidar. passejada comença primièira vila, penosa : traver¬ Babèl. E nos contan consi los ornes parlavan pas qu'una metèissa lenga, mas aviàn ja la languison de l'Unitat primordiala. Alara bastiguèron una tor, una muralha de Chi¬ na, o un barratge, levât que siá un trust o un Reich... Pichon a pichon, l'arma de cadun aviá remontât fins al cap de tota l'entrepresa, e ara lo tropèl s'afanava, jos un sol govèrn, amb un sol esperit que dirigissiá sas pensadas docilas d'aqui sait! una d'amont d'aval cas dedins lo nament coma conte II, p. 40). las del formiguetas blanSaurat De còps, un (Encamicòs d'òme �cabussava dins lo cernent, e lo rèi se pennaut se totes los inutils avián lo metèis accident. Tant i a que, dialectica del mèstre e de l'esclau, complotar de générais, parasitis¬ me e cancre generalizat, e de tôt biais justlcia de Dieu, cadun parlèt pas pus la metèissa lenga, se manquèron, e plan¬ tant aqul lo rèi sus son ideologia de tor, s'anèron claure cadun dins çò seu. sava que la tor montaríá ensenhan Nos tenements, amont pus justament un d'aqueles sul sèrre, ont se ditz de l'unitat. Ça que d'aquelas zigorats. Aquò's Jerusalem-nôva. L'apèlan aital dempuèi qu'an tombadas las muralhas de la vila vielha, vengudas trop estrechas. Demandi consi fan per tornar faire aquela unitat perduda : « Es pas aquò complicat, que çai son al dedins, segon sos libres, una bêla multitud que degun non pot nombrar, de totas nacions, de totas tribus, de totes pôbles, de totas lengas ». Va plan, fai mon vesin, mas amb aquò se devon pas endevenir ! La causa val lo còp, lai montam un pauc veire. Tombam sus una acampada joiosa a amistosa qu'es pas possible, pendent la parladissa de majorais que semblan puslèu de paures servicials. E totjorn mon vesin : Es que totes aqueles que parlan son pas de Galilèus ? Consi, alavetz, cadun qu'an représ lo s'i vei la pas sosc ges « de nosautres los ausissem anonciar illustracions d'aquel tèxt son R. Lafont, Giono, Bodon, S. Vincens, D. Saurat, Max Roqueta, Ives Roqueta, S. Vincens, L. Cordas, J. Delteil e Lafont. Bodon, M. Allier, Pèire Bec. (2) de S'una nacion dins son ensems la perfeccion, tant qu'ôm li pôsca prepausar d'imitar la passion del Crist, de tôt segur valdriá lo côp d'o faire. Avalirià, mas aquel aboliment valdrià sens proporcion la sobrevida mai gloriosa. Ni per aquela n'es pas aital... pòt pas èsser aital. Aquò's l'arma solament, al pus seèra « a tocar lengas las ôbras grandas de ». Compreni alara que l'istòria se torna Babèl es definitivament del Mas siàm marcats, en ben, per pas començar. passât. Tôt malastres los totes — susmontat, sera etiam mas peccata demorar, va unitat significacion cambiada. Ara deurè integrar la diversitat, e sar un côp sa a rada simultanèa l'autre. —. un tota pas- nivèl pus naut. La melhora revi- E pensi es encara de comprene aquel paure orne d'una raça maudicha e d'una lenga per morir, exprimls que dins son parlar se i lo Vèrb. Dieu s'es fach d'una lenga e d'un pals. Mas per son Esperit, que pénétra tôt, contunha los èimes E a son voldriéi dins incarnacion de totes los totes païses. que cap perdèsse un personalitat, per qu'un jorn Dieu siá tôt en totes. Aquel Dieu que son Unitat, mai granda que podèm pas n'aver idèa, volonta cada Persona que divina sià pausada dins sa distinccion al dedins d'una Comunitat totala, per l'Amor. Aital, « quora nos serà revelada nôstra vida, qu'es amagada amb lo Crist en Dieu », aurem dins lo Vèrb la clau de totas las lengas. E se justificarà nôstra lucha per pas ren pèrdre de çô que lo de peçuc Paire pas sa nos a fisat, lo mond tôt. LARZAC. Joan dins (1) Las tiradas nòstras Dieu ? crèt de de sa soletat, qu'a aiçô de possible, s'encaminar cion cap a una tala perfec¬ Simona Weil. ». (3) Sofôcles bota lo lengatge demèst conquistas de l'òme, dins l'ordre de la tecnica, coma organizaire, esplècha las servissent a umanizar la natura : « lo len¬ l'ordre de las (.Antigòna). Proprietat que sem¬ gatge es son ôbra, e mai ciutats » al Logés divin, organizaire (cf. los Estoïcs). Dins la Blblia, tôt es tanben créât par la Paraula, l'òme recèp lo prètzfach de nomar los e èssers que Dieu li sotmèt. bla raubada del cosmos �(4) L'esperit cosmos, e comentaris sos dona que ordre son al tanben que lo i legís. Aristôtil e arabs fasián ne una substància desseparada l'intellècte agent. L'avèm puslèu al dintre, e, encar un còp, de comun a totes los ornes. (5) Ai de mapas acampapauc a l'azard. Las raras de la lenga d'ôc dessenhan atanben la mapa de das un vintenat un l'art roman, de la mendra natalitat, de la fòrta escolarizacion e del minimum d'afermatge (fachs de civilizacion), del sota-desvolopament e ça que la de las pus grandas riquesas idrolicas, gazosas e petrolièiras, del tropisme toristic (donat économie), de l'oposicion a de Gaulle e de l'abséncia d'operacions de decentralizacion (fâches politics). Sérié de consti¬ tuer un dorsièr complèt e de lo publicar. Las mapas, de très menas, mostrarién : 1) consl Occitània existls naturalament ; 2) consl li an impausat una estructura que ten pas compte de son existéneia (prenètz la mapa dels camins de fèr) ; 3) consl aquel tractament provòca una pus reaccion que (6) L'existent recèp son essèneia, e tôt l'encòp la fai èsser dins el. « O torne puèi au mond que me lo balha » (S. Vincens). a (7) La nacionalitat n'es un, e mai se pòt prene a de nivèls diferents : occitanilat, nacion francesa, latinitat, Eurôpa, Oc¬ centre ferent. E aurié donar una de las cadun estructura estatô-nacions. de cadun es di- temptacion de se estatica a cion. (9) Galègi : identificar dins un èsser l'acte e l'acte a l'èsser, aquò's lo divinizar en escobant la part de contingéncia e de relativitat de tôt èsser créât. Aquel pecat se fai totjorn contra la lutz, en refusant l'objeccion que desmaquilha un sistèma barrat sus el, — e per servir un désir de poissença, un impérialisme, coma se ditz uòi. la poissança l'exemple pas a On peut remarquer aussi que depuis qu'ils ont été conquis (Bretanha e Occitània) ont apporté à la culture française une contribution assez faible, alors qu'auparavant ils étaient tel¬ lement brillants. La pensée française doit davantage aux Albigeois et aux Trouba¬ (10) ces « pays dours du Xllme siècle, français, qu'à tout ce ont produit au cours vants la fai sortir tornarmai. cident, etc... Lo (8) Tôt se ten. Lo sistèma nerviós es a l'encòp nôstra estructura, nòstra esplècha per se mòure e se conóisser : ès¬ ser, mejan de conoissença e mejan d'ac- tôt ». qui que des n'étaient ces pas territoires siècles sui¬ S. Weil. (11) Om s'empresona tanben en bailant ren. Lo cartierisme es la mort de França. S'es pas pro remarcat consi lo pas tan descridat, es la doctrina practica pel dedins del territòri. Mas lo neô-colonialisme coma lo neò-centralis- cartierisme, (se sônan ara ajuda als paises en de desvolopament, o regionalizacion) se bailan l'illusion de donar a una région quand se bailan a eles a travèrs aquela région. me passa �TESTIMÒNI FAM LA II. - A LAS ESCANAS QUALQUES Nadal passât la cauma podiá èra pus leugièr. Pus leugièr d'un biais per çô que lo saut èra fach, mas l'esfòrç d'aquel saut m'aviá maUn còp durar, trassat. fais lo Se vèire tractats coma de rené¬ gats oblidats al fons de qualque preson pel sol pecat de voler viure e morir ont sèm nascuts e permètre en¬ a nòstres fants de raiçar de nôstre sang... De soscar tôt aquò me rosegava lo moral e lo fislc. Soscavi lo jorn, soscavi la nuèch. Foguèt una d'aquelas nuèches que cercavi lo sèm sens lo poder trobar qu'escriguèri las solas qualques linhas d'occi¬ tan de tota la missián al cauma. costat de Los camaradas dorieu, podiài pas alu- EN OC REGAS trôç de papièr e aqui, amb mos sentiments, los daissèri asondar. Aquelas linhas las mandèri al Canonge Salvat amb de de¬ vers e pareguèron dins lo Gai Saber. Acabavi aital : « es per aquò que lucham, es per aquô que lucharem duscas a la Victoria e duscas a la fin ». Lo Canonge Salvat magenquèt : « duscas a la Victo¬ ria e duscas a la fin ». Faguèt plan, aviài car. dins Aviài près un l'escuritat, sol escrich sens saber consí virariá la cauma. pr'aquò pôdi ben escriure que foguèrem qualques unes que passèrem pus prèp de la Victoria que de la fin. Quai sap s'un jorn lo fruch d'aquela lucha madurarà pas a la Sala ? Fruch que nèstres empèuts podràn venir culhir. Mas DORMIR A força de passar de nuèches blancas sentiguèri qu'aquè virava pas redon dins ma mecanica. Me semblava qu'aviái un martèl de fabre dins lo pitre e cada cèp que clapava, lo cap s'atalhonava. A còps de compremits d'aspirina aviài ensajat d'arrengar aquô, pas mejan. Eri vengut que demoravi pas en una. Tenguèri fins al vint-e-uèch, mas aquel jorn al vèspre comprenguèri qu'anariái pas pus luènh sens abridolar quicôm. Anèri trobar lo que s'ocupava dels malautes e li demandèri de telefonar al pas mètge. Als talhièrs passavan cada jorn los mètges, avián pro tra- balh amb lo fons. Lo camarada me di- Benlèu passarà deman, pèdes pas esperar ? » — » Se te demandi de lo sonar, aquô's que compreni que pôdi pas guèt : « esperar ». prenguèt la diguèt : Cal pas demandar se los nèrvs vos an montât a pèlha. Ne podètz pas mai. Es ora que dormiscatz. N'anatz sacar lo camp a l'ostal 48 oras. Prenètz un compremit de Binoctal, e se dins miejora dormètz pas, prenètz-ne un autre. Vos cal dormir, dormir, aquô's tôt ». Telefonèron. tension, « Venguèt. Me m'escotèt lo cor e me �Quand que me calià mai m'aguèsse parlèt me camaradas, los ni sion sacat davalar escopetals. Lo plorar me trapèt. Me pareissiá un crim de quitar la cauma. Era pas una cauma ordinària. La vida e la mòrt del pais ne despendiá. Los s'aturèron camaradas s'èri e mai e Lo d'anat l'autorizacion las 48 lendeman èri jaire a oras. Totara e-uèch, dos ai dich vos non, trabucat a jorns, çò que me femma e m'aver aqui, cin de los drôlles se repaus d'escaire, quicôm mas me Lo matin èran comprén, aùroses al niuc me dins lo fons de mon de Aital faguèri. Los camaradas se fasián brisât l'aurelha qu'ausavan pas, cresiàn benlèu qu'o fasiài a contracôr, mas quand veguèron que vertadièirament me'n anavi pas lo ser, se decidiguèron. Quora un, quora l'autre filavan totes lises, e tornavan lo matin, leugièrs e garibals. Una nuèch a la calor del fogairon los requinquilhava e lor donava lo vam per tirar èsser rosegava. del dos de genièr, abans que prenguèri mon cabàs e tornèri partir. Preniái lo manjar de miègjorn e devián me portar lo del ser. Aviái a la pocha, coma vos ai dich, la permes¬ i veguèsse, se matin que « ieu aquel botornèt mètre e Lo « de me'n desencusi, èra lo trenta, fa vos afortir aquô, es que demôra la qu'amb remembrança dos jorns de permession passèri lo primièrde l'an a l'ostal. Cregatz pas que ne foguèssi encantat, n'aviài puslèu vergonha. Ma e vèrs las e l'ostal. a l'ostal dormissiài pas sens Binoctal, sosquèri qu'amb aquela potinga dormiriéi ben pro ont que foguèsse. Un matin diguèri a ma femma : Aqueste sêr tornarai pas, jairai amont, aital se qualque camarada vol anar passar una nuèch per las cuèissas de la femna, li farai censat la relèva. Ma femna me diguèt : « As plan rason, se te'n sentes lo vam. Auriàtz degut far aital del primièr jorn, cola per anar jaire pels lençèls a torn de rôtie. » qu'èri tombât lo vint- memòria ma camaradas anavi Aquô durèt una setmanada o dètz jorns benlèu, puèi la fotra me trapèt. E mai a Lo Binoctal m'aviá assucat, foguèri tant val dire mòrt qualques oras, mas aquô m'arrenguèt plan. suau. pus mos me'n oras l'ostal ; auriài pogut amb los meunes, ja- faguèsse jorn tornavi filar. Aviài un petrolet, mas me'n servissiài pas que fasiá tròp de bruch e cercavi a n'anar estremat per faire pas mallcia a las pauras bogras qu'aviàn l'orne sul palhàs moste de las palariás sosterranas dempuèi lo début. Amb un vielh trastol de bicicleta me carrejavi en besalenant. pas vengut l'ostal finidas pas. abans caluc de me demingrar aitai, que sabián ben totes qu'o fasiái pas per tirar al rainai e que m'anèssi pausar. Lo responsable del Comitat d'Accion me signèt una permession de 48 oras a sopar faguèri o vint cridè- me per Sopavi amb mai dos ron d'anar jaire quitar un contunhar. TENER Un darrèr l'autre, solets, amb sos moments ri- maites languivols, la cauma acapilava los jorns. Dapasset nos acostumàvem a l'idèa que sérié pus longa que se cresiàm. ble. Vers Calià téner, téner lo lo dètz dotze de mai ra a de las mament camaradas escanas aqueles qu'èran enca- pas remandèron anonicent francs al Comitat que Intersendical. possi¬ genièr toquèrem la primièira paga de solidaritat : cent novèls francs. Per amor que la cau¬ ma poguèsse durar lo temps que calià, o coneissi A a côps de Binoctal t'arribavi dormir dins sôm la : un nuèch lo ser me en me ça que la jasent, e se derevelhavi m'escapèsse te'n engolavi D'aquel biais dormissiài coma e que un un la autre. soc. �Talament qu'una nuèch qu'èran fornèls nauts quicòm petèt als luènh. Aquò pas res de malastrés, mas un côp de tronadissa aital dins la nuèch suava fa- foguèt guèt quilhar totes los camaradas que caminèron déféra vèlre qué diaussi ne virava, sustot nos caliá amaliciar una dián que la rason aver de cauma de la nos avertits que l'O.A.S. que per donar als C.R.S. aviàn nos mesfisar e venir brega, cercar de temassa far sautar po- qui- empr'aqui. L'endeman matin tôt aqué parlava d'aquel pet : <■ Qu'es aqué qu'a petat ? » lor demandèri estonat. « E vols dire qu'as pas ausit ? E ben macacion ! dises que dormes pas I » còm Malgrat néstre pesugàs arribava de far de braves petes de rire. Me remembri d'un côp qu'aviàm pescolhejat un tréç de la nuèch al barricét. Nos trapèrem a cantar la borrèa. Dos camaradas levèron se virar. Que faguèron per la pas, los malauroses ? Erem una dotzena de cantaires per dos dançaires. Vesètz aqué d'aici I cor nos Canta tustant de las acompanhar ; dança que dançaràs en clapant lo pasiment a céps de semèlas per far rampèl a las mans. Canta que cantaràs, dança que dan¬ çaràs ; degun dels cantaires e dançaires voliàn pas cridar seba. Era coma los de la cauma e lo poder... mans Los cantaràs que la taula sus en per cambiavan de color a la cadença montava ; la susor lor davalava. Aquela trassa de ca¬ dença avià començat al pas per n'arribar al brutle. Consi far? l'onor fasià plega, la caliá levar o crebar... dançaires proporcion que Venguèron puèi dapasset blancendroses. Aqueles bogres aviàn encara lo vam de clapartot côp un famés côp de sabaton. Es aqué que ne perdèt un probable. Quilhèt lo pè trop naut e las paternas li escapèron... Foguèt elas que clapèron la darrièira me¬ sura d'aquela borrèa que s'acabèt dins quinoses esclafal un que las roges, acabèron e e se las totas onors al vencit meritava, cresètz-o. NOS DAISSAREM PAS TORCER Se faguèt très manifestacions durant la cauma. La darrièira menèt a la Sala cin- quanta mila personas. Ornes, femnas, en¬ fants de totas las opinions e de totas las dels discorses. Après la majoventut venià desfilar als talhièrs, al Potz Central e montavan fins pérant l'ora nifestacion a la Descoberta la en nos trambérd. rem a vesins. nos daissarem pas force Anàvem capelans pas de a una céla tiàn aqueles jorns e las menaires en sors manifestacions. Sola d'una vintena sor- tenguda de trabalh per i anar. Dels talhièrs vesiàm tota la plaça Decazes acatada de mond e ausissiàm los parlaires. Força carris s'arrestavan dins la cort dels talhièrs e tôt aquel péble se mesclava amb nosautres en es¬ cridant lor es- d'aquelas manifesta¬ cions la segonda cresi qu'èra — un camarada me diguèt : « Se fasiàm una pancarta en pâtés, l'anarai carrejar al desfilat Sus una lésa d'isorèl nos afoguè- mesclats a aquela mar umana venguèron nos afortir lor simpatia e nos provar que la lucha que menàvem la compreniàn e i'aprovavan. Venguèron de totes los caires del despartiment e mai dels despartiments cresenças, Un matin — ». ESibo la solidaritat; ». La grafia èra un brisât oscada benlèu, mas calià que lo mond facilament. comprenguèsson Aquela pancarta aguèt son succès e los fotografs se despachèron de la claure dins lor aparèlh. La grafiar aiçé manifestacion arribèt amb avià fach un : « estampar Enric Molin fulhets ont cançon titolada d'après, de paquet una �Nos laissarem forcer sus l'aire dels pas Aiobrògs. Aviá volgut que se cantèsse al micrò, mas caliá trobar qualqu'un que coneguèsse l'aire e qu'aguèsse una votz CAUMA LA N'aviá durava un mièg demorava mes e lo poder e la que sempre Lo fach sord re e Es caireforc, darrièr la d'un o virèsse. cauma de son biais alèra se caliá autre la butats al que, que mormolèt de cauma fam. Demandèron de volontaris. Quicòm de fort que ieu me butava. Sabiái qu'èri pas fotut de téner un bèl brieu, sabiâi que la riscavi bêla amb ma santat trantolaira, sabiâi qu'a l'ostal me demorava très dròlles a sortir, tôt aquò me poguèt pas reténer, me faguèri marcar. pus Quand o diguèri a ma femna, aguèt plan malcòr : « As soscat, me diguèt, al bocin de santat teuna que va acabar d'abridolar, ieu polet garrèl canar que bèssi al decidit te suènhe coma un e tu cèrcas a Aviái soscat a tôt ». fort pus que sòrt. a pas acabar de t'esaquô, mas èra ieu. Era pas dich que tomE mai se i tombavi, èri plan faire lo redde e a tornar. La décision trigocèt qualques jorns per çè pas paures ja de cauma son A que esperava que lo poder daissar n'arribar fins aqui de escanats per un mes e mièg sul mont e que demandavan discutir. quand se la preparavan monsurèt un a Paris naires les mineurs se préparent à fai¬ grève de la faim, pour la deuxième fois d'ailleurs ». D'aqui que lo mond creguèsson que los menaires fasiàn la cau¬ ma per s'amusar, i aviá qu'un pas a Pa¬ ris. Ça que la èra pas vertat qu'aguèssem ja fach la cauma de la fam. Quauques jovents, si. Très jorns. E per provar que comprenián la lucha que nosautres menàvem. Los menaires non pas. Ne faguèrem una, e pas qu'una. anèt la a brisât dessus ; saupèt cauma Tele que los me¬ de la fam, per diguèt aiçô nos : » la A Tolosa venir tit dire nos d'un sindicat. o Ai plaser d'escriure aie! uèi que quin¬ o très setmanas après lo début de nòstra cauma, alèra que lo poder fasiá tôt per l'ofegar, alèra que degun encara aviá pas mençonat de cauma de la fam, un côp que discutissiàm quatre o cinc camaradas, lor diguèri : « Avèm a far jorns ze amb de vôlon ròcs pas ; nos Los camaradas sords, son muts e ôrbs ; ausir e vôlon pas que de¬ Per bolegar l'opinion nos gun nos ausiga. caldrà arribar a la cauma de la fam ». getèron aquô plan luènh e pr'aquô, coma aviái previst del fons de mon èsser, i nos calguèt arribar. Demandèron un me De e degun me de volontaris e ieu, sens butèsse, me faguèri mar¬ car. Sabiâi çô qu'èra la fam coma tôt ôme qu'es estât presonièr, mas èra pus fort que ieu, me pareissiá que mon dever èra aqui, me semblèt que ma consciéncia que escupir A De- lo cap del govèrn creguèt util qu'èrem de « pauvres gens » ; de tornicòts, ni mai ni mens, que nos daissàvem menar pel cap del nas pels politicians e anàvem far la cau¬ ma de la fam que per la glôria d'un par¬ de lo Comitat que voldrià FAM cauma « D'un LA cazeville França » èra estât lançat e primièr viatge amb tôt lo fotum e la glôria d'un pais que se ditz grand e rie gracia a la susor dels paures bogres. Per aquel primièr viatge aviá carrejat tôt escach de mond que crentavan pas la reconvertida e se chautavan dels menaires de la Sala que poirissián jos tèrra pel sol pecat d'èsser trop amorosits de lor pichon pals. mut. aviá plan tornissada. Sul côp poguèrem pas, mas qualques jorns puèi foguèt cantada per una còla de menaires a Cransac e cresi plan que foguèt metèis enregistrada. cridava me e camaradas soi ben escotèri me segur ma consciéncia. diguèron qu'èri cabord qu'ai fons de lor sicut �pensèron Postal clar de çò conflarèl, melhor fariá : d'anar jaire que que i S'avián pogut legir a n'a la permession e se mes- coma pòt allôc de voler far lo tendrà pas vint-e-quatre probable ser arrestar orne al fons de mon èsserián calats. Qué pot que vei se dignitat prautida, son sa nat oras. un se mespresat, terrador esca- ? SOI TIRAT dimenge quatre de febrièr, al vesfemna èra venguda me vèire amb caganiuc. Aquel ser deviàn tirar al Lo pre, lo ma los sort fam. la m'avià pas vint leu volontaris per la cauma de sabià pas ren, degun ne auriài femna d'aquel costat. prevengut, pas menada ma si que non nos passejant montàvem lo camin tresplomba lo carrèl del Potz Cen¬ Te veguèrem aval un ramosal de mond e al mièg un enfant que tirava de papièirons de dins una caisseta : « Tèn, çò me faguèt ma femna en cambiant de color, pàrii que tiran los grevistas de la fam ». Magina-te, li diguèri, o m'auriàn ben dich sai que, vèni, tira ». Aviái ben comprés ieu tanben qu'èra aquò ! Montèrem un bocin pus naut e al cap En que tral. « d'un èra moment acabada. tornèrem Coma davalar. tornàvem magazins, un camarada arriba pant : « Aquò i es, Pradèl, i bât !» ri ». ben — Mas « La tirada arribar als en galau- siàs tom¬ plan, que li diguè¬ bogre de piòt, auriás E ben, va sosquèri pogut esperar : que ma femna i fo- guèsse pas, qu'o li auriài fach venir d'un melhor biais. Sabiài tôt lo marrit sang s'anava far la malaurosa. que Coma èra previst per totes los qu'èrem al sort partiguèri a l'ostal e nos tombats deviàm acampar La Comitat. l'endeman cauma al començava sèti a del quatre del vespre. Pel camin un fotograf galaupava, avià près lo pus jove (24 ans) e tenià a prene lo pus vielh (cinquanta ans), leu teniài pas brica a tôt aquel estampèl e ma femna encara mens, que las gremas li redolavan sus las gautas. Es ela que lo reboquèt un pauc broncament : « Se vos plai, sacatzla patz ! ». Insistèt pas lo fotograf, nos mais i arribèt ça que la, lo lendeman, a m'empegar dins son esplècha. oras nos faguèri de mon melhor per femna, mas i arribèri pas e l'endeman al ser, quand a très oras partiguèri, ela èra al trabalh e ieu sa¬ biài pro que son cor èra ufle de pensaA l'ostal rassegurar ma ments. JOS LAGACH DE GAVROCHE vers très oras del vèsal sèti del Comitat. Abans èri passât dire al revèire als camaradas e n'i aguèt très o quatre que volián anar a ma pla¬ ça en me disent que lo sòrt avià mal causit, qu'èra pas a ieu de far parelh sa- Nos retrobèrem pre crifici. amor que foguèssem convenablalotjats, lo Comitat avià demandât que nos prestèsson una sala a la Maternitat del Ga, un establiment modèrn fach de qualques annadas son que, e que ja- Per ment gut uèi pas trabalhat coma aviàn crel'epèca èra plan prèst a se barrar, avià mai a ; o es. Aqui seriàm estats tôt en plan, amb de grandas fenèstras que donan sul campèstre. Mas aquela sala foguèt refusada e foguèrem condemnats a davalar dins un mièg tombèl. Oc, per de paures bogres au'anavan aganir fins a una detzena de jorns los darrièrs, lo local de l'Amicala Laïca èra ben un mièg tombèl. Una cava curada jos l'Escola Maternala Jean Mou- �lin. I davalava se d'escalièirons per paret. Vint lièches Causiguèri jol poste de tele, qu'arribavi ça que la a veire un brisât en torcent lo cap. Pel bocin de temps que i demorèri aguèri pro vam per fintar la tele de sus una cadièira, se podiéi pas lo darrièr del nos esperavan. tombèri just e Puèi e quand èretz aval, adieu lo lum del Bon Dieu, demorava son que lo calèlh electric. Era plan abiaissada, aquò rai, caufada, la Tele, e mai una postada per faire de teatre. Era un drama plan long per qualques uns que s'anava jogar dins aquel teatre josterran. Un drama vertadièr amb d'actors volontaris, jois uèlhs de Gavro¬ che qu'avián pintadurat sus un pan de « lo mètge indicas : aie! per suicidar. Venètz plaijar vòstra causa Mos vos d'un biais de de amor mas mas vos cal- direm. Avètz decidit vos caldrà beure au d'Evian lavar vos sans venguts remirable, vos botelha una donèt pas e que manjar pas, mens los cada jorn per si que non rens, poiriá s'abridolar dins vòstre es¬ plus dur serà los dos o très primièrs jorns ; après vòstre estomac se clavarà e vos acanteliretz doçament sens patir. Deman vendrem vos vesitar coma cal e se ne trobam qualqu'un que jutjem pas pro fort per aquela esprôva, volèm pas aver la responsabilitat d'un ma¬ lastre. En esperant, prenètz una botelha quicòm tât. Lo d'Evian poiretz lièch. novèl far çò drà nos sètz amies, cadun, e bevètz, bevètz tan que ». Tôt anèt Del sèti del Comitat los fotografs niment, De camin. darrèr saile dolorôs fenèstras, s'èra nos suis Sus tôt lo Bacin mitralhar de totes los pels carrèron pausar se caires. LOS L'endeman matin sirèrem un espandit. Arribats a la sala, calguèt fotografs. Davant Gavroche de de fintavan amb de nos d'enterrament. minas corsèron tôt lo nos las trepadors, lo mond la cambra d'aga- a en nos levant nos Vers faisses onze e mai de- per nos vesitar e per sita nos trobèron pas toflit que sitas e per totes nos dels Aviàm estauviar lo tristum, porta èra clavada las e se recebriàm dobrissiá decidit las pas. son responsables sián lo vai piéger A man, una que ve- La que Comitat del que vèni per nôstre servici. e faErem de rèis fotrals !... miègjorn, nôstra botelha d'Evian a la ribotegèrem nôstre sadol. Quand èra acabada, n'anàvem quèrre una autra. Per ieu lo talent los mètges aquela primièira vecap de trop apan- demorèrem. nôstres pels las cigaretas. arribèron oras encantats. PRIMIERS JORNS bon a jaire fintèrem la Tele. nos rem apetis e dejunèrem d'un famôs galetal d'aiga. De tira òm se sent plus garibals... Puèi faguèrem teleta e cadun segon son sic s'empleguèt a tuar lo temps ; los uns a las cartas, los autres en legissent, que jornals e libres nos arribavan plan la primièira nuèch. Abans Lo Prési¬ dent de la Republica venguèt nos dire que França èra un pais rie que prestava als autres païses, que tôt i rotlava coma cal a quicôm prèp, e qu'aguèssem pas pensament sustot : tant qu'el tendrià la barra, lo naviri cabussariá pas. Sus aquela assegurança venguda de tan naut, nosautres tan pichons nos endormiguède l'estomac qu'èra s'èra pas la pena geinava pas brica, de d'insistir pic, e sabià repotega- adormit. Mas als comuns tombar l'aiga qu'empifràvem, los jovents sentián de fumets de cosina que lor fasián badalhar las narras. Veguèron quitament ve pas, se deviá me clavat quand sortiàm per èsser anar �pindolat plomat rit un al cridèron miracle. a una fenèstra L'adobavan cadun e trapar voide que la femna trabalhava. De a qué li èra passât pel cap ? Ere vengut. Per me dire quicòm. A sa maire, d'aquela vesita jamai ne parlèt pas. Al cap de l'escalièr m'esperava amb una minòta de condemnat. L'abracèri e de pic li diguèri : Perqué siás vengut ? Sabes ben qu'es defendut, te caldrà pas tornar ». Alèra se metèt a plorar... Lo cap baissât sospena-, va a crèbacòr. Lo teniái per las espatlas e lo brandissiái doçament tôt côp. Voliéi que mon enfant venguèsse un òme, mas qu'aquò's terrible de vegadas !... salsa preferida. Me remembrava mon temps de presonièr ont, quand aviàm lo lor tèunhe, ventre los nar nos carràvem de menço- godofals qu'aviàm fach al temps polit. « las sièis oras, èri estirat sul lièch e legissiái, los uèlhs que galaupavan sus las letras, la pensada e lo cor que galaupavan endacòm mai, quora un camarada venguèt me cercar : « Ton enfant t'espéra al cap de l'escalièr, te vol dire quicòm ». Aquò me contrecar¬ rât : « Sap ben que cal pas que venga, diga-li que se'n tòrne, vèni pas » — Fagas pas l'ase ; vai veire de qué te Aquel ser, vers « vòl ». A camarada ensagèt de lo rassegurar, drôlle sospenava pas que mai. mon Alèra l'embracèri plan fort doçament compreniái ben ieu. aquel dròlle, crentós n'i a pas. Comprenguèri aquel ser coma que calià que m'aimèsse bograment per aver l'auça de venir malgrat la defensa. Çò Aviá Un mas que volià, o catòrze ans, l'ostal me sabién tressa. Aviàn de- lo primièr jorn anavi èsser revocat. A cinc oras quand l'enfant ère sortit de l'escóla, l'ostal l'avià degut gut pensar que tre que e lo butèri se'n tornèsse. mas oblidavi Aquò me donava una contenença d'aver un libre per las mans. Crebavi lo malcòr coma podiài. Era pas lo moment de me daissar atendresir. Deviài téner, téner fins a las es- Tornèri de coma canas ça ieu las virer que a mon libre, paginas. n'aviái fach lo sagrament, e la èri lo pus vielh. LA NUECH Mas malgrat tota volontat las escabrieu a me replegar. Coma la velha lo mètge passât abans que nos anèssem jaire per veire s'aviàm besonh de quicòm. Li demandèri se me una podiá donar potinga per dormir qu'aviài acabat lo Binoctal. Me diguèt : Estent qu'avètz l'estomac vuège lo Bi¬ noctal es trop fort. Vos vau donar un si¬ rop per enfant que vos saquejarà pas trop. Ne poiretz beure dos o très culhièi- nas esperèron pas ma un « rats sens Quand risca ». jaguèrem n'engolèri una esque si calià. L'ase fota, lo sôm arribèt pro lèu. Mas vers las très oras del matin un quicòm me derevelhèt, e me trachèri qu'ofegavi. Te sabi pas nos claca, pas mai explicar aquela misca-masca... pareissiá qu'ofegavi tôt simple¬ ment. Bogre, me pensèri, e ara ?... Me setèri sul lièch, las cambas pindoladas, e al cap d'un moment me pareguèt qu'aquò s'arrengava. Engolèri un galetal d'aiga d'Evian e me tornèri alongar. A ! vai, lèu aquel trolhal de pitre me tornèt agantar. Me semblava qu'èri bilhat e que las costèlas podiàn pas se conflar. Me tornèri setar, mas alèra lo pantugar s'apasimava pas lèu. L'infirmièr jasié al cap de la sala amont, totes los camaradas dormissián suavament, ausavi pas far de tarrabalin ; esperèri. Esperavi, mas pas mejan de m'alongar. Fotre, finiguèri per me dire, pôdes pas consî Enfin vos me �crebar aquí ça la. E me que Al l'infirmièr. sonar anar cap levèri per de dètz pareguèt que l'estòc se decinglava. Siás ben fotral, me pensèri, vas tôt caplevar per res se ne vira, tòrna-te jaire. passes me Oc, tòrna-te jaire, quand un pòdes qu'èra besalenar ! Comprenguèri de fotum e en trabucant anèrl pas pas l'infirmièr. sonar brave Aiceste una còp jagut lo soca ; bogre dormissià coma calguèt brandir e se demièjas ; creguèt qu'aviá a me revelhèt pas a faire amb un vielh eticàs probable, d'aqueles que pòdon pas dormir e son geloses d'ausir los autres roncar. Me diguèt : « Pòdes pas dormir? Vai, vai, finconsi tos camaradas ta Los cal eles. ment, d'aiga, jaire, tira ». una pren pas dormisson suava- derevelhar. S'as botelha e tòrna-te pas Diaussi, me pensèri, benlèu a rason lo camarada, siés pas qu'un bolèga d'aquè. botelha e me'n tornèri co¬ cercant las pesadas. Soscavi : lo mètge a ben dich que los dos primièrs jorns èran los pus reddes a tèrcer. Benlèu se pòdes téner cèp aquel marrit moment, apuèi serès trempât per Prenguèri èri ma una vengut en Ensagèri de me tornar alongar. MalaiiAquel bocin de côrrer que veniài de far avié acabat de m'adelir, me sentiguèri estavanir. D'una espencha me setèri sul lièch e aqui las susors frejas m'enalguéron. Sabiái pas qu'èra aquò las susors frejas ; ara o sabi. rós I E trapèron : sosla femna, als enfants en me de¬ los quèri pensaments a mandant consi lo pas Lo nar « « Non mau pas se ren, levèt » — — « I qu'aquô e e me sentissiái lièch va trop, pas firmièr !» la virariá, de Aquò fotut ! me de tornar sonar l'infirmièr. vam vesin : la m'ausiguèt graume?» me demandèt. — macacion, que soi ieu pas «Te cal soi anat, me anar sonar l'in¬ m'a dich qu'èra passarià ». Alèra el Venguèt, me pas- l'anèt quèrre. sul man se e destriguèt mètge. Lo mètge li di- front d'anar telefonar al guèt que me donèsse un compremit d'aspirina vitaminada, e que s'aquò prenià pas virada que lo tornèsse apelar, que vendrià de pic. Engolèri lo compremit defelsit dins l'aid'Evian, e l'ase fota, al cap d'un mo¬ ment lo malaise s'apasimèt. Las susors frejas sequèron e me poguèri alongar sens ofegar. Me tornèri adormir fins al ga matin. brisât pels lençèls, puèi far teleta. Quand ios mètges arribèron per la vesita, me passèron lo primièr. Me demandèron çè qu' aviài ressentit. Eran aqui de creire qu'aviài engolat tôt lo siròp que m'avién donat la velha, mas quand lor faguèri veire lo bocinon que mancava dins la bo¬ telha, convenguèron totes qu'èri luènh d'aver sautada l'òsca. M'escotèron lo còr, anava pro plan. Me prenguèron la tension e alèra comprenguèron. Aviá cabussat Trigocèri me levèri un per anar broncament. M'avién melhor me fach alongar vistalhar. Eran sul lièch aqui per très o discutissién d'aquela reaccion de la fam qu'èra quicèm de nòu per eles. I avié tanben un parèlh de fotografs que se carrèron d'ensacar lor aparèlh coma volguèron. De totas aquelas fotès ne reclamèri son que la primièira, quatre finala. la sèt a lo la que cauma ser que dintrèrem, ont èrem totes en¬ semble. Quand aguèron acabat de me vesitar, me diguèt : « Aqui n'a pro per vos de la cauma de la fam. Aquesta nuèch l'avètz frisada la sincôpa. La ten¬ sion es devalada trop broncament e vèstre còr batié la patafièla. Sérié trop perilhós que contunhèssetz. 1èr èri aqui de vos remandar que vos trobèri una bricoleta a l'aòrta, mas comprenguèri que seriàtz romati d'èsser reformat al primièr jorn. Mas après çè que vos es arribat aquesta nuech, es ora d'arrestar. Tornatzlo mètge-cap �avètz fach vos'n suavament, Lo que ser mai que si la vos devètz pas sentir las cambas ». podiàtz, ça que plan redde sus dintrèrem aviàm signât que bòla de nòstras forças. butariàm fins a la Quaranta-uèch oras m'avián menât a trucar aquela bôla malastrosa. Los darrièrs camaradas, lor calguèt cinc còps mai. Sèm pas totes fargats per menar de luchas aital. Erem dos de reformats. Los mètges avián trobat un autre camarada trop flac per contunhar, mas el èra pas ieu. estât malaut la nuèch coma foguèri calguèt ça que la resòlver a daissar aganir aquí nôstres fraires de misèria. N'aviàm lo cor plan confie, cresètz. E nos Talament confie que las gremas pibinavan de mos uèlhs en lor sarrant la man : Te'n « fach tu pas far aital, me disián. As qu'as pogut. Çô que t'arriba a nos espéra nosautres deman. Vai- cal çô uèi te'n suau... ». Quand arribèri al pus jovent, li diguèri : Tèn, paure enfant, siés lo pus jovent, soi lo pus vielh. Daissa-me te far una braçada ». Alèra tota una cola que m'abiàn ja dich al reveire tornèron per m'abraçar « tanben. La veitura nos esperava e nos'n anèrem. Era l'entorn de quatre oras eles del vèspre. Los nèrvs m'avián abando- nat... LA puèi rejónger mos camaradas a mont. I fasiái pas mai, mas Tornèri la sul cauma passavi aqui la eles. La la que ça cauma Menistre de bocin lo redde un de e manjavi amb la fam faguèt plegar jornada l'Industria mandèt poder. Lo a Rodés Cap de Gabinet per discutir amb lo Comitat intersindical. Qualques menudas promesas foguèron fachas. Maites vos dison ràn se estadas tengudas... Erem luènh de çò qu'auriàm volgut, mas tôt a una fin. La cauma sul mont morissià d'aver trop durât. Financièrament foguèrem ajudats e coma cal ; mas nos auriá calgut una autra ajuda : l'ajuda dins l'accion de tota Occitània se non se podiá de tota la França, e l'aguèrem pas. son creguèri qu'enfin los Occi¬ Se mençonèt de dètz-e-sèt despartiments que s'anavan bolegar. Eri orgulhós que mon païs venguèsse lo clocal del reviscòl, e quai sap ? quai sap se ne semenèrem pas la granèta ? Pòdi pas creire que tant de sacrificis pòscan demorar sens florir un jorn. Un tans moment se derevelhavan. raucalèja. Lo Poder s'es la corda. La reconvertida es una vertadièira fièira de coquins. Los menaires de quaranta-e-cinc ans son licenciats. Los autres se demandan çò que los Uèi la pindolat Sala a espéra. Cadun jéga sos atosses los plus segrèts e lo que n'a pas cap dins sa plees ga segur d'èstre tanat. E lo que n'a lo paure colhon pas cap, aqu'é's sempre del fins fons de l'escala. D'aquela cauma, daissatz-me vos dire que me pondèt n'a pas gaire un monsurét que s'èra curât la cervèla : « La cauma de la Sala, çô me diguèt, una çé vasta fumistariá ! ». ensagèri pas de li respondre I Se sètz un trépel que pensètz aital, probable que lo monsuròt aviá rason. Que se fota, s'aqué's èsser un fumista de voler servar lo terrador, que se fota, soi fièr d'èsser un fumista. Quand la Patria granda me sonèt, respondèri, faguèri çô que poguèri, tôt simplament, sens mai ni mens. La Patria dels aujòis m'a sonat, tôt simplament ai fach coma per la Patria granda. A vos, monsurét que me pondèretz aquel uéu sens close, daissatz-me vos di¬ re tôt simplament qu'un orne pot pas ès¬ ser çé que vol. Es son que çé que pot. Ieu soi fumista, e ne soi orgulhós. Vos sètz çô que sètz e ne devètz èsser orgulhós probable ? Aital rètla l'umanitat. Sèm quites. E ben, brave mond, A. PRADEL. ���L'ANTIPETISERPENTIGRAF LAveire èraflors, estât mas lo gip. per velha,la abatalha Niça, de èra Eran la de venguts gip qu'avián encapitat. « mà E gaita de pèrdre pas lo frairon », aviá dich la ma- en l'apegant contra la parabanda. La parabanda èra de fusta, pintada de blanc e da. E la mamà risiá. E mai riscava pas ren que lo ponchuperdèsse son traire, l'Antòni. Li aviá clavat lo ponhet dins sa man e aqui : quicha que quicharàs. E quora lo pichon reguitnava, zo, un còp de pè sus l'os de la camba, sens dire ren, sens quitar de l'agach lo cortègi. E lo sorire als pòts. Per un cèp que l'Antòni lo podiá satonar sens crentar de prene un carpan, per un cèp que se podiá passar los nèrvis sens que sa maire escampèsse las mans, o se profechava. Lo Micon aviá ben plorinejat un parèlhat de còps, mas mainada de ren. Se teniá pas de rire, la mamà, se teniá pas de rire e puèi èra trop afairada a escampar son gip. E lo papà, tre que lo saqueton de la ma¬ mà èra a mand d'èsser void, levava lo braç per amor de sonar la viètha que, setada sus sa cadieiròta de fèrre, en plen mi tan del trepador, sembla va darrèr son barri de saquets una vendeira de cèris, coma n'i a Lorda, o d'ensaladas de campanha, o d'espàrgols sauvatges, o de mongetas, o de pèis coma lo matin èm ne vei al canton del merla mamà s'èra pas cat. Antòni l'aviá devistada, a la débuta de la serada, quand èran arribats bèls primièrs, e l'enveja l'aviá tafurat quauques cèps de l'anar veire far. D'ont li èra vengut a l'Antòni aquel besonh qu'aviá dels vièlhs ? Aimava sos gèsts alentits, sa paraula pausada, esparnhada coma una �aiga de fònt (pensava fònt vesiá lo caminòl que puja de! a mièja còsta l'ostal sembla un castèl, contra lo jorn e los arbres, sens cap de fenèstra : e i a encara tôt un flòc de montada, e l'aiga pesa dins lo ferrât), sos vestits nègres e blancs, lusents d'èsser estats carrejats trop de temps, son agach que sembla por¬ tai- mai enlà, en arrèr de las causas, d'esperar pas res plus. Son grand e sa grand èran atal. Se soveniá d'un jorn... « Agacha, Toni », cridava lo papà, « las gròssas tèstas ». Micon risiá. Cabord ! Se soveniá d'un jorn qu'èra malaut despuèi de temps — un mes, dos meses, sabiá pas mas tant i a que n'aviá demembrat la cosina coma èra facha, que de son lièch ne podiá veire pas qu'un canton : nis d'amarinas fins lo de a e l'ostal la chaminèa amb son : davantal de carrèls blancs e roges e un bocin de paret blanca que veniá color aubricòt amb lo ser... se soveniá d'un jorn que lo vièlh Monsenh Pic èra dintrat dins sa cambra amb un libre d'images, s'èra setat dessus son lièch per li far de racontes ne vols — aqui n'as. La votz de Monsenh davant el. Semblava que recitèsse. Antòni servava lo record d'un ostal ont Micon teniá gens de plaça, coma s'aviá pas existit... Era malaut. La mamà l'aviá près dins son lièch. E lo papà dormissiá dins la cambra de darrièr, sa cambra d'Antòni que preniá jorn sus la cambra de la mamà per un fenestron naut pla¬ çât e destrech e que la nuòch lo daissavan dobèrt per en cas que cridèsse... Se sovenià pas d'aver cridat jamai. Mas volià pas garir. Garir serià estât deure tornar aval, a dos passes de la cambra nègra ont l'embarravan quora fasià l'aïssable. Serià estât perdre la calor mofla de la mamà, lo plaser de se frelhar contra ela, maissas barradas, uòlhs cutats, quand lo matin lo tirava del sòm, poder pas plus niflar l'odor ispra un briconèl — una odor de lach e de lenha, de citronèla e de farda — que la mamà totjorn Aviá quatre ans. Cinc ans benlèu. Pic emplenava l'ostal. Espiava drech carrejava sus ela. Garir ? Antòni ne risiá. Avià garit. Se vesiá tornar de l'escèla — la saqueta que truca los botelhs, la jèia de traversar lo mercat — passava pel canton dels fruches, fai lèu, ganhava lo canton dels legums. Aqui, entre favaròls e caulets, davant los rafes e los naps, las panièras d'espinarcs, de lachugas, de bledas, d'aigreta, d'escorçonèras o de trufas, aimava que l'agantèsse coma una mena de ver- �tige, coma quora los uòlhs vos dòlon en dedins d'aver trop longtemps agachat tombar l'aiga d'una paissièra o lo solelh dins lo folhum. Li veniá un tendrum desvariat pet tôt çò que vesiá, se sentissiá mofle en dedins e perdut coma al vilatge de sa grand quora quitava de jogar per ausir barjar lo papèta amb lo vièlh Temple o Rodil, de totas causas..,. Aqui, Niça, dins la carrièira abrarires, de cridals, de sisclals, de vitupèris, coma ara quitament, i a totjorn un potz de silenci. Sufis de se i acantonar. Suis carris lo mond pòdon plan s'empegar, se brandussar, s'escanar de rire, cridar coma de falords, la granissa de gip pot ben regisclar sul caladat, suis vestits, suis capèls e Micoma ailai, coma a sucada de solelh, comola a ne petar de mond, de con tirar sus sa man coma un canhon sus sa cadena cada còp qu'una gròssa tèsta treluca davant el, òm finis totjorn qu'òm fa son trauc, qu'òm es sol, redond e barrat coma un uòu : los legums verdejan, tiblan sa pèl, s'organizan en faissas, en òrt, amb lo pesquièr entremitan las amarinas e los joncs e la laissa de pèira dins l'en-naut que limita l'agach, amaga lo camp del travèrs, còpa l'ostal en dos — l'ostal-castel, l'ostal ôrb, amb sul teulat quilhada sa virôlacavalièr ; lo tarabastèri del mond fa una musica blancassa, espessa, cauda, ont tôt se podrà doblidar : lo cacalàs de la mamà, la rauba lorda de la femna d'à costat, l'odor de cigarro que lo vent li còcha pel nas, lo frairon que s'es en¬ tredormit o que fa lo semblant contra la parabanda, lo papà qu'entre doas batalhas li passa los dets sul copet : « Ten, lo Tôni, amusa-te ! » Amusa-te. Amusa-te. Es que m'amusi ? L'as donc pas vist ton saquet de gip coma l'ai daissat s'escolar a mos pès. Aquò faguèt un molon pichonèl, blanc e ponchut qu'ai espeutit jos ma sabata. Aquel d'aquí serà çò metèis. Papà. Papà. Anem-nos-ne. « Alara, Tôni, l'as ja acabat ton saquet ? » braç, lo papà, sonava la vièlha. Amusa-te, lo Tôni. » Levava lo « Tôni, Antôni, es un nom ridicul. Per un pauc auriá qu'a pas entendut... Li sembla va que tôt lo mond se fach lo virava per l'espiar. Un drôlle que li dison Tôni ? Consi es fach un drôlle que li dison Tôni ? Baissa lo cap. Aquô es ièr qu'aquô se passava, ièr, a Niça — mas, pas que de i �sentis sas gautas que s'enfuòcan. Tòni, Tòni. Es quauqu'un se pòt téner de rire davant Tòni ? Putas de parents. Vei Maria que ritz. Maria. Pensa a Maria. Ensaja de pensar pas a Maria. Maria es una garça. Maria risolejanta, vestida d'un tutú ròsa, montada sus un carri, escampa de sas mans de potons. A ieu, a ieu ! As pas temps de cridar. Siás cuòch : son carri es passât. A un autre. Un pensar, que autre ? Non. Barra tos uòlhs. Maria. Lo carnaval de l'an passai, a Sèta. Tota la vesprada a córrer d'una carrièira a l'autra, a s'amagar darrèr una platana per agachar passar Maria. Puèi dos dijòus e lo dimenge a la veire passar — très segondas — al cinemà, quilhada sus son carri, aùrosa, luònta, perduda. Fotuta bèstia de fotograf, quina idèa tanben de filmar lo carnaval de Sèta e de passar ton film dins un cinemà de quartièr. Maria, Maria, coma siás luònta. Al fons de la mementa, i a pas plus que ton image faus del film, amb tas cambas longas e grassas, ton caratge clinat sul sorire, trop bèl, d'un autre mond, d'un mond ont ai pas gens de plaça... Très còps l'ai vist lo film, très còps... Encara un sac de gip degalhat : se lo papà se'n maina, vas préner una ancada. Mas al fons demorava un plan-ponh de granissa. Espera-te. Daissa-lo se sarrar aquel d'aqui de carri. Vas veire amb très cavals pomponejats, enribanats, plumas sul cap e d'esquilons a bodre, vas veire tu, la filhassa en rauba ròsa, plegada dins ta còlha de rauba coma un torototon, pòdes rire ! A tu puta ! Quai es que disiá a tu puta totjorn ? Temple ? 0 lo papèta ? Aviá près vam. S'èra reculât de tant qu'aviá pogut e aviá trach sa ponhada de gip cap a la filha. Mancada. Co¬ ma de just, l'aviá mancada. E Micon aviá levât sus el son sorire pauruc, amistós e tristòt. Se seriá pas tengut, te l'auriá bacelat. « Aquí, Tóni », cridava lo paire, « vai-i ! » Li disiá ren de s'amusar. Jamai, li aviá pas res dich. Tornarmai fugissiá. Coma Micon, aviá pausat son front dins lo plec de son braç contra la parabanda e son capelon de papièr aviá resquilhat sul quitran. Somiava pas del Carnaval, ni de Niça, ni de Sèta. S'èra pas entredormit. Lo rire de la mamà l'aviá ausit encara un temps, puèi s'èra amaisat, èra dintrat dins la nebla blancassa. Se daissava lo Tòni assucar de solelh, de musica e de cridadissas mesclats amb un ispre plaser. S'imaginava dins una vila de parets rossèlas, de platanas, de fònts, de nautas portalièras, �a costat de Maria. Miègjorn picava a una glèisa vesiá pas. Lo mond dintravan e lèu i aviá pas plus agut degun pels trepadors. Fasiá caud. Antòni disiá e tornava dire entre sas dents, doçamenet, de tal biais solament que Maria ausiguèsse E Maria « Antipetiserpentigraf ». compreniá, sorisiá. Li aviá près la man. Eran sortits del jòc. Los autres, lo mot d'Antòni los aviá negats. Traparián pas jamai. A pèrdia de vista, drech davant eles, plan long¬ temps après lo darrièr dels ostals, li semblava que i aviá caminant que coma un Ara « bòsc. ne voliá son a Anem, venètz. paire de l'aver tirât per l'espatla : » Vesprejava. Lo darrièr carri acabava de rèi. Lo rèi dels Marcians. L'Antòni sabriá passar. pas jamai Lo de qué auriá fach amb Maria dins lo bòsc. Los autres, tornar, l'embarravan. E la mamà tôt lo temps del sopar, aviá ben vist que li fasiá lo morre. un soquet e ara dins l'espés de sa retrapar Maria. Despassa de la vila de las nautas portalièras, ensajava de reprene son sòmi a l'endrech que l'aviá quitat, a l'aurièra del bòsc : un bòsc mut1 e espés, quilhat coma la mar, sens cap d'òme ni de Aviá dormit mementa bèstia, d'arbres I coma cercava a e de randalhas... capitèt. Lo silenci li donava de forças. I aviá gens de carreirons naturals, d'èrba o de mofa, qu'engulhava l'un après l'autre, al caprici de son pas. Dintrar, rai. Se pèrdre, rai. Quai sap s'a la tombada del garnit, a senèstra, marchava lo riu. Imaginava una sompa, a l'abric de sa laissa amb las peadas de las fedas vengudas beure al quite endrech que los rainais. Seguissiá despuèi l'aiga plana un camin d'èrbas trolhadas, de cremèls espeutits, de polsa fina : de l'aiga a el. Se pèrdre, rai. Sufis de s'imaginar qu'òm partis d'ont èm va. Era un jòc que l'Antèni se i podiá atissar d'oradas a de reng. Mas, Maria, ont èra ? Son ponhet lo sentissiá plus dins sas mans. L'aviá perduda en dintrant a l'aubèrga la velha e res des¬ puèi la i aviá pas tornada. Quand aviá ramenât los lençòls sus son cap en s'amorrant contra lo coissinièra, èra estât coma se Maria aviá pas jamai existit. Tôt èra demorat nè¬ gre. L'aviá sonada en dedins de sa boca : pas res. Los uòlhs cutats, quora s'èra virât cap a la lutz, a grand pena s'aviá capitat a faire s'alucar dins sos uòlhs de teunhas camins ; pas que de �barras rojas, jaunas, blavas o mauvas que se crosavan e a bèl estèc quand quichava sus sas parpèlas. Mas de Maria, gens. Ni per pensar als jòcs de la cort de l'escòla, ni per soscar al carnaval o del film, res aviá pas cambiat. Del còs ni de la cara de Maria aviá pas pogut ren ajónher. Tôt fugissiá. Tôt s'enneblava. E, dins una darric-ra mescladissa de linhas, aviá cabussat dins lo sòm. s'escartavan avián quitat Niça. Caliá Menton, tôt ara, i auriá una exposicion de citrons. A Mónegue, i a lo castèl, lo Ca¬ sino. Caliá pas mancar res. E montavan cap al castèl, entre cèdres e pins, al mitan d'aquelas mimosas que fasiá una brava mesada que se'n parlava a l'ostal. La mimosa : de gip jaune penjat a de brancas d'espàrgol, un pauc mai grandas qu'a l'acostumada. Tèni pensèt a De matin, pel primièr tren, tôt veire, aviá dich la mamà. A fuòc cremèt las gautas. li vists lo Tèni », disiá la ma¬ mà, en abans. Parlava sai que dels aquariums que i a, pareis, dins las cavas del castèl. Dels aquariums o dels pèisses ? L'Antòni sabiá pas ni mai aviá pas brica enveja d'o saber. Rambalejava, coma disiá la mamà, se daissava prène tôt doçament un mètre puèi un autre, fasent mina de s'arrestar per nosar lo cordèl de son sabaton o per espiar una flor. Mas las flors se'n chautava. Jamai las flors li aviàn pas res dich. A l'ostal ni a l'òrt de son grand, ja¬ mai i avià pas agut de flors. « Cèmpra flors ? Cèmpra flors ? Cèmpra raubas que n'as pas cap ! » disiá totjorn lo papèta amb son rire estranh amb son biais de manjar los consonantas a la finala de sos mots. Aimava pas las flors e los pèisses ni mai. « Los pèisses », avià dich la velha a l'aubèrga, « son de bèstias colhaudas ». Se podià pas sovenir s'èra estât qu'o pensèsse o s'èra estât par far solament tartir la mamà, mas s'èra près una engautada... la « filha-torototon e Coma n'a jamai « Daissa », « Mas avià fach lo papà. mot de son De parla ? » aurià fach per explicar qu'aquè èra un enfin, veses pas coma Consi lo papà « lo paire ? qué vols dire ? » avià demandât lo papà. Consi li explicar lo necitge del pèis sens parlar de la lampa electrica en dessús del bacin del castèl d'aiga e salabre prèst a agafar lo pèis que duèrp sa boca coma una ola ? Consi parlar d'aquè sens s'asardar a prène un pas- del �tissòt ? Es vertat que l'Antòni a pas jamai aimat los pèisses. Aima pas que çò que pòt chaspar, longtemps, de sas doas mans : los catons agromelits davant lo fuòc, los la¬ pins de l'estable, la ploma dura dels tirons. Un temps per aquò se soveniá d'aver agut enveja d'un pèis roge, dins un bocal redond, amb una estèla de mar de terralha, coma lo de Masèl... Masèl qu'apelava lo sieu Ciceron. Masèl a son ostal aviá de tortugas, de mirgas blancas, una agassa, una claveleta un pauqueton aprivadada, de parpalhòls espitlats, alas dobèrtas, dins sas veirinas, de bocals comols de bestiòtas de tota mena estofadas al bren de rèssa. Bèstias mòrtas o bèstias vivas, Masèl fasiá pas gens de diferéncia, las aimava totas, trapava per caduna sa plaça, son bocin d'òrt o son canton d'ostal. Aguèsse agut s'aimava los aqua¬ riums dels musèus, aimava pas los trastes. Los trastes. Amb la mamà, tôt çò que volontava pas, aquò èra de trastes — trastes sas esplechas de mainatjon, sas doas barcas d'ajustas curadas dins un flòc de rusca, al cotèl, sos ajustaires talhats dins quauques taps, sas fotòs del Torn de França, sa colleccion de vielhs jornals, sos quasèrns de l'an passât. « Un pèis a l'ostal ? I pensas, non ? » Aviá pas insistit. A l'ostal i aviá totjorn de plaça per las pautas del diable, las falguièras o los géraniums, mas per de pèisses non. Ni per los cats. Ni per los cans. Un pèis dins l'ostal ? Un sorire li veniá als pòts a l'Antòni. N'èra anat pescar un per aquò al castèl d'aiga amb los autres. Era Masèl que fasiá l'espia, amb Lasèrra, e Mar¬ tin èra davalat amb el, long de la cròta, a l'abric, e n'avián fach quatre a la lèsta, un per cadun. Tôt aviá plan mar¬ chât. Gens de garda. Los quatre pèisses dins la consèrva avián trissat. E mai que Martin aviá daissat un brave bo¬ cin de sas braias a las ponchas de la grasilha, en sautant. E mai que del còp, de crenta que sa maire se dobtèsse de quicôm, son pèis, Martin l'aviá daissat als autres. Als au¬ tres, es a dire a el : Masèl n'aviá tròp e Lasèrra èra mai que mai per la glòria qu'èra estât de la partida. Sul camin del castèl de Mónegue, li sembla que se vei pèisses dins sa consèrva. Pòdes pas dintrar amb aquò, te los cal negociar. Mas èra ja tardièr qu'avián esmerçat força temps davant de se metre d'acòrdi e los dròlles de son quartièr èran totes dintrats. amb sos dos �Es alara qu'aviá pensât a Turchini, qu'el au mens, a son fasiá tôt plegar. Se satonavan aici-sèm quand fasián a las bilhas, mas aqueste côp èra pas question de jogar e Turchini li refusariá pas un servici. Aviá montât los très estatges, esquillat : pas degun. Era un dissabte — e lo dissabte Turchini partissiá a la campanha amb tota sa ostal, o familha... E l'Antòni èra aqui coma un chòt amb sos pèisses. Era davalar, aviá randolejat un brave moment per carrièras, puèi s'èra decidit : los pèisses, fin finala, los aviá escampats dins la boca del cadarau. Antòni los sentis fregilhar dins sa pauma amb una mena de plaser. tornat « Un trast de mens. » Lo segond pèis fugis dins l'aiga de la consèrva. Rispa. Antòni l'aganta per las gaunhas. « Aqueste côp ! ». Quicha. Quicèm sembla « que A l'autre », pete, de qué pòt far ? aviá dich. dessús lo mercat. Li èra brica l'idèa de daissar los dos pèisses dins sa consèrva al lindal d'una porta o de traire lo tôt ensems pel cadarau. Mas son amor- del pèisses l'aviá quitat aqui. Maria. Es que Maria aimariá los catons ? Sabiá pas. Li aviá pas jamai demandât. En déféra de quand jogavan als mestîèrs muts, l'an passât, a l'escèla, s'èran pas jamai plus parlât : la vergonha, la crenta o simplament qu'Antèni aguèsse res a dire. Era ela que li aviá bailat lo secret de l'antipetiserpentigraf. Fasiá ja una passa qu'Antèni sortissiá e Maria veniá d'endevinhar lo mot qu'amb Siçèla preE pas la consèrva per ara vengut a pausavan. « A... e... i... a... » El, Antòni, demorava assetat, tustava dins sas mans e Siçèla arribava. Se plegava en dos, se fretava las mans, anava cercar quicèm qu'Antèni fasiá mina de legir, se tornava plegar en dos, partissiá, fasiá lo semblant d'alucar fuèc, de plomar trufas, de salar, de pebrar e tornava, supèrbe, lo ventre en abans, l'uèlh de brasa coma se portava quicèm a cima de la man. Amb Siçèla totjorn los autres endevinhavan tôt. Maria aviá cridat : « Aubergista. « Nom de « Nom de garçons. » » qué ? » �Era encara Siçòla estât qu'aviá agut l'idèa, aquela puta... Antòni o Patrie ? » Aqueste còp soi cuôch, s'èra pensât. « Antòni », aviá dich Maria. « Es pas de jòc », maissavan los autres. E Maria risiá coma una cabra trèva. A quai auriá fach crèire que s'aimava mai Antòni que Patrie ? La man sus l'espatla èran partits dins un recanton de la cort. Lo perfum agrinèl dels pels de Maria, a ras del copet, l'odor de carn jove, de susor, d'aiga de ròsa a bon mercat, ara li tornava a l'Antòni. E Maria del metèis còp : sos pels color de castanha, son pitre enfantolit, sas cambas grassas jos lo tutu, lo jorn de Carnaval, sas dents, son rire, sos uòlhs pausats sus el, suaus tôt d'una... Escota », « aviá dich. Non », aviá dich Maria, « ai un nom de mestièr que jamai lo traparàn pas. L'antipetiserpentigraf. Sabes de qué « es ? » Coma dises ? « » « Antipetiserpentigraf. « Non. » » Ni mai ieu. Mas es un mestièr la Peirièra. As que, tu, faire lo qu'existis. O m'an qu'escriu. E ieu farai lo serpaton. Cresi qu'es lo tip qu'escriu la vida de las sèrps. » « fach « a « Risca pas res. I a « « Si, te disi. I serpent » e « a « graf ». anti anti », Alara ? ». mas T'enganas. Anti vòl dire... « a tanben « petit » e » D'abòrd, a la Peirièra fasián qué de far coma ieu. Veiràs. » « que i » que foguèsse. Auràs Antòni auriá plan volgut demandar d'entresenhas mas los autres al fons de la cort començavan de se despacientar. « A... f » aviá anonciat Maria. �E s'èra mesa a faire qué que siá : la sèrp, lo qu'escriu, lo cantaire d'operà, l'ortolana, la que bròca, la que se crèma, la que se'n crèi, la que sap pas ont es, l'anti, la per, la contra. Levava los braces, sautava, tombava a genolhs, fasiá mina de cridar, de sofrir, d'èsser aiirosa, torciá sas mans, sorisiá. Antòni, a moments, seguissiá; a d'autres, demorava coma un nèci, braces al cuòl. La man tustant suis pòts, Maria balbucejava : lo faquir, « A... i... i... e... e... e... i... a... » Los autres alongavan un nas de quatre Pradelhas semblava que risiá. Levèt lo det « Antipetiserpentigraf. « Nom de de qué », sisclava « Nom de flors. Era encara ja Maria. » estada Maria qu'aviá tôt Ieu, l'anemòna. Tu, lo lilac. » « Consi « Era a Solet » « a palms. : engimbrat. fach per devinhar ? » la Peirièra, es pas dificil », s'èra escacalas- sada. E Pradelhas, coma de just, aviá causit l'anemòna... Perqué èra dins lo còp, aquel gonflât de Pradelhas. I èra. I èra. I èra aquel Pradelhas que totes los pèisses del musèu lo revertan, amb sa boca badanta, son èr embabochit, sos uòlhs redonds, sas aurelhas desapegadas. Lo mot es res, los gèstes ni mai. Sufis d'èsser dins lo còp. « Vèni. Marion », ditz l'Antòni, « tirem-nos d'aqui. Vèni. » de res. Après An passât lis long de la taula cargada de bocals ont de pèisses per quintals, boca dobèrta, chauchan dins l'aiga ardent. Son Sortisson. Los parents se son pas mainats la frescor de la cava, lo solelh assuca déféra. mitan de la solelhada. I a pas de papà, de Micon, de Pradelhas. Lo castèl plus de mamà, de Mónegue s'enfugis, amb sos gardas, sos canons d'un còp èra, e la cort de l'escòla, e tôt. A man drecha i a un carreiron que dintra dins un pargue. Un camin de forèst. dos dròlles de dotze ans al E dedins de perilhs : aiga, flambas, precipicis. èsser luònta o prêcha, coma n'auràs enveja, n'auràs besonh. Avança-te. Es que fa nuòch ? jorn ? Es que sètz totjorn de Maria i pòt Tòni, coma Es que fa dròlles ? Es que vas somiar �d'aventura, de bonaiir, d'amor ? Maria marcha a ton pas. Sabes los mots que caldrà dire perque son caratge s'aluque, perque cline lo cap, perque ta boca trape, tornar e per totjorn, la sabor agrinèla de son copet. Son còs, lo sabes, corvas e désirs. As lo temps. Imagina. Inventa. Fuòc, aiga, precipicis, accidents, espavents, tôt es a tu. Siás en plen mitan de ta vida. Pauruc, tu ? Crentós ? Vergonhós ? En¬ treprés ? Espia : los pins fan de grands talhs d'ombra. Las pautas del diable son nautas coma d'abrics. L'ostal de la mamà es vengut òrt. Lèva lo cap : i a pas -gens de laissa, cap de còsta còpa pas la muralha òrba d'un ostal. Siás deliure. Siás vengut aici de ton sicap. Te n'anaràs quora n'auràs enveja. Pradelhas e Maria s'èran acoquinats ? Es pas vertat. Maria, l'as vista que sortis amb lo cornés de son paire, Esposito, que fa de bòxe ? Es pas vertat. D'abòrd, Esposito l'as mes K. 0., ièr, tôt ara, al Casino... A dètz e sèt ans e tu dotze ? Es pas vertat. As pas de temps. Maria es a costat de tu, la tenes per la man. Sètz dos. Maridats ? Oc, se pòt. A pas cap d'importància. Sabes pas consí « èm fa » amb una filha ? E apuèi ? Puèi que l'as, ela. Puèi que tôt lo bòsc es de vosautres e tôt çò que i a de l'autre band del bòsc. La boca de Maria s'entreduèrp. Antipeti... « Antòni, Antòni ! » Lo viatge de nòças s'acaba e lo camin dins la forèst. Esposito, endacòm pels camins de Sant Clar amanhaga Maria... Lo papà es a quinze passes, davant, e barra lo ca¬ min. « E alara ? Es » çò ditz. ridicul, lo papà, amb sos braces en crotz. « Fugirai pas, ajas pas lagui », marmoteja lo Tòni. Mas Micon ja li partis per las cambas, aûrós coma un canhòt. un pauc « Un pofre, Tòni, coma braces. « « aquò ! » E dobris De qué fasiás ? » ditz la mamà. Ai mal de cap », çò ditz. E sentis que grand sos l'èrnha l'em- ponha. Davalar la còsta. Tôt ara lo repais. Puèi lo tren. Puèi Menton. A Menton, anuòch, expausan los citrons. « Los ci¬ trons, me'n foti », a dich. E s'es agantat Menton. Arc de triomf mond un carpan. èrt public un de carris encara, cargats de filhas e d'enfants. Lo pican de las mans. Fa un solelh del diable. Citrons e passan en citrons. Dins �iranges. Iranges e citrons. Tòni s'es endormit tornarmai. Un sòm teunhe, comol de pèisses que coetejan dins l'aiga... Micon despuèi que son partits de Mónegue, Tòni l'a pas tocat. Despuèi que davant la mamà s'es sentit lo mainatjòt qu'es encara, l'enveja l'a quitat de far lo fort amb son frairon. Pensa als ponhs sarrats d'Esposito, a son nas espeutit, a sos uòlhs pichons amagats darrèr las ussas largas, los ponhs en garda. Qué fariá el ? Los a seguits tôt un brieu, el amb Maria, pels camins de Sant Clar, fins a las Pèiras Blancas. Las Pèiras Blancas son una iscla. Lo cèl sul cap, la mar a senèstra, l'estanh a drecha e davant la teleranha dels Salins. Antèni sap ont an partit. Endevinha lo jaç. Des¬ puèi lo temps que lai va trepar lo dijòus amb los autres, las Pèiras Blancas, Antèni ne conois cada barta, cada plec de la tèrra. Se son anats escondre a la davalada, cap a Ra¬ massis, aqui ont doas oradas esperèt, la bandièra contra lo pitre, que Monina lo venguèsse ajudar a la tornar portar al camp. A l'abric de l'èura, jos un pinàs, la rèca fa coma una bauma. Om i pot téner dos. Monina aviá ben finit per venir, mas èra ja trop tard e lo mèstre de jèc estuflava aici-sèm quora avián ensajat sa sortida. Avián perdut, mas au mens lo secret de sa retirada, degun l'aviá pas devinhat. Dijèus que ven, se Dieu voliá... Non. Vesiá pas Esposito, amb sas espatlas grèssas e la planca. Vesiá Monina, desarojas de la corsa, l'ausissiá : nasèl aplatussat trapar lenat, lo pel fol, las gautas son « Degun m'a pas vist. As la bandièra ? » « L'ai. « Anam prene per » ençabàs. Lisarem long de la peiriè- degun. Se bâton en amont. Martin es près e mai Masèl, mas Leutard a près quinze vidas... » ra. I a pas tornar. Encara un còp lo Tèni se quita passar davant. Vei lo papà e la mamà que tenon Mi¬ con per las mans. Capeja, trantoleja, sembla penjat. Tèni Caminan dins Niça, pensa a Monina. Quai sap ont èra uèi Monina ? a Niça », li aviá dich fasiá très jorns. « Vau « A èc », Aviá dich aviá fach Monina. « vau » e flât. Mas Monina s'èra « Pel Carnaval ? » non pas pas « anam », coma virât per aquela. un gon¬ �Aviá ben ensajat de sorire lo Monina aviá daissat íombar. Tòni, d'un èr gorrin, mas « T'emmerdaràs. Deuriás demorar amb nosautres. Picaaurelha e la platja. » « Vos anatz banhar ? » « E alara », aviá dich Monina. Quai sap de qué avián fach los autres ? Quand anavan la platja, tanlèu, s'amagavan darrèr los bacs de petròli, dins los rocasses de la diga e se banhavan nuses per aver pas a far secar lo malhòt. Los vei en tira de tornar cargar sos vestits. Se vei. De totes, Tòni es lo que demôra mai de a temps jos l'aiga. « E alara », aviá dich Monina. L'aubèrga es luònta de la cima d'una carrièra que monta, destrecha, silentosa, amb de ropas que penjan a de fils d'un ostal a l'autre, una carrièra que pudis, coma lo quartièr naut. Encara un baloard, una avenguda a drecha, una carrièra a man drecha tanben e çai serián. Lo papà a virât. A quant pot Caminan dins Niça, tornar. gara, a èsser ? Sisclan sul baloard : d'autos e de mond que corrisson, braces en quèrva, lasses. Los lums viran. Quauques can- petejan. Los grops s'esparrancan. Quina ora pòt ès¬ Mièja-nuòch ? Mai de mièja-nuòch. Es que lo mond dintran o se festeja en quicèm mai ? An mancat lo tren per tornar de Menton. An tôt mancat. La fèsta, li es passada jos lo nas. La fèsta. La platja. Tôt. Son pas rebala de confètis, de milièrs de confètis, de molons, de quilès Un òme amb una grèssa tèsta de caval, coma bandat, trompeteja davant el, endilha, saqueja lo cap. çons ser ? Tòni ritz, los uèlhs coma de pomas. Se seguissiá l'òme caval ? Coma sos uèlhs son clars dins la fendascla de la tèsta ! Mas de qué seguiriá ? Dins un moment la mamà lo cridarà e caldrà l'ajónher tornar. La fèsta, la fèsta, l'enveja l'aganta lo Tèni de la faire fèsta, sa fèsta de drollon pauruc e arribe qué arriba. Se clina, pren pel soi un primièr plan-ponh de confètis, l'escampa en l'èr. Neu. Neu. Neu. N'a plen los pels, plen lo col, plen las bocas. Encara. A genolhs sul quitran. A bêles braçats. Blaus, roges, jaunes, blancs, verds, los confè¬ tis fan sa dança. sa �« Amusa-te, lo Tòni ! » Tòni ? Tòni ? Es que soni Tòni, solament ? De tips rison. Se lo mòstran del det. Tòni, ieu ? De neu, vos disi. A genolhs marcha e los braçats de confètis ploran, lo papà crida dins sas aurelhas : « Tòni. E ben ? nevan ; » Lo parelh de carpans va venir. 0 sabi. Alara ? Encara un plan-ponh. I a pas plus de Maria. Si. Entre qu'arriba l'engautada, i a Maria a genolhs davant el, que ritz, que ritz, d'un grand rire silentós, en escampant de confètis sus son cap, tanben : « Antipeti... » Binga ! Aqueste côp, çai sèm. Ives ROQUETA. LEGISSETZ dos Iha. mes. Director 4 numéros 1900.03. : : LA SARTAN, que fa fregir l'actualitat cada Glaudi Barsòti — 6, Travèrsa C.A.S., MarseAbonament 5 F. — C.C.P. Barsotti, Marseille : : �P'BOL Torisme Candelièr de lenha, pibol en ma Kabala, del fuòc cap a l'aiga butas ton fusèl. Camin Romieu de tèrra Carcïn en cèl, relòtge de solèlh. mon PAïSATGE ROCAMADOR Alzon carrèja son nom d'aiga ont i avîá de molins, moiièras d'armas enfuòcadas, al temps d'Amador lo sant ròc. Oit, Dordonha, rocs, validas, aiga, sabla, pèiras e calhaus, rotas baujas, enrodaîz dins vòstre laç ; nos I a pas pus que l'Agéncia E sos toristas del Dollar, molièra d'armas dins lo vent sens Cook sèm rocalhas, e assetats, bandats. vos qu'es molin. SIRVENTES PEIRE DE CASALS (qu'a pas cap de lausa lausenja es sens lausa, a Casais). Ta Pèîre Casais ; t'an oblidat quitament al monument dels morts, pèira de mon casai. Roïnas roïnadas dels estatjanîs de l'ombra, gloriosas roïnas de la misèria de mon païs. De mon païs toristicat, de mon païs tôt mespresat, de mon païs folklorizat, qu'avètz roïnat, vos d'amont naut ! GLEISAS Glèisas del cuòl de fornil lo Pan cosètz LO CANDELIER DE SAN ANDRIEU que se semena pas son gran. Lo païs tôt ne trai sa vianda. A Sant Andrieu CASTELS desargentat Castèls agrolits, esclaira dins sa lunas de Dieu lo candelièr glòria, sus puèges, sus ròcas, castèls de memòria, nos avètz bastits. lo Aiiroses que glòria Paire. los paures, veiràn Dieu. J.-B. SEGUIN. �CALENDARI ECONOMIA E POLITICA AMENAGER L'HEXAGONE, André Trintignac. qu'a de besonh paginas e cinc paginas de bibliografia que força pais de França son malauts. Se volètz conèisser Encara de lo dire economista un amb très desrotlament cents istoric de la centraliza- s'es fach e escrich e las rengueiradas de lèis portadas dempuèi dètz ans pèr cambiar aquel movement de davalada, podètz legir aquel libre. Que vos diga primier : Felip Lamour se fai lo lausenjaire de Trintinhac, — ditz : e jugements pondérés qui échappent à l'improvisation ordinaire d'idées généra¬ les Aquò es verai. F. Lamour ditz bèn çô que vòl dire. Quante polit titol de glòria, « pondération » ! De faire venir enrabiat... I a d'obriers a la Sala, a Lemòtge, a Nantes, en Lengadòc, un pauc de pertot, que, o sabètz bèn, se'n van de son pals, aqueles òmes ; lo tecnician, l'òme que vèi de naut, el, ditz « pondération du jugement ». cion, çô que ♦ ». De qué vol fons ? I a pas que de Trintinhac pèr comprene. Très cents paginas pèr senhalar ont n'es ara « l'aménagement urbain, l'aménagement rural, l'aménagement na¬ de legir la tional », sèt nal dau Rose pèr acabar « au : paginas e mièja pèr la ca¬ e pas una rega pèr la Sala; « l'effort à faire demeure Te passa aqui coma un vam de pondération » que vos panlèva e vos grand fai dire, conclusion ». badar. Edit. du Centurion. aquel ôme, que se tròba o puslèu se ne voudriá de « desplaçar l'ordre de las causas ». Mas es el que ditz sèns se ri¬ re : On peut penser qu'une des condi¬ tions du succès de la politique lancée de¬ puis vingt ans réside dans une authenti¬ que participation de la population à son élaboration ». Anèm, carbonièrs de la Sala, païsans bretons, de Garona, obrièrs S'avisa dins una pas, contradiccion, « de las navalas construccions en cauma, messorguièrs. Aviatz pas dich qu'èretz vosautres, e non pas lo govèrn, qu'aviàtz decidit de barrar gloriosament lo camin dau trabalh e de la dignitat. Avisatz vos tanben que A. Trintinhac, qu'es pas nascut fol, a escrich amb la sètz de metèissa conviccion : « Les mesures pro¬ dépourvues de toute un long délai, si même elles ne se révèlent pas totalement vai¬ nes » (p. 251). Pèr el ditz qu'aquò es un problèma « délicat ». Nosautres anam pus luènh. Disèm qu'aquò es la sola rason dau malastre de las régions malautas, que posées sembleront rentabilité pendant cambiarà lo movement de se cambiarà tôt lo davalada quand sistèma d'ara ; es a qu'una planificacion imperativa, acompanhada d'un poder balhat a las ré¬ dire tre prendra la plaça dau laissar faire qu'es una desrision de la libertat. E un libre que s'acontenta d'èstre solid, documentât, sabent, non pòt nos agradar, perque non balha una solucion vertadièira. gions, libéral Enric RICHARD. �PROBLEMA OCCITAN. LA REALITAT DEL I a la de d'entendre faiçons doas pas realitat de economica situacion la seul la plois d'Oecitània, e qui s'acara aquela realitat, en déféra de las escapas ideologicas, foguèsse simplament perque buta sus lo problèma, trapa las quitas definicions néstras. Aital lo Sr Pélissièr, prefècte de la région Lengadéc-Rossilhon, en présentant lo sieu rapért al primièr acamp de la C.O.D.E.R. a Montpelhièr, lo 12 d'abril : « J'ai dit dans les premières lignes de mon rapport que le Languedoc-Roussillon en était à part granda amb un stade de ses « colonial » de mise richesses du sous-sol du sol s'agissant de ses valeur en — forêts et aussi qu'elle — borne se à extraire, mais dont le traite¬ industriel se fait ailleurs. Je crois ment qu'une des raisons essentielles du sousdéveloppement de la région est là ». E son plan vistas las doas rasons d'aquela la situacion, de l'interés l'Estat manca régional centralizat e de las perspectivas dins lo la quadre de de la manca consciéncia regionala : « Nous devons nous pénétrer de la nécessité d'un équi¬ pement industriel important et diversifié, capable de créer le nombre d'em¬ permanents indispensables. Nous devons en faire partager notre conviction au pouvoir central et aussi à l'ensemble de notre région qui doit tourner vers cet objectif son épargne et non plus la lais¬ ser s'expatrier comme elle laisse s'expa¬ trier hommes, ses bien ou spéculation foncière alimenter la ». Ara sus los mejans preconizats se difòrça. Son luènh d'ésser marrits. Mas saber çé que val lor mesa en camin dins riá l'atmosfèra d'un doble réformisme oficial de réformisme l'Estat : autoritari centrali¬ consideris l'iniciativa possibla son que dins lo sople qu'el baila a sa maquina ; me dei capitalisme grand que ta sos prépis interesses dins lo pament de las régions. regionala pauc de réformis¬ zat que coma Ça transpor¬ desvolo- la lo contengut vertadièrament l'accion regionala comença d'aparèisser ; als Occitans d'o comprene e de perlongar l'analisi qu'ausan que revolucionari d'oficials de de bona fe. J.-P. BRENGUIER. CONVENCION DE LAS INSTITUCIONS REPUBLICANAS. Se l'importància de la primièra tenguèt al Palais d'Or¬ say, a Paris, en abril de 1964. Ensajava de desgatjar las fondamentas d'una renovacion de la pensada republicana francesap convencion que se sa, en cietat, dèrnas acérdi amb lo las ideologias e en movement de democraticas la so- mo- oposicion al nacionalisme re- trograd. Foguèt per los occitanistas pré¬ sents, aligats als Bretons e als Corses, l'escasença de trencar amb las donadas vielhas del Régionalisme e de dintrar al pus un espès de la contèsta desblocatge général ont publica. Dins lo jacobinis¬ me ben, se tornava pensar e significava se França : l'occitanisme tanprimièr cép en la vida democratica francesa que demanda pel la « création gionales dotées de administratifs et d'instances pouvoirs financiers le ré¬ politiques, fondés d'une suffrage universel, d'autre part sur la représentation syndicale et professionnelle » e * la promotion de la région, comme personne morale, civile et politique... rempart efficace contre l'ingé¬ rence des trusts étrangers dans l'écono¬ part mie sur et la vie sociale ». �aquel contengut de la pauc als uèlhs de la finala serviguèt de tèma de com¬ nion, lo trabalh Dempuèi mocion un an pels glubs especializats coma « Les Rouges », o lo C.O.E.A., o lo Centre d'Etudes Régionales Corses », pels amies sieus dintre lo « Club des bat Bonnets « e Jacobins la Aital lo o » Club Jean Moulin « Convencion de 1965, dins ria, e las deconcentracion autoritàvelada de centralisme una mal forma anti-democratic. Se aqueste an a passava concrètas. Se pausèt la cions Federacion de las realizabasi d'una socialista vocacion per s'ocupar d'Europa, del Plan, de las iibertats publicas, de las reformas institucionalas de e darrièr aqueste BOYD C. Faire l'investitura lisme » ponch qu'amaguèt Es analisi una sus non la se d'aquel libre « Invesde lecturas e de re¬ significacion del nacionapòt. Calriá trencar dins ans dins la mescladissa las interacde fachs que contribuiguèron al bastir de l'idèa nacionala. Mas çò que es força important de nòstra amira es que per délai la convergèneia de fachs que van al nacionalisme sempre una dialectica entre Estat— nacion e idèa nacionala — l'autor en- las fondamentas fisicas o metafisicas que d'uns volrién donar al fach nacional. La nacion, çò ditz, es pas una persona collectiva, un esperit collectiu, gruna una arma collectiva... d'absurditats. nalisme mai es D'efièch Gaston Defferre venguèt e parlât longament. Entre d'autras promesas, diguèt qu'anava mètre dins lo sieu programa las idèas de la Convencion Aital dins s'anóncia, los la la sus la ré¬ batesta electorala que de democracia que cara Franceses tans) voldràn Ce o la demèst voldràn elas pas los Occi¬ serà plan de- finida. Per la Convencion J. Albertini, prési¬ defensa vigorosa de la democracia regionala e una critica aguda de la pseudò-regionalident del zacion CREC avià apreparat oficiala actuala. Aital plan mai lèu se un constituïs, cresián, aquel front comun de las régions, amb unitat de pensada. E aquel front es pas pus marginal. Passa al centre de la vida po¬ litica que d'unes francesa. J.-P. un lo bartàs de las relacions, de cions, de l'opi¬ CORSÊLHA. SHAFER, LE NATIONALISME (Payot). tigacion de vint flexions electorala. e Convencion. gion. ». primièras frasas de sa mocion, tòrna afortit la personalitat politica de las régions, e la nécessitât de donar a aquelas ré¬ gions de poders vertadièrs. Aparèis aqui lo critèri entre una vertadièra regionalizacion democratica, nosautres revoluper cionària, premsa fons de la « nos o e talas causas accidentai, pur e una mai que mena umana dins sa totalitat ». son pròva. Lo nacio- fach cultural un artificial E de mit que los ornes d'un temps se'n enclausiguèron. La cristalizacion d'aquel mit non s'espeliguèt a l'entorn d'uns fachs unies, mas forças causas sens gens de ligam entre elas i menèron e l'autor se defend de longa de veire a l'entorn d'un fach l'espelison d'aquel nacionalisme : ni l'interés de la classa borgesa, ni mai lo baujum dels monarcs e son aviditat, ni mai l'instint d'atropelament, ni mai lo lengatge comun, ni mai un passât comun bastan solets per lo defelcir. « Las nacions son lo produch de totas las forças istoricas, politicas, socialas e economicas, en brèu son de produchs de la cultura de manca de poder explicar, nos baila descripcion de la naissença e del desvelopament de las nacions e del na- Per una �sègle XII al XVIII, sus cupiditat de las familhas feudalas naisson los Estats. Cap a la fin del sègle XVIII la naoion ven de primièra importància pels europencs : mas es amb la Revolucion que nais lo vertadièr nacionalisme : destruccion del quadre tradicional, xenofobia : la nacion ven lo sol esper d'avenir : la nacion pòt èstre deïficada. Amb lo sègle XX, la nacion ven la comunitat màger ». Lo nacionalisme compren ara » l'unitat, l'uniformitat, la conformitat, H'exclusivitat, l'agressivitat... » cionalisme. Del l'ambicion la e « Mas l'autor, aquò çò important, es pas un tecnocrata. Partis d'aquel fach cultural e n'analisa objectivament las consequèncias practicas al regard de i'uman. Los ornes son pas tan talament diferents qu'aquô, franc de detalhs (soncament pas la lenga puòi que i a força nacions plurilingas e de nacions diferentas an metèissa lenga) e se demanda per de qué los embarrar dins de cledas com de motons. Lo temps dels nacionaiismes acabat es tres com lo « lo ; un Perque e democracia nacionalisme concretizat detràs traînam de nôsau- pes. ara, evolucion es nos naturala per « a » monarquia, o dins menât a un revengut son « globala », que rescond lo piéger ; las relacions econode régions vesinas e comple- economia marrit lo e micas entre mentàrias enebidas son devon : passar lo contarôtle nacional, es a dire que son orquestradas per los grosses trustes (que venon d'aquel biais d'utilitat nacionala) e aquò al dam dels ornes tots que per i vivon. Sérié bre bon aquel li¬ tôt un legiguès que desmistificador l'ora a d'ara que d'òmes gonfles d'orguòlh nacional deslarper ondas e images un nacionalisme gan estrech, arcaïc malfasent. e Es finit lo temps de la « fe », foguèt en la patria, e fin finala de qué es la patria sens los òmes, d'òmes que vòlon viure liures e égals siá e Libertat, Egalitat, solament escrich Euròpa de las patrias Fraternitat que de faciadas es pas qu'una : pas contribucion Om al de mit sus la nacion. pòt plànher benlèu que l'autor cercat dins aquela exageracion aguès pas del metèissa fenomèn nacional de e sos perilhs dins la vida moderna, lo ponch de antiacionalista partença d'una reaccion que trapam dins tots los grops umans evoluïts. totalitarisme nacional Joan-Pau », BRENGUIER. LITERATURA CORDA ROJA d'Alan Ward LA CORDA ROJA d!Alan pogut èsser lo primièr d'actualitat 1960, Ward, escrich que en ten grand lenga pas en — Ward Messatges I.E.O. aurié reportatge d'òc. En plaça, anet Diyarbakir, vila del Kurdistan turc, al moment mai agut de la repression turca. Es que metèt son nas ont calié pas ? Quatre meses puèi, tant i a, nos tornava. I aguèsse agut en Occitània una opinion publica, una curiosetat per quicôm mai que las darrièras reguitnadas d'una len¬ viure qu'espertesís (mea culpa !) ga demandât naut çô a que tre meses ble qu'en Alan avié vist de vida a d'òc ble viure ne pr'aici sacrificant a finit qualitat a per una ne clar en a un e qua¬ pò- d'Irlandés e degun capa¬ mai que lo drama. Mas et séria se dire comprés e èra d'opinion occitana, Ward de aval, mesclat dobla sa d'escrivan de Ward i a pas Alan cetera..., e vièlha tissa d'em- far un poëma. �Un mesclan mai de i parla precisament e pel detalh de Kurdistan e dels (seus) amies d'ailà aital que li sembla que cal apondre quelques notetas per facili¬ ter una compréhension planièira del tèxAutrament dich : te Çò que m'es clar a ieu, e ponhent, e terrible : chue de sè- d'un òme vengut un autre, lo mai miséra¬ ble de totes, e que se truca a totas las pia parets, 300 poëma ont ans d'istòria « e s'i mai « ». vosautres per Om vei Ward se'n te es ». d'intrada es la portar sortit coma Ward de trigoçar dins d'un pòble amb un prosaïsme sanis. Per aquel que se sauprà daissar far, demoraràn d'images un. nos insufisents, ajónher lo far delargan pas que Lo legèire navega coma pòt entre e geografia, maucontent de se sen¬ tota que son los de totas las misèrias desem- puèi Potemkin Quand ne en en del lòc — defòra sai en Serge Michenaud lai tenià son diari d'engolapoëtas amb una passion qu'es venguda plan rara, quin poëta es Robèrt Allan. Manqui aici de plaça per far tota justicia. Aquò vendrà, tanben, pr'aquô. Mas se pòt pas esperar mai de temps persaludar aquel Poë¬ ma dis amies ont ven d'esclatar quai vòl pas veire que s'embornhe l'ingenua, la tendra, la granda sciència de Robèrt temps que — — Allan. Es pas sovent que disi : « Cal legir ». Aqueste còp o cridi. E ajusti que per ajudar lo legèire Andrieva-Paula Lafònt a amie... davalant la còsfa pas res a manjar a cantatz i a pas Amb de cigalas alavetz las que de dich al pentiment, ven Cantatz Kurdas cantatz cantatz d'Entretiens E tanben Aqueles terribles très punts del jornalista. Aquel darrièr sarcasme abans la còrda dels penjats me seguirà de temps. Coma aquel autre : Ward. S'es pas tanben aquel caminament e question sus question. terribles. i que misèria quauques crits tocar terra, de demorar, per tant que faga, totjorn un pauquet en ça de la generositat, de la dolor, de la révolta de POEMA DELS AMECS de Robert Allan la crit pas Perque l'òbra es generosa e es a l'onor Messatges de l'aver publicat. Que l'es¬ moguda, pregària sens espèr, crit, révol¬ ta o trufariá desabusada, s'exprimiga trop sovent d'un bais facil (repeticions, represas, letaniás, interrogacions sens respon- pas son pogut. Lo tèx- a l'esmoguda del poëta, per las notas, a dins los images que tir Alan eiriçat de noms pròpris, noms de vila, de luòcs, sufisents per ni istôria dificultat. sa) empacha tôt d'òmes, per se vacas môrtas. son auriá pauc mai de mestièr Ward copat aqui. Ward poëta del sarcas¬ me? Tan un plan. E perqué ? pas I. R. Ed. de la — escrich cia pel Poëma dis Amies l'essencial ont dich sus senha ric Méditerranée, Avignon. pas aquel poëma ren de l'amor d'Allan, somiaire e sens calor carnala can, mas coma las causas me sens tendrum Fa mai ta e de vengudas mai d'amor « » : prefàplan quen- « univers oni- mond d'abséneia los amants se cer- pel biais de lengatge », liris- « un mas non pas sens ». far de deure ajustar quicôm prefàcia rajolanta coma aquescompreneson intelligenta, amistosa una distanciada. legèire e liricament, passion, mal a ont una dich es a Mas fa bon convidar son seguir Allan dins aquela primiè- �s'aténher mai dire d'un e del mond ont mòntan sens jaendacôm mai que dins lo nuòch ra tôt sir. nua los natura omni-absent del des'acomplís e s'exte- en en presa carga fins per genèsi, al bel mitan d'un sis l'amor, lo lo dis Poëma Amies sérié una granda. I a mai pr'aquò. Mas m'agrada uòi de daissar a los que sabon legir e viure al dedins d'un poëma lo plaser amargant de descobrir jol rajar bucolic de la paraula, la tragèdia de l'amor. òbra l'aiga e lo vent cantan esposalhas de pèira e l'espinha, la cadaula, la badièra, son los signes intercambiables de i'unica set que nivèla tôt ont qué Quand sérié que per aquel ortolan e pel bonaur que Robèrt Allan recampa dins sos gèstes tôt çô que pòt èsser aquel endrech a sai piba amarinosa love e sola coma el es vengut lo calinhaire désir qu'aluca tôt a la seguida, ar¬ onte non d'una fònt, pèisses, aranha, piboia o fuòlha ma, boscant ieu en temps ont présent e avenidor senhorèjan, temps de virtualitat, temps dels pos¬ sibles, de totes los possibles delargats per un que ven poëmas auroses Désir vèrge, que dins son espéra una pus lan poëta omni-present, amor, naut, pel mai pur, ont un orto¬ jamai nos podrà far doblidar pel vent miugrana BRANCA TORTA de Léon Cordas Ai Ives — esperat res amb mai de talent recuèlh de poëmas de Cordas, talament son primièr libre (Aquarèla : 1946 vint ans totara...) èra es¬ tât çô que « Messatges » nos donèt ja¬ mai de mai esmovent, de mai rie d'espeque pas lo segond — Messatges I.E.O. l'enonciacion de los ornes a unie. Sens l'endeman d'un ordre Aquarèla lo temps de las promepassât. Un poëta solitari e un poëta solidari venié de prene vam. Una votz, a pro penas auçada al mitan d'autras èra somiava sa condicion sul metèis movement poëtica d'incarnacion e mai e sa ciéncia lo dire, ton e de pa- : Quand coneiràs que la paraula convén la nuèit Dire e que retardât d'una a : crentosa temps un dos son messatge béluga al ras del jorn... nisat entre dos silencis, bastissèires que tôt i podié nàisser d'images e pas que d'ima¬ ges lentament amadurats dins la ruminacion doça de la vida, e a penas delargats puèi. Dire : una poësia de l'agach e del viure enonciada dins una paraula esparnhaira refusant tôt al còp lo prosaïs¬ entre me e sômis lo cant. social Amb votz tolerar gens sens lo viure son ges evoluit. sas nusa, trapant del te libre de bavardié e sens brica de pausa, un òme del pòble d'òc lai accedissié al sòmi creador. Non pas certas aquel sòmi qu'es fugida davant la vida e que totjorn nos es vengut en ôdi, mas aquel que — per parlar coma Joë Bousquet — nòstra vida concèp quora fasèm pas qu'un amb ela : aquel qu'es la revolucbon de l'arma, ara dobèrt de côps a de poëtas e qu'espera tanplan los ornes, totes los ornes, totes e mai descrocament entre rança. Eveniment ROQUETA. ton de D'aquel estât de grécia ; que fasié tôt passar, que sabié — grands soscs e menudalhas de qué demòra ? — en aiçô totjorn que Cordas sap delembrat çô que fa l'unicitat de poësia, aquel moment de miracle ont Força, o sa a pas �paraula la s'adoça, ont lo poëta, sens desparaula, o puslèu s'emparaula de tôt un pòble, dins una mièja-votz eliptica e somiaira delargaira d'images. s'en mainar ni Gaire pr'aquò, la coma solitud paraula, per dont se pauc veja quom Cordas noirissié sa cambiar d'un libre a aquela solitud qu'èra lo Finida de voler, o pogut a l'autre. luòc mai las de retrobalhas l'èsser, e apassionada Amargança de Branca Tòrta. Cordas, l'integrat, lo sol intégrât dels poëtas de son temps (vòli dire lo sol per quai i aguèt pas cap de iàtus entre la vida e la lenga de cada jorn) es vengut un orne sol. Un poëma d'ara o ditz, Camins, vertadièr polsar de l'arma, quilhant en images mal nosats mas d'aitan mai terriblas, lo menta ma constat desfachas : me- rodai. Dieu empegat co¬ paur entre de brancas, tèrra tor¬ son principi, amistat perduda, er- a màs las venguda una nada de : Veses ben dins la batalha soi sol que Sol. màs la : E non inutil. mòrt. Es coma un pas solitari. Poiriá èsser trist, ermàs... Coma un la er¬ esfraiôs, coma solament, de coma viure. * * * dinamica ca Siám del contacte ? Drama banal de l'òme del pôble vengut a la cultura ? Es pas l'endrech aici de o ourar. Simplament son aqui los textes que ne pôrtan la marca : lo drama es pas sus al sômi del abandonats. son Sirventès. Lo poëta quita de vèire e crei e giscla çô que crei. Cordas se quilha, s'ufla, oratoriza. Pilha, quitament : lo poëma que comença coma un grand sospir de malastre : temps del Nòstra maire la terra Siás una puta cap e tôt... finis qu'emprompta als orators del pôble, del paire Hugo al P.C. en passant per Barta lo vièlh, tôt un atiralh de meeting de poësia aisida : rôsas rojas, man pa¬ rada, profechaires, ponh levât... Cordas, qu'èra lo pôble, s'es fach pôble. e Retorica sus sas mans. (terriblament esmovent E lo poëma lo remembre n'a pas pus retengut que los images e la sensabilitat ferotja e modesta que cir¬ cula dins eles sens capitar a los ligar) ten pas la lectura. Aqui mas mans... Aqui mas mans. Sol un procediment retoric arquitectura lo poëma. E lo poëma ne ronquèja. Siám quora pus davant un ôme del pô¬ parla. Mas davant un ôme que parla al pôble. Separat d'una comunitat d'ornes dont n'èra vengut coma la votz involontària. Cordas cerca son public, s'esfôrça de l'aténher, cerca a restablir, per totes los mejans e mai que mai per los qu'es convengut de trapar populars (tornadas, repeticions, trepejaments, ima¬ ges explicatius, expressions popularas), la comunion perduda. Pensi pas que siá util d'amolonar d'exemples. Pas mai que cresi que siá aici la plaça de citar tôt çô que caup de granda poësia un libre co¬ pas ble que ma aqueste. Era Desrasigament ? Pèrdia portât plaça. Lo ton de la convèrsa, la logi- la descoberta de se. Sols quauques poëmas ja vièlhs ne pòrtan la marca : lo sômi, la jòia e segas, un pauc mens. Es venguda separacion. Es sentida coma separacion. E lo poëma quita d'èsser la frucha obligada del jorn. Es pas pus que paraula sauvada contra lo grand silenci destrantalhaire. Lo de la mòrt ? Non pas : lo d'una vida tornada al comun e compresa aital. pacienta levât Camins. Es interiorizat, onest solament de dire ma d'ensajar de dire, mai encara a Codas qu'a son legèire, que lo drama que viu ara es un drama banal : lo nôstre, cada jorn. Servis pas de ren de lo voler defugir. I cal solament aplicar lo just e decebuda, �drech fil del e de la sòmi, renega que lengatge Cal rason, pas d'una paciéncia tota l'ambiguitat del ren, e del nòstre mai que saber escriure los crisi, la força de la vida poders los tèxtes mai. cap legir los poëmas de passatge. Son pas e de los de mai d'aimar. la ra bon Mas sola mesa, E los mai ni la a aisits vida demò- amb la volontat de fer- causa, devem que autres. escriure l'aderéncia deman exigir, los uns los e deman. es Ives ROQUETA. COSINA E ESTRUCTURALISME Ai gents de nòstre pais que fan la tradicionala, li fau pas contar de fanaus, que o ai agut expérimentât mai d'un còp, amb de recetas tiradas tôt cosina drech dau fons popular. La reflexion sus lo manjar e lo beure amerita que se li faga cas. Se gavam pas rèn que de literatura e de poësia descarnada. Pensavi a aiçò, a legir un numéro especiau d'una domiciliada revista avià que a Ais subjècte per l'ARC — Lévi-Strauss — e cuèch deu disiá dur D'aqueleis sartan, amb crus bensai Gelu ». de lo vos « la lo cuèch. cuècha si Coma menarà especulacions d'ola e cotelegi ben volontiers aquelei paraulas : « començam tôt just, ara, de comprèndre la plaça bon Strauss umana tota entièra E Lévi-Strauss ajusta que lo lengatge constituis tat umana mai que una veritablament nit existisson societats sènsa n'existisson : lengat¬ d'un biais o de lo mens unei de seis viures Partirem de l'ipotèsi escriu que aquela activitat suspausa un sistèma que se situïs segon de modalitats força diversas rapòrt ai cultuge, gens que l'autre, farián pas coire ». — ras au per « — particularas sen d'un que camp tôt voudrem considerar semantic triangulari comparant d'autrei logica, contrastas économies, amb ornes lo que exò-coque lo se bo- aquelei de estetica résultas natura o femnas, familha amb socio- religiosa, societat, esparnha amb larguesa, noblesa amb pacanariâ, sagrat amb profana, podriàm descubrir coma, de quenta faiçon la cosina d'una societat es un lengatge que dedins a pas cosina », pòble, lo rostit aristocrata. es amb Levi- que l'endò-cosina - sèm- encara, dedins, per i'ostau enterin rostit, eu, fa partida puslèu de 1'« sina », cosina dau defòra, aquela gardam per leis invitais. De mai, traduis lo manjar amb forma d'activi- universala sona uèi d'aquò dau ra, ». » bolhit, drech tôt eu que capita la cosina dins indigèna, marca pas soncament passatge de natura a cultura, mai per ela e d'ela se définis la a travèrs condicion sortir dau essenciala categorias dau poirit. bèu filosofia la e Ansin Defiech, lo bolhit amb lo rostit son lei doas categorias mejoras d'aquesta antropologia mastegaira que pereu onòra co¬ se ai Parierament lo bla correspondon respectidau crus, dau crestencs vament l'estructuralisme. ma sei que mens cions inconscientament que li desvèle son sei estructu- contradic- ». Aquò, tamben pòt traduire en Occi¬ d'un libre publicat, fach 35 ans, e que li podèm trobar ara dedins lei metèissei paraulas dins lo parlar quotidian « Nostra Cosina » per lo tan, rèn doctor Amb qu'au Caries lo se legir Vidal. doctor Vidal acabarem aquel vulgar abans-ora : » qui ditz cosina e taula plan messa ditz civilizacion A ! nos parlessiatz pas d'aquela cosina de maufatan, d'aqueu cosinar rapid dei parisencs e deis americans que la vida moderna desvaria e que en pla¬ ça dau triangle culinari n'arriban a la quadratura dau cèrcle ! estructuralisme ». Pèire PESSAMESSA. �NÒVAS EDICIONS OCCITANAS... A las EDICIONS OCCITANAS (P. Pessamessa, Lei Seguins, Bonieus, Vaucluse) LA TERRA ACAMPASSIDA, Novèla de Pèire Buòus, — per Pessamessa — LO SETI DE J.-B. — — — 3 F. CADAROSSA, epopèa burlèsca de Fabre 3 F. LO LOP EN OCCITANIA, estudi de Glaudi Barsòtti PETIT Per CANÇONIER D'OC, d'Alan Ward sortir lèu : ISTORIA D'OCCITANIA, 3,5 F. ,3 F. . per Enric Espieut. A las EDICIONS DEL MQVEMENT DE LA JOVENTUT OCCITANISTA, Besièrs (Erau), Escòla de la Dulaga Colleccion Sirventès — — RESPONDI DE, de Joan-Maria Petit LA PACIENCIA, de Felip Gardy A las EDICIONS DE LA SECCION 64, — — 7 F. DAU GARD de l'I.E.O., de Barcelona, Nîmes Colleccion de dises « POETAS D'OC » : 1. — 2. — car. OMENATGE A BIGOT (45 torns) 10 F. 12 F. 3. 12 F. LI CAMINS DE LA SABA, cronica de Robèrt Lafont. — — 7 F. .... AUBANEL (33 torns) MISTRAL (33 torns) 1 Volum Per parèisser lèu D'ARA, Musica e 12 F. CINC CANÇONS OCCITANAS interpretacion de Gui Broglia, parau: las de Robèrt Lafont. A — — L'ESPIEUT, 72, Bd d'Estrasborg, Tolon FAL1BUSTA, tròbas d'E. Espieut OSCA MANOSCA, tròbas d'E Espieut A las Edicions de 3 F. 3 F. N.E.O., 75, Bd Carnot, Tolosa Darrièrs Volums — Joan Bodon, LO LIBRE DELS GRANDS JORNS, 8 F. roman — Bernât Manciet, LO GOJAT DE NOVEMER, man ro¬ 8 F �� Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Revistas scientificas e sabentas = Revues scientifiques et savantes Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 01, n° 02 estiu de 1965 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 01, n° 02, estiu de 1965 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1965 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-27 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/86b7aa41cfa7788394f80fc197401510.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (non paginé [54 p.]) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22551 CIRDOC_D3-1965-02 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Pradel, André (1912-1971) Larzac, Jean Rouquette, Yves (1936-2015) Seguin, Joan-Baptista (1925-2007) Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.<br /><br /></div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Occitanisme = occitanisme