http://occitanica.eu/files/original/1dee4053624ca0962dcc008b28037310.jpg 073cf3d85093f0c387cebfa8ab3efca0 http://occitanica.eu/files/original/bc05777459fc1c28d3f4ff63bc11ac99.pdf 2464d45ff82c4bbc8d65ac1b676b1b36 PDF Text Text �VIURE RE VISTA OCCITANA SOMARI TRIMESTRALA Escalier C., Lo Camin de NIMES Vacarès, Generac, • PER VIURE AL PAIS NOSTRE SETA E SOS PESCAIRES — Uirector : per R. LAFONT. Comitat de Redaccion : per J.-P. BRENGUIER, G. FABRE, J. LARZAC, Gui MARTIN, Ives ROQUETA. Estrangièr Lo per per 15 F : : 4 F. 5 F. BRINGUIER, 1566-54, Montpellier. Estampariá BARNIER, Nimes. Lo Gerent Joan Bodon, 10. p. 17. p. Dàvid Callòpa, L'ESTRANGIER, poëma de J.-L. Guin, ® p. p. 22. 33. CALENDARI, per e C.C.P. Renat Perineau, A BARCELONA — : 1. 17 F. : numéro Estrangièr an p. LA FIN DE LA SALA — ® Abonament per un Ives Roqueta, L'AVIACION A TOLOSA — : Joan-Pau BRENGUIER I. J. Grimaud, R. Lafont Roqueta, p. 35. �PER VIURE AL PAIS NOSTRE SETA E SOS PESCAIRES S ETA, dijòus 7 de julh. Deman de vespre comença Sant-Pèire. Sul barcarés se pintran los batèus aicí siám. Las colors petan, que fa bèl e que l'ora es bona pel lum. Sèt oras del vespre. De blanc, de blanc de pertot, de roge mai que mai, de verd de blau. Los pescaires pintran e : de balètis e aqui ne vos aqui n'as, manègs, lotariás, tirs, e dimenge serà la messa. L'avesque çai serà, l'avesque de Montpelhièr cada an ven. Puèi se passèjan en procession de Sant-Loïs al barcarés darrèr l'estatua del Sant, l'avesque e lo cònsol comunista a e e los toristas badan. Deman serà la fèsta d'un que porta quèpi. De quèpis kakis, de quèpis e blancs del « Réveil Sétois », la clica. Procession e perdon en mar. Perdon. Aquò vòl dire passejada, totas las barcas endrapeladas, cargadas de mond a bodre, de totas las musicas de Sèta, de toristas e de Setòris, escampatge de flors pels marins perduts en mar, minu¬ ta de silenci, très degotets d'aiga senhada dins l'aiga de la mar. Tornar a Sèta per miègjorn e a doas oras las ajustas. costat blancs, los quèpis verds E la nuôch lo balèti tornar. Sul barcarés sembla pintra amb una tôt granda jòia simple. Se canta, se sibla, se suava. Te eau veire Liberti, me diguèt de matin Catanzano, l'adjonch del cònsol, a la Comuna. Liberti e puòi tanben lo prudôme major, un nomat Giordano. Auràs antau los dos ponches de vista que còmptan e te poiràs faire una idèa. Arribi davant la crida. Un bastiment prefabricat tôt nòu. D'òmes, de femnas, de sisclals. Sus de carriôlas, de caissas comolas de pèis. Sembla que tôt va plan. Giordano, lo prudôme ? A aquesta ora l'avètz au café dau port vièlh. Dintri. Demandi. Una dotzena d'ômes, una femna, setats o drèches, que bevon o que non. De fum. — — �Siátz ben tombât. L'avètz aquí. — Es un òme pichon que se lèva. Negre, de pel frisât, los cinquanta passais, de segur. Sus la taula de cartas, un pastagàs, la cigareta que fuma sul cendrier. Un — papièr qu'ai de far. Sul d'aquò's de la pesca. Es me manda. Catanzano, de la Comuna. Catanzano que Giordano mòstra las cartas, lo pastis, l'autre costat de la taula. Es pas possible lo E deman, sai pas E dimenge es la Poiriàtz passar la setmana que ven ? Diluns ? A quina ora ? — aquô's la filha que ara. maride. companh de sabètz, fèsta e... se — Las sièis. Dau matin. —- Aquò's çô pus aisit... QUARANTA DEL CENT D'ANALFABETAS. tran dels Mas Liberti, atanben me parlarà d'aquelas sièis, quand dine que, el, se va embarrar al sèti del Sendicat C.G.T. pescaires, en dejós de la Consigna, per faire son corrièr. Giordano m'a pas parlât d'aquela cauma de deman. Dissabte marida sa filha. Es aital. Giordano marida sa filha. Serà lo començament de la fèsta. Divendres es la cauma dels sardinièrs e dels tonièrs. Bon, disi, diluns — a las sièis. Una puta de vida, me ditz Lois Bernard, matalôtobrièr. Partisses lo vespre a las uôch. Onze sus una còca. La nuôch. L'espéra. La recèrca dau pèis. Lo trabalh. Tôrnas lo matin a las sièis. Vas beure lo çafè, fas — çô que i a de faire apalhar. 0 i vas pas : de tôt biais après la sopa te eau faire miègjorn. Dormisses pas qu'a trôces. Se lo matin dormisses pas, rodassèjas : lo café, las cartas, lo trabalh sul batèu, lo barcarés, antau. D'aquel temps los autres trabalhan. Es extraordinari çô que pôdes veire pauc de mond. e te vas — Coma un païsan, finalament. Non pas. Lo païsan aquô's quicôm mai. Un autre ritme. Lo jorn es lo jorn, la nuôch la nuôch. Nosautres au lamparo, son de ritmes de pas degun. — — ra, anats 2 Lo pescaire es copat dau mond, me dira Liberti totaun burèu de la crida ont, al cap d'un brieu, siám dins per parlar. Pauques legisson un diari. �Quaranta del cent d'illetrats, aprendrai, dins la populapescaires. « Analfabètas seriá lo mot mai just, me fa un responsable sendical. Suis batèus i a la radio, mas gaire degun pren pas jamai las novèlas. Se parlan per fonia. Mas del trabalh : ont es lo pèis, se n'an trapat, de causas coma aquò. D'aqui benlèu lo caractèr solitari, l'individualis¬ me que pesa sus la profession en un temps ont, sol, degun pot pas esperar de durar. » cion dels POJADISME E ANARQUISME. Au sendicat, ditz Liberti, avètz pas idèa de çò que faire ! « Las imposicions, i comprene pas res. Aqui — nos eau los Ai la femna que vòl diE consi far ? E consi li fasiá l'amor a sa femna. E coma aquò se passa puòi, las pensions e tôt aquò. Las alocacions familialas e l'alocacionlotjament. Las chifras son exactas : quaranta del cent d'analfabètas. Pels obrièrs, mai que mai. Quand sabes pas pus ont as papièrs. Desmerda-te. » — » E lo tip que se plora. « vorciar. anar i a encara la pesca. Aquò dona adonc una mentalitat pre-obrièira ? Anarquista, o pojadista. Un exemple : deman siám en cauma. Cauma per tôt lo pèis blau e sus tota França. Foguèt lo diable per los decidir a faire una manifestacion importanta, mas corrècta. N'i aviá força que volián barrar lo pòrt amb las barcas. « E se te mandan la policia ? — A l'aiga ! — E l'armada ? — Avèm de dinamita, non ? Los fotèm au fons. E se t'embarran, quand seras en preson, ta femna e íos enfants ? Se eau totjorn pensar a las femnas e als enfants, alara ! » Antau. De reaccions de desespèr. Ges de formacion. Ni politica (se mesfisan dau Partit, ieu i soi, mas siám pas força), ni sendicala, gaire, ni formacion tôt cort. Dins lo fons es normal, que los mécanismes dins losquaus, qu'o volguèsson o non, se trapan implicats, li escapan totalament. Es a la presa de consciéncia d'aqueles mé¬ canismes que trabalham nosautres. — — — — — — E avançatz ? Avança. Anuôch degun sortirà pas. LA CAUMA Venètz. ÇA QUE LA. Passam dins lo membre d'à costat. Un taulas. Contra una paret l'aparelh de telex. A sardas l'origin de la en França es cauma, parelhat de de chifras. La consomacion de de 45.000 tonas annadièiras. La produc3 �cion es de 35.000. Manca donc 10.000. E i a la nécessitât d'importar dètz mila tonas e non aquelas 20.000 que lo Govèrn fa venir, e en plena sason, de Portugal e de Maroc. Parli del vin. Liberti fa de ôc 20.000 compradas. Tôt es aqui. : 10.000 tonas de besonh ; En 62, fauta de lo poder vendre o de lo poder transfarinas, que mancava e manca totjorn l'aparelh de transformacion, escampèrem lo pèis a la mar : de bôgas, de saurèls, de veirats, de tôt. Alara m'as comprés : que vengan pas plorar aici per la campanha anti-fam. Avèm de que respòner. Crépita lo telex. — formar en M. Liberti — est là ? Aquò's Sant-Joan-de-Luz. Liberti m'explica qu'a Sant- Joan-de-Luz s'es montada una cooperativa, coma la que lo Sendicat dels pescaires a montada dempuèi a Sèta, en pus gros. Produccion, comercializacion, transformacion sus plaça. Aici aquô se ditz la cooperativa Sant-Pèire. Risi. « Lo nom de ieu, me podètz faire fisa ». Ça que la la coopera¬ tiva recampa pas tôt lo mond. La marèa demòra fòrta. Ici Liberti. Bonsoir. Alors ? Demain ? ven pas — Bonsoir à tous. Grève générale demain. Nous barre¬ la route internationale. Grande manifestation à dix heures. Rendez-vous en prison, après. N'oubliez pas les — rons cartes pour Sur faire la belote. le littoral aucun bateau ne sortira. Je viens d'avoir Port-Vendres, la Nouvelle, Valras. Grande manifesta¬ tion à 10 heures aussi. Nous regrettons de n'avoir pas de route internationale à barrer. Si nous allons en taule, appor¬ tez le damier. A Sète on préfère les dames. — tout Se quauqu'un s'espeta de rire a Sant-Joan, lo telex dira pas res. « D'accord. Bonjour à tous. » De qué esperatz de deman ? ne — — Un assaniment del mercat. Una demostracion força, d'organizacion, d'unitat. Sens unitat farem — pas de res. Parlàvetz de reaccions de desespèr totara. Un obrièr me disiá uòi que la pesca aquô èra fotut. La si- pescaire tuacion ça que Après una la semblava cigareta una pas marrida. autra. Pas besonh d'aluquetas. Liberti es un ôme de cap als cinquanta ans. De pels blancs dins un clôsc negre. Un parelh d'uôlhs que quitan pas los teus. Las espatlas redondas. 4 �Marrida, Aquò pòt dire antau. Siám pas ganhan sa vida. Mas eau comptar amb un temps ont tôt s'accelèra totjorn e que eau faire fàcia. La populacion dels pescaires es en augmentacion e dins un sens la situacion economica, parle de l'argent que se ganha, seriá pas tan talament marrida. La vertat es que la pesca es en mudason de contunh. D'aqui una insecuritat foncièira, la paur dau lendeman. Es que poirem téner lo côp ? Tôt lo mond aici crenta que totes los combats que fasèm sián de simple retardament. — a las escanas. non. se pas L'un dins l'autre, lo mond LO PESCADOR ES MORT. Sabi. Totara quand soi dintrat dins lo burèu de la coopem'expliquèt. Es çò que me diguèt 'Catanzano tanben que coma jornalista, pri¬ mièr, a la Marseillaise, e coma comunista dins la celula dels pescaires e coma membre de la municipalitat, estudièt lo problèma. Es encara çò que me dira un pescaire qu'ai delembrat son nom e que ven d'armejar un batèu de 22 rativa, aquò's çò qu'en primièr Liberti milions. Aviàm un material anacronic. Era pas pus possible de trapar d'obrièrs bons ni de téner a la concurréncia. Au sendicat nos expliquèron lo crédit, lo remborsament, las — questions de productivitat. Au crédit maritim nos prestan 80 dau cent de la soma. Demandère 20 milions. Me'n aeordèron 15. Ne caliá trapar sèt, que eau pas comptar brica vendre lo matériau vièlh. — Los aviàtz ? Pensa-te ! Amb la barca qu'aviái, viviàm. nhar i caliá pas comptar. Ne trapas de gents que — mas l'argent Me diguèt pas lo taus. qu'avètz es « ara, — Lo pescador, Lo côp de barra ». siátz dins lo côp ? Vbli dire : facha ? Pel moment e per la càmbia talament lèu. Es clar biaisses de produccion. — espar- es car. E amb çò la modernizacion — Per te prestan, me ditz région, crese que si. Mas tôt qu'anam de cap a d autres un autre, es mort e es ben mort. 5- �— Lo batèu-fabrica es chas, d'autras tecnicas de per deman, amb d'autras esplètanben, de sortidas mai pesca, longas. E aquel d'aquí, e mai nos sagnèssem, vese pas coma lo nos poiriàm pagar. Los investiments venon lo problèma primièr de la pesca. La menaça d'una concentracion capitalista de la pesca en Miègterrana es terribla. Per se modernizar, en fin de compte pas qu'a mièjas, l'artisan pescaire s'endeuta e s'endeutarà cada jorn mai. Lo jorn que lo capital i coparà — los viures, serà a la mercé de las Societats. Lo mond o sabon pas. La causa ça que la sembla pas qu'es per ara. Mas i a d'aquò, reconois Liberti. Avèm fins ara capitat a nos aparar, per la cooperacion mai que mai. Mas aquò vòl pas dire que, se lo Regim ten de temps, poirem far front de temps. Dins los dorsièrs dau Sendicat i a un projècte d'armejament cooperatiu. A l'epòca degun volguèt n'ausir parlar. L'individualisme totjorn. La paur panica de metre lo det dins una mecanica que te pòt devorar... Quin que siá lo sistèma ? la d'aquò tanben. L'artisan pescaire a tan paur d'una cooperacion, que dins un sens aprepara au socialisme, au passatge a una economia socialista qu'e mai foguèsse liberala se truca a una mentalitat artisanala, coma d'una concentracion de tip capitalista que d'unes entreveson ja a travers de gropaments qu'ara se fan. — — — E amb cambiament de regim ? l'espèr de cambiament que se batalha ara. Lo problèma essencial es pas — e mai nos batam aqui subre — lo de las importacions. Es lo dels investiments. Sens l'intervencion del poder es impossible d'assegurar l'equipament complèt de la pesca en cò nòstre. Ni per l'armejament ni per la comercializacion, ni per la transformacion. Basta pas pus a l'ora d'ara de pescar. Cau tôt faire. — — un E dins UNA AVENTURA DE SIEIS ANS. Al començament de tôt i a l'ordonància de Grandval (2 de décembre de 1959) qu'autorizèt la pesca al lamparo, practicada ja en Rosselhon, a Lengadòc e a Provença, e que provoquèt una modernizacion rapida de la pesca, una augmentacion sensibla de la produccion e... un fum de problèmas 6 : �financiers : cal remplaçar la catalana de dos a sièis de barcas que côstan 20 a 26 milions. Avèm vist que lo crédit maritim pren en carga en principi 80 del cent dels investiments. Dins l'ensems los patrons-pescaires an pogut s'asaptar. Practicament la proletarizacion crentada foguèt nula ; tecnics : los metôdes de pesca cambièron. La pesca del ton, al filât virant, la cenchbla, prenguèt vam. Pas que pér la sarda la produccion passèt, per la zona miegterranen— milions per — de 3.000 tonas a 11.000 l'aviá fach, Postal per lo ca en 1965. A bastir, coma lo Govèrn teulat, èra la catastròfa. Fauta de circuits comercials, d'equipaments pel frèg e per l'amolonatge, de fabricas de transformacion, en 62, pas que per Sèta, luòga de las 6.000 tonas de pèis que se serián pogudas desbarcar, se'n desbarquèt pas que 4.800. E s'escampèt los pèis a l'aiga... La lucha deviâ se menar de pertot al metèis l'amortiment del material gracias a una progranda, per la comercializacion dirècta en menant una politica de qualitat e de prètz a laquala los pescaires tradicionals èran pas préparais, contra l'importacion que teniá ges de compte de las necessitats d'escolament de la produccion miègterrenenca, per la transformacion sus plaça del pèis. L'establiment de fabricas dins lo païs — e mai foguèsson pas montadas pel capital local : lo capital local o existis pas pus o s'investis en fòra ciel païs — foguèron saludadas coma una victòria. Permetián tôt al còp de perseguir la po¬ litica de modernizacion tecnica de la pesca e de crear d'emplècs. De filialas de fabricas del Maroc, de Bretanha, d'Arcachon, de Paris creèron quatre fabricas : a Ceiràs, a Agde, a Valràs e a Montpelhièr. De pès-negres ne montèron una Enfin la cooperativa Sant-Pèire, afar estrictaa Frontinhan. ment entre las mans dels pescaires de Sèta, aguèt la seuna. Lo tôt ara es de saber quinas son las que poiràn téner ; e quant de temps, me ditz un admenistrador de la moment : per ductivitat mai — Sant-Pèire. Nos eau tanben pensar a faire dintrar los produches fabricats dins un circuit comercial vertadièr. Es pas çò pus sionala « Met la — sopa vos interprofes- mas per lo mejan de l'associacion Pêcheurs de France » pensam de i arribar. aisit, Es man una dins un carton e ne dona que vos vau tira doas caissetas. faire. Son de caissetas de de pèis a la setòria e amb de pèis de agrada, ne demandaretz maitas al vòstre Sèta. E s'aquô especièr. 7 �Avètz de pena a — Es pas — aquô, la plaçar ? mas se eau faire conóisser. problèmas socials per clavar. En quauques ans calguèt passar de l'entrepresa familiala (4 òmes a bòrd) a una entrepresa artisanala al mens (11 òmes). D'aquel passatge, e mai se las costumas familialas jogavan un rôtie grand per levar los ômes (a Sèta ôm es pescaire de familha) e se las relacions entre patron e obrièr demôran sus un cèrt pè d'egalitat (sus un vaissèl tôt lo mond se tutèjan), nasquèt demèst los pescaires una mena de prolétariat e de problè¬ mas nous. Un genre de vida nôu. — D'aqueles cambiaments parlèrem amb Giordano, lo prudôme major, lo lendeman de Sant-Pèire, la filha maridada, los forans Per enanats. aquel ôme, que passât quaranta ans de e sa quitèt l'escôla vida a la a mar, onze la ans e paur es qu'a dobla pertôca l'avenidor. Dins la corsa au « progrès », metretz los guilhemets, la condicion dels ômes s'es pas melhorada. Dau temps dels batèus de 150 CV, se sortissiá a 4 oras lo matin e dintravan a solelh colc. Era lo reglament. Ara ne siám — vos parle dels chalutièrs a pescar d'una ora de la nuôch a dètz oras del vespre. E de 150 CV, un pauc dels — — pès- en causa negres qu'eles èran équipais en pus gros, e força perdeque generalizava sus caliá faire fàcia a una concurréncia que se l'ensems dau païs, cauguèt passar a de chalutièrs de 300 a 350 CV. E dins aquel afaire investir tôt l'argent qu'aviàm. Dise pas que se pesque pas un pauc mai. tôt Mas comptât rebatut, d'argent n'avèm pas mai, ni la vida pus aisida que dau temps que vos ne parlave. Encausa dels investiments qu'avèm fâches. Ne siám ara a cercar, coma que vire, las rintradas d'argent necessàrias. Que cauguèsse faire un pas de mai e o caudrà : dau ponch de vista de la capacitat dels batèus, siám ja en arrèr — l'artisanat seriá fòra dau e — còp. — Es que se pot parlar d'artisanat encara Encara si. Per comparança au mens. jorn de l'an, nosautres totes èrem a tèrra. — Joan-de-Luz, amb Nadau es viviàm coma 8 en mar sos grosses qu'èran. Dau d'ômes. batèus e ? Per Nadau, Los sos de per Sant- congelators, costat dau Maroc. Fins ara �LA PESCA A L'EXPLOSIU. Per las 2.000 tonas de pèis de fons ramenats dins l'an al chalut, los problèmas de comercializacion son pas talament grèus. L'escolament es assegurat. I a la cooperativa (Giordano, coma Liberti, coma aquel Papalardo qu'ai rescontrat totara, ne son força contents), la marèa que sembla se dé¬ fendre, e mai son influéneia venguda del crédit demesiga de jorn en jorn. Lo \ problèma que retén tota l'atencion de Giordano es lo de la fauna. Lo gof es estrèch. Las resèrvas en pèis son pas inagotablas. Una reglementacion es necessària. Dau temps de pesca. Dels mejans de pescar. Amb un filât de las malhas sarradas coma los qu'emplegam, lo pichon pèis se desfata. — — I a la dinamita, tanben. Sabiái que i caudriá venir. Parlèm-ne, se volètz. L'emplèc d'explosius per la pesca es estrictament interdich e vertat es que pendent longtemps jamai se n'empleguèt pas aicí. Aquò venguèt dau lamparo. Vòli dire de la nécessitât quand lo mond se foguèron sagnats per s'equipar pr'amor de pescar au lum — un còp qu'as trobat lo pèis blau, de lo quitar pas pèrdre. Adonc passas pas una nuôch sens ausir d'explosions. Mas la dinamita, cal n'aver. Ne tròbas ont vos, coma vos. Es pas au Bazar Setòri, mas aquò's tôt coma. Las interdiccions i fan pas res. La profession se bat per empachar aquò, mas anatz empachar un òme, o trop intelligent o trop bèstia, d'escampar 5 gramas de dinamita quand sap qu'es la jornada que ne dépend. Es afaire de morala. Nos batèm per obténer una reglamentacion, per explicar als professionaus lo perilh qu'aquel biais de faire li fa córrer a la longa o a la corta. Mas siám — — — — pas sostenguts. De fil en cordura arribam a L'arrasonament d'un batèu de pescaires de Sèta e del Grau l'afar pus gros de 1 annada. recèrcas petrolièiras pels del Rèi. inadmissible. Dau temps que nos batiàm empachar nôstres amies d'escampar dins la mar 5 gramas d'explosiu pr'amor de tuar pas lo pèis pichon, de desfatar pas lo plancton, etc... un batèu de recèrcas petrolièiras sabiàm qu'el fasiá petar cada 800 o 900 mètres de cargas — Era vengut per 9 �qu'anavan entre 8 e 15 quilòs dins los grands fons. Quand au cap d'una setmana finiguèrem per lo juntar en fàcia de Magalona e que Rispòli e lo prudòme dau Grau i montèron a bòrd, aviá ja fach son « trabalh » dau Martegue au Grau. Amb totas las autorizacions que caliá manca la de l'Institut de las pescas e la nòstra. — — ron ja E ara ? L'afaire sembla réglât. A bòrd dau batèu nos faguèau metòde nòu (nòu pas talament, l'emplegavan assistir gof de Gasconha). Pas un pèis de mòrt sus la mar. e lo pèis de fons èra ben viu. Demòra lo problèma de l'esterilitat dau pèis en seguida de l'explosion. Es un afaire que seguissèm. en Passèrem lo chalut Lo prudòme de Sète es un ôme las. Un òme brave e las. La situacion la conois. El tanben parla, coma los autres, d'un combat de retardament. Mas per aquela mena de com¬ bat, mobilizar es malaisit. Fau quatre passes sul barcarés. De batèus pintrats de nòu. Las caissas de marèa cobertas de glaç trissat. Endaeòm mai, jos d'autres cèls, lo mécanisme de la proletarizacion dels pescaires de Miègterrana se met en plaça ja. Ives ROQUETA. L'AVIACION A TOLOSA "pENDENT aquestas annadas darrièras Tolosa a fach la prosperitat : sa poblacion a crescut rabentament sens que i aguès de caumaires ; d'ostalasses i son estats bastits de pertot ; los vendèires d'autòs, de televesion, -L mina de la etc... i an fait d'afars a ronfle. L'INDU STRIA D'AVIACION, MOTOR ECONOMIC DE TOLOSA. Las estadisticas mòstran que « 10 Miègjorn-Pirenèus » lo cresc dins la région economica dels efectius industrials (en �fòra del bastiment) Mòstran tanben 1962 foguèt solament a l'industria d'aviacion foguèt de 1954 1,2 %, mentre que lo de 45,5 % (1). de de qu'ai 1-1-1961, dins lo Despartiment de Nauta-Garona, lo nombre dels salariats èra lo quart d'aquel de totis los salariats industrials (sempre en fòra del basti¬ ment) (2). La proporcion seriá estada mai granda encara s'aviàm pogut comparar de chifras relativas al soi ròdol de Tolosa allòc del Despartiment tôt entier. Mas l'importància de l'industria d'aviacion seriá apareguda melhor encara s'aviàm conegut a Tolosa de percentatges non pas de salariats, mas de salaris : d'efièit aicesta industria, donat qu'exegis de proporcions d'engenhaires, de tecnicians e d'obrièrs qualificats mai grandas que las autras, lo salari mejan i es mai grand. Consi se fa qu'a Tolosa i aja de talhièrs d'aviacion tant importants ? Quand qualqu'un del Govèrn o del Naut Comessariat pel Desvolopament del territòri fa una arenga, manca pas jamai de discórrer de la « vocacion aeronautica de Tolosa », çò que vòl pas res dire, per un fum de rasons. Res de material a pas destinât Tolosa a bastir d'avions. Tôt al mai se pòt observar qu'aicesta industria patis mens que d'autras de l'enclavament de Tolosa : se servis de materials quand un avion es acabat, s'enlaira sens aver bede camin. Lo plantejar de l'industria d'aviacion a Tolosa foguèt degut a la volontat afogada d'un nombre pichon d'ômes (Daurat, Latécoère, Dewoitine) e pas a qualqua décision dels Govèrns. Foguèt apiejat pendent la guèrra de 39-45 per la venguda d'un industrial de l'Ubac, Bréguet, e d'un servici oficial d'ensag, l'E.A.T. (« Etablissement Aéronautique de Toulouse »). A la Liberacion, très firmas (S.N.C.A.S.E., venguda mai tard « Sud-Aviation », Latécoère, Bréguet) e en mai l'E.A.T. constituissián un ensemble capable de prene una part importanta del grand reviscòl de nòstra aviacion. Alara volèron a Tolosa de prototips nombroses e bèls (Gro¬ gnard, Baroudeur, Armagnac, Durandal, Vultur, etc...) que preparèron los prètzfaits de l'avenidor. Es cap a 1955 que la prosperitat vertadièra venguèt : Breguet recebèt la comanda d'un centenal d'avions antisotmarins Alizés ; Fouga (que per aquò s'instalèt a Tolosa) comencèt la tièra d avions d'escòla Magister, que seràn bastits a prèp de 1.000 exemplars ; Sud-Aviation enfin sortiguèt Caravelle, lo primièr leugièrs e sonh de cap - 11 �avion francés de passatgièrs que foguès estât comprat dins a 1965 la chifra d'afars e los ré¬ sultats d'exportacion de l'industria d'aviacion lo mond entièr. De 1955 faguèron crèisser. Mas lo Govèrn engana lo mond quand es bona. D'efièit : ditz que per gràcia d'el, la situacion es — pas dièras el la annadas dar- ; Tolosa — belcôp dins la reiissida de las per que a pas una vertadièra industria d'aviacion, mas solament una fraccion d'aicesta, qu'es la bastison de celulas d'avion. Seriá estât necessari de la completar en atrasent a Tolosa l'industria de motors d'avions, e, melhor encara, la d'equipaments, qu'auriá balhat a To¬ losa d'activitats d'electronica e de mecanica de tan que — — li defaltan crudèlament précision ; l'industria d'aviacion se deu perlongar per l'industria espaciala. Aicesta debutèt (fort plan) dins la région parisenca e es dificil de creire que pòsca davalar cap a Tolosa. Lo « Centre d'Ensags de las Lanas » qu'ara se bastis, se dona d'activitats a son entorn, o farà a Bordeu (que n'a plan besonh), e pas a Tolosa ; es perilhós de metre totis sos uòus dins un sol cofin. E mai s'un sector économie ara es benanant, res non pròva qu'atal demorarà, encara mens qu'o demorarà pertot. PERSPECTIVAS DE L'INDUSTRIA D'AVIACION Se l'industria d'aviacion s'es annadas darrièras, e s'es mai per ment en força desvolopada dins las probable qu'o farà mantas annadas l'ensemble del mond, a Tolosa, en França e quitaEurôpa, son avenidor es en grand perilh. Seriá força intéressant d'examinar aici en detalh las causas d'aiceste perilh, mas alongariá tròp aqueste article plan long. Pensi bastaràn per far una — vivèm mai e ara qu'apelam : Dins cièrs enôrmes 12 la mai dins mièg sègle. — ja seguisson que de las donadas mai que çò mai aviat es caminan las qualquas explicacions comprene aquelas causas : que « recerca un an importantas de l'epòca que Lo Progrès » avança a un ritme e las « industrias de qu'o fasián dins dètz punta » fa un ans aquelas industrias de punta de mejans finanson venguts necessaris, d'un costat per se �los mejans d'estudis que cal, mas subretot per poder lançar una tièra d'avions (çò que demanda d'investiments subregròsses) sens perdre temps a cercar d'argent de pertot (çò que pot far pèrdre un mercat al profièit d'un concurrent). procurar Los mejans tecnics e financiers dels Americans son grands que los nòstres. Aquò importa pas gaire per l'artisanariá, pas trop dins las industrias de tecnicitat mejana. Es malastrós per nosaus dins las industrias de punta. Om se bremba çò qu'arribèt dins lo domèni de las maquinas de calcular electronicas poderosas ont, fa qualquas annadas, a la Societat Bull li calguèt passar jol contarrôtle financièr dels Americans, malgrat que lo Govèrn volguès tant servar l'independéncia francesa dins aicesta tecnica. ■— enormament — mai L'industria d'aviacion, dins sos metòdes de trabalh, longtemps brançolat de l'artisanariá a l'industria de teenicitat mejana. Alara, èra possible a un engenhaire — cap de bona valor, ajudat per una manadeta de tecnicians, de far amb son quite engenh de causidas bonas pel compromés que tôt dessenh d'avion deu èsser. Aprèp, mentre que se fasián los estudis, la bastison, puei los ensags de prototips, i aviá un pauc de temps per modificar l'avion coma o caliá abans de lançar la tièra. Dins aquels temps benesits, los Americans comparats a nosaus, èran organizats puslèu trop que melhor, e nôstras estructuras industrialas mai plegadissas nos permetián de vendre nòstres avions melhor mercat. Ara, pr'aquô, es una dèca tan granda per un avion d'èsser tardièr que d'èsser marrit, que, de tôt biais, sera un autre que se vendra. Los Americans son estats los primièrs a se trachar que de maquinas electronicas permetián de s'engardar tanben de causir trop lentament e de s'enganar dins sas causidas. Aicestas maquinas foguèron perfeccionadas e faitas poderosas mai e mai. Ara son apeladas « ordenadors ». Servisson a calcular, preveire, causir entre mantas solucions, de governar las enlrepresas. Permeton de far dins un clucar d'uèlh de calculs o d'analisis que, sens élis, aurián deman¬ dât de meses entièrs. Mas bastarà pas de comprar d'ordena¬ dors (e son fort cars) : totis los tecnicians e gestionaris de nòstra industria, lor caldrà aprene de « pensar en termes d'ordenadors », falta de que lo melhor d'elis lor serà pas mai util qu'un ski de corsa a un tirasson. Aquel biais de pensada benlèu serà encara mai dificil d'obténer que los a — ordenadors elis-metèisses. 13. �DIFERENCIA DE TECN1CITAT ENTRE AMERICA E FRANÇA : LO BOEING 747 E L'AIRBUS Per ensajar de mostrar la diferéncia de capacitats exisdins las industrias d'aviacion americana e francesa anarem examinar dos exemples tôt frèscs : tentas 1°) Lo Boeing 747 : En America, lo 15 d'Abrilh darrièr, la societat decidiguèt d'entreprene Boeing la mendra ajuda de l'Estat — de bastir un avion immense de 4 reactors, lo Boeing 747. 0 faguèt crenta qu'un de sos màgers competilors (Lockheed e Douglas) o faguès abans ela, e li prenguès lo subregrand mercat que prevei per aquel avion. dels — sens Aquel, levarà 400 o 500 passatgièrs (segon l'escartament sètis). Son pes serà 300.000 kgs. Farà d'escorregudas de 10.000 kms a 950 kms/ora. Lo 747 serà tan grand (serà l'avion mai grand qu'a pas jamai existit) que Boeing caldrà que bastiga de talhièrs especials per l'assemblar. Sos jos-ensembles, que seràn faits dins plusors talhièrs escampilhats a de centenals de legas de distància, seràn trop grosses per viatjar d'aqui al lòc d'assemblatge ni per l'estrada, ni pel camin de fèr, ni de segur per d'autres avions. Malgrat totis los problèmas presa, — necessitarà un francs nuèus que pausa una tala entreinvestiment presat a 10 miliards de —, Boeing a près l'engatjament de liurar los primièrs avions, a plèc, en Setembre de 1969 ! La tièra sortirà, sens practicament qu'aja agut de prototyps, tanlèu lo començament de 1670, a la cadéncia de sèt avions per mes ! Dins lo metèis temps Boeing contunha de bastir, cadéncias de 8 a 10 per mes, très autres a de tips d'avions de passatgièrs, dont lo mendre es lo famós Boeing 707, disent pas res de sas produccions militaras e de l'esfòrç d'estudis que fa per ensajar de ganhar la competicion que se jôga entre el e Lockheed. De saber que bastirà l'avion de passat¬ gièrs supersonic american, que levarà dos côps mai de mond que pas 14 nòstre « Concorde 30 % mai longas. » e volarà 30 % mai aviat sus d'esta- �2°) L'Airbus : Dempuèi doas companhiás annadas, Air France e plusors an fait assaber que lèu lor farà besonh un avion per levar 200 a 250 passatgièrs sus d'estapas de 1500 a 2000 kms a 900 kms/ora. Encara qu'aiceste dessenh siâ força mens ufanós que lo del Boeing 747, cap de firma francessa a pas quitament ensajat de lo finan¬ çai Prometedor qu'es ça que la, l'Estat mostrèt qualqua autras o très europencas velleïtat d'o far. Mas, solidar l'entrepresa (l'inla nòstra), e pus granda, França prepausèt a Englatèrra de lo bastir en comun, en cargant caduna d'una mitât d'avion una firma francesa e una englesa. D'acòrdi. Mas, aprèp sièis meses de negòcis aqui que los Engleses se trachan qu'un de los avions, si lo grandisson un bricon, fariá l'afar (çò qu'es pas verai), e de nos prepausar de lo comprar. Lo dessenh d'Airbus (atal se disiá) ne moriguèt sul còp. Air France e la British European Airways comprèron d'avions americans. De tôt biais èra mal partit lo dessenh : las firmas encargadas de lo bastir aurián exegit per çò far dos ans de mai que Boeing per lo 747 ; valent a dire qu'e mai l'operacion Airbus foguès estada lançada, los Americans (avián plan vist que lo mercat per aiceste avion existissiá vertadièrament) l'aurián pogut bastir e vendre mai lèu que nosaus, e mai en començant aprèp. per despartir lo còst, per dustria englesa es pel mens tan malauta coma dins l'espèr de dollar a l'avion una practica Conclusion : Atal donc l'industria tolosana mai rica e nova es plan malauta. Lo Miègjorn tôt entièr ne patirà d'aitan mai que i a d'autres talhièrs d'aviaeion a Bordeu (Dassault), Tarba (Morane), Marinhana e Cana (Sud Aviation). Ça que la lo Poder crei o fa semblant de creire que tôt va plan. Tôt çò qu'imaginèt per afavorir la « vocacion aerôespaciala » de Tolosa es d'i far venir un organisme d'Estat, lo « Centre National d'Etudes Spatiales », e una escòla d'engenhaires. Es pas aquò que balharà força trabalh a la populacion. Que lo Poder s'engane o nos vôlga enganar, las estadisrason, que môstran una chifra d'afars creissent, quitament l'an passât, se trachant pas que lo tra- ticas li semblan donar 15 �balh dètz d'uei, ans e per que i aquela industria, résulta de dessenhs de fa a pas ara de dessenhs bastants per las annadas que venon. Atal se farga una situacion parièra la dels Cantièrs de sa « Force res d'aqui al jorn a Navals. Estant totjorn desamonedat pr'amor de Frappe », lo Poder, probable, farà pas los caumaires davalaràn dins las carrièras en cridant per de trabalh. Alara sera trop tard per una solucion construcque tiva. Ara n'i a encara, de solucions constructivas : l'avenidor immédiat. I a dos o très prototips que ja vòlan e donan d'espèr de s'exportar plan, mas caldriá que lo Govèrn consagrès un pauc d'argent per ne començar una tièra. Aquò donariá un relambi a l'industria per se « mètre a l'ora de l'ordenador », çò qu'es una néces¬ sitât vitala per resistir a la concurréncia americana. — per Per l'avenidor mai alonhat, cal diversificar la monôindustria tolosana de celulas d'avions, en butant de firmas — d'equipament e tanben tar en a campar de talhièrs dins lo ròdol de Tolosa, i fasent venir d'autras industrias. Lo Poder ja se pòt pas gaire excusar de saber pas facilil'industrializacion de las régions pagesas dont los abi- tants ara son seriá encaîa gion ont a trop mens planis pel trabalh del campèstre. O de daissar morir l'industria dins capitat, subretot una ré¬ industria coma la d'aviacion, estapa importanta sul camin del una dont l'avaliment seriá una al jos-desvolopament. retorn La drèit a politica capitalista de daissar-far del Poder mena tôt l'acamp de tota l'activitat economica a Paris e dins l'Ubac, prèp de las confinhas dels autres païses industrials del Mercat Comun, — Occitània reservada per venir mai e mai un lòc d'abitacions segondàrias. Segur que nos cal pas grasir aquò ! Renat PERINEAU. (1) Avis de la Section Industrie et Commerce sur le Région Midi-Pyrénées. (2) Contribution à l'étude de l'emploi dans la région Midi-Pyrénées et en Haute-Garonne (Centre de Productivité de Toulouse, Décembre 1963). rapport du Préfet de la 16 �LA FIN DE LA SALA ÇOI ^ « parets ara tornat a Decazeville la ». Sala. Ai de totes los ostals plôu pas mai la Los son d i s o n Cairada. Las enfarnissadas de colors frescas posca del lors veirinas nòvas. que Francimands davalada la carrièira lusisson de totas encara mai aval la joielariá. carbon. Los magazins Mai que totes lusis son reng de capitala regionala, locala. Las plancardas del S.I. se quiIhan a cada caireforc per afiscar la vocacion toristica del païs qu'es pas pus « Negre ». La carrièira Cairada, una mena de « Stalin Allee » coma « Decazeville proclama la dins un » vol téner premsa Berlin de roïnas. De roïnas a la Sala. Benlèu pas encara. Se la carrièira Cairada e sègre las andronas. Aqui cal tirar de los ostalets negrèjan encara, los contravents pindôlan, las veirinas dels magazins son grisas o ranteladas. Oc, Manciet e Castan, vos sovenètz ? Aquel cafeton qu'anèrem beure. Roqueta i èra tanbèn. Lo curât e l'autre. Manciet cantava : a Les enfants s'ennuient le dimanche ». La patrona, una femnòta sola, nos prenguèt dins la rèire-sala. Pas per pregària. parlar d'amor, mas de del cafeton es condemnada, la manada es rosselós amb lo sagèl : « A vendre ; s'adrea Men X, asseguraire... ». Manciet, Castan, Roqueta... E los autres. Quora torna- Uèi la porta tirada. Un papièr çar rem a la Sala ? Del café se va a la glèisa. Es la costuma de Roergue. Aqui lo S.I. a plan fachas las causas. Una plancarda tan nauta que ieu : « Vistalhatz los catòrze caps d'òbras de Gustave Moreau... » d'ôbras : las estacions del Camin de crotz. Moreau pintèt un camin de crotz : un Nôstre una domaisèla, de cosses nuses ermafrodits. Se compreniá ben pro qu'un camin de crotz aital podiá res que trobar sa plaça dins la glèisa de « Decazeville ». Es talament negra dedins e déféra aquela glèisa. E las estacions son pinCatòrze caps Oc ; Gustave Sénher coma 17 �doladas pro naut, que degun las pòt pas veire. Solament solelh tôt còp jòga sus una espatla blanca o sus l'arc seda d'un cèl... lo de De la Sala a Aubin. « Vistalhatz la Descobèrta, los escalièrs ciclopeans ». Brave S.I. de la Sala, aqui que comptam d'amies. Mas quant de temps encara la Descobèrta fumarà ? Perqué la Descobèrta fuma de totes los gases que fusan del carbon. Aubin aval. Lo Fort. La Glèisa. Consi anar veire dins la glèisa lo Crist Bèl d'Aubin ? Aqui de « Stalin Allee » per Aubin. Las colors de demoradas tristas. L'ostal de la Comuna es tôt acaptat de suja encara. E benlèu que dedins tanben la Republica es mascarada. Pr'aquò segon Alexis Monteil es dins Aubin que la Republica se mantendriá alara que pertot èra perduda. pas las parets son Non qu'anèri la glèisa. Un amie car me recebèt al parle e escriga l'occitan tanplan que ieu). Lo seu nom es Quintard e se lo cor vos ditz, trobaretz un estudi seu sul problèma de la Sala dins seu « ostal. Pas un pas a occitanista (e mai Les Cahiers du Communisme », n° 5, mai de 1962. Per dire de qu'es aquel òme. Longament parlèrem tôt lo ser. vos E per d'unas causas nos endeveniàm. E per d'autras ganhàvem. Aqui la résulta de la nòstra conversa : re- LA FIN DE LA CAUMA GRAND. Après la grand de 1962 que boleguèt tant tota malastrosament foguèt per d'unes un » d'onor, pensi aqui a l'amassada de Rodés un acôrdi foguèt lo 19 març entre los Sendicats e los Carbonatges de França. Aqui çô que foguèt decidit : Occitània « baroud cauma mas que — — las carbonièiras de la Sala barrada seriá retardada ; — — a pauc se barravan, de garentidas serián donadas al seriá « reconvertit mas personal aquela que pauc » ; èra la C.E.C.A. (Comunitat Europenca del l'Acièr) que demandava la barradura de las carbonièiras, es aquela C.E.C.A. que pagariá las somas necessàrias per aquela garentida, e aquò pendent très ans ; aquel acòrdi fariá jurisprudéneia s'èra necessari de barrar d'autras menas dins los païses de la Comunitat ; — Carbon — 18 coma e de �las — menas de fèr que son pas amenaçadas d'èsser barradas son tèissas garentidas que per nacionalizadas cercan d'obténer e que las me- la Sala. LA RECONVERSION. Lo primièr de la Sala 2540 menaires. — — Lo. primièr de julh seràn solament trabalhan — genièr de 1961 i aviá dins lo Bacin de 450 los que aqueles me¬ : la Descobèrta. a Donc ne manca 2090. Que son venguts naires ? 500 son partits dins d'autres bacins e aquô se comprén seguits de lor familha, çô que fa una pèrdia per tôt lo païs. 500 son estats « reconvertits » sus plaça. 1100 son estats licenciais, meses « à la retraite » o cauman (110 caumaires). — — — LA RECONVERSION SUS PLAÇA. I aviá doas possibilitats : l'argent de la C.E.C.A. favorizar las entrepresas en plaça que auriân emplegat de menaires licenciats. Mas una societat locala qu'emplega de menaires licenciats tôca pas cap d'ajuda de res. Al contrari tota societat parisenca que voliá s'in»talar tocava de primas d'ajuda de pertot. Lo problèma se complicava perque se Aubin aviá una municipalitat comunista, las autras municipalitats del Bacin èran socialistas. La municipalitat d'Aubin refusava d'exonerar de las patentas las entrepresas que s'instalarián, mas lor prometiá d'assegurar la viabilitat e l'aiga e los toats. Las autras e subretot Cransac donavan un avanci de 400.000 F. — amb — e exoneravan lièrs de las patentas. La F.A.M.E.C.A., societat que fabricava d'aparelhs ostase montèt a Cransac e prenguèt quicôm coma 150 me¬ naires. fabricava d'aparelhs de caufar Aubin, sul planòl de las b argas, còp èra s'èra passada la cauma qu aviá inspirât La C.T.A., societat que per aire puisât se montèt a aqui que V. Hugo un e Zola (Germinal). 19 �PRIMIEIRAS DIFICULTATS. Cada menaire — reconvertit perdiá : 10 % de son salari, — (suenhs los avantages a de la Seguritat Sociala de las Menas gratis), los avantatges de là CAROM a 50 (es a dire que la retirada coma obrièr li seriá acordada a 65 ans, alara que los menaires la prenián a 50 o 55 ans), — lo carbon pel caufatge, la prima per se lotjar. personal de comanda d'aquelas entrepresas èra de Personal importât : quadres, contramèstres. Los grands patrons coma lo sénher Guiblet de la C.T.A. demoravan a — Lo Paris en amont. Los menaires avián seguit totes una formacion accelerada. Mas los pus jovents avián 35 ans, e la mejana 43. D'unes èran malauts (silicòsi). D'autres èran estats accidentats. Mas los patrons d'aquelas fabricas tocavan de primas aqueles menaires reconvertits e los gardavan. Puèi es de se demandar se los patrons èran pas venguts s'instalar dins lo Bacin de Roergue solament per tocar aquelas primas, puèi per tôt plantar aqui, en disent que l'afar pagava pas. Tanben las H.B.A. (Carbonatges del Bacin d'Aquitània) an abandonat ara lo principi de la reconversion. Cada me¬ naire serà licenciât amb una prima de quicòm coma un an per de salari. PERIPECIAS. En 1965, la F.A.M.E.C.A. diguèt que l'afar èra rendable, pleguèt. Mas una autra societat venguèt, pas la S.O.T.R.A.M. En 1966 la garentida de 3 ans promesa per la C.E.C.A. s'acaba. Es a dire que las primas pagadas a las societats de la Comunitat venon pas mai. Alara coma las societats an pas mai d'interés sacar defòra per « emplegar los reconvertits, rendabilizar ». a cercan a los SUL PLANOL DE LAS FARGAS. Aquô comencèt a la C.T.A. Lo sénher Guiblet de Versailles mandèt una letra en febrièr de mandar als reconvertits de causir : 20 en amont 1966 per de¬ �la mitât se'n o — van, la fabrica trabalharà mieg temps amb totes. Aquel sénher Guiblet aviá d'ajuda de pertot. Per manténer sa fabrica li donavan pro temps per pagar las cotizacions socialas. Fasiá pagar de sabatas als menaires, e pr'aquô las pagava pas puèi a la fabrica de calçaduras, etc... Los reconvertits volguèron pas dire de òc e a la débuta d'abril decidiguèron la cauma illimitada. Aquò foguèt la misèria a Aubin. Demorava qualque argent de la solidaritat de la cauma grand. La municipalitat votèt quicôm per cadun. Las caissas de las escòlas publieas demandèron de prene a gratis los enfants dels que fasián la o — cauma las cantinas. a Oc, lo P.N.O. mandèt quicôm. Mas tôt d'abril los concernits fin. Lo 22 a una quadres de la C.T.A. que els d'un biais èran pas tornèron prene lo trabalh e 10 obrièrs los se- guèron. Lo 24 d'abril « baroud » se faguèt una manifestacion a Aubin. Un d'onor de mai. Un fum de mond. Mas lo 29 d'abril, 70 obrièrs èran al trabalh. ganhava. Sus 150 reconvertits qu'aviá demorava la mitât, çô que voliá. E puèi los que son tornats al trabalh, cap es pas mai sendicat e son entre las mans dels quadres forastièrs. Lo sénher Guiblet près, ne Los autres. esperant, en los a 14 que espèran que, se son plan braves Versailles per tornar prene. Autres 14 E los o N'i lo sénher Guiblet lor escriurà de son al caumatge sens espèr. autres son dins las entrepresas ont pôdon. A la del païs que « elas Vieille Montagne » jamai tocat an pas res. Aqui. Ai Castan, una una lagrema dins lagrema que l'uèlh, coma m'escriu l'amie m'empacha de veire la realitat. L'AVENIDOR. lo plan : Organizar lo torisme. A Cransac, dins las fangas negras del carbon se farà de termalisme coma a d'Acs. E benlèu se sèm braves, bra¬ ves, Pompidor farà montar una acièria a l'oxigèn. Es remirable segon — — Cal desenclavar. 21 �Vallourec (tube Vieille Montagne » « païs. Es una de métal) benlèu partirà. Mas la aquí òc ! L'acid sulfuric crema tôt lo fabrica que pòt prosperar dins un desèrt. Benlèu... Una lagrema, cresètz pas ? Joan BODON. A T La BARCELONA 0 miracle de la perdurança faissisme de las annadas 30 primièra d'un Regim es degut a politic nascut una tièra de del causas. l'obstinacion d'un òme, sens ges d'ideologia, que foguèt de durar, coma que siá, en se contradisènt, mentissènt, enganant, corrompènt ò éliminant sos adversaris. Mas dos factors majors l'an ajudat : primier, la complicitat exteriora d'unes interesses, majament del Pentagòn desirós d'implantar de basis a quin prètz que sián per la sieuna estrategia mondiala ; segond : la terribla leiçon de la guèrra de 36-39. Aquela guèrra politizèt los païses ispanics en dos blòts antagonistas, e finida la guèrra, la repression foguèt implacabla. Los vençuts que s'eisilhèron pas foguèron meses en preson ò assassinats. Un exemple entre mila : lo del Municipi de Taradell, vilatjon de 2.000 estatjants près de Vie. Durant lo période republican de la guèrra, lo pri¬ mier cònsol de Taradell amb coratge, empachèt sus lo territòri de la comuna tôt delicte d'en part dels elements descontarrotlats que saquejavan las rèire-gàrdias. Demorèt puèi al sieu. Se pensava, benlèu, que seriá mercejat ò que l'oblidarián. Foguèt fusilhat el e mai onze autres, un còp la guerra finida, après que sián estais jutjats per un « tribunal légal » ! sa es sola ambicion Es gaire malaisit de comprendre coma un côp sortits de los que ne sortiguèron — desmoralizats e terrorizats, generalament, abandonèron la politica del temps qu'una molonada d'argusins conoissián ges d'empacha a lor accion. Passadas las primièras annadas, l'accion de la policia mcrmèt. La paur qu'inspirava bastèt per assetar lo Regim : èra venguda son atot lo mai eficaç. preson 22 — �UN DINAMISME NOU E VESEDOR. Mas la situacion politica e contarròtla l'Estat Espanhòl — sociala, dins los territòris que especialament los Païses Catalans e Euzkadi es intrada despuèi quauques ans dins une fasi de fluidesa e de dinamisme plan vesedors. Ça que la, donat l'estructura especiala de l'Estat Espanhòl, aquel dinamisme non pot aver de mejans de se manifestar normals e mai o mens pacifies, coma arribariá dins lo cas d'autres païses de l'Euròpa occidentala. Un fach politic quin que siá que dins aquels païses a una importància relativa, aicí pòt n'aver una fòra mesura. D'aquela sòrta, comparar la « sortida en carrièra » de l'avesque de Frejùs o d'Ais e d'autres prèires, dins una manifestacion de protèsta per la crisi economica d'Occitània, amb la manifestacion de prèires a Barcelona al mes de mai, a pas ges de sens. Dins un cas riscavan pas res, la populacion onestament informada pels mejans de difusion sabiá exactament de qué se trachava. En cambi a Barcelona lo liurament pacifie d'una letra al cap de policia de la brigada « politicô-sociala » se convertiguèt en escàndol que tôt lo mond sabon, en la vesion publica d'una policia descadenada satonant — sadicament d'òmes que se defendián pas al mitan de la carrièra, après, l'injuria d'una vergonhosa campanha de premsa e de televesion, sens cap de possibilitat per las victimas de repòsta e de defensa, sens poder explicar lors intencions e lor version dels e fâches a la populacion. AL MIEG D'UN POBLE SCIENT1FICAMENT ALIENAT. Saber de qué e consi pensa la populacion dels païses ispanics plan impossible. Cal pensar que fa trenta ans de las darrièras eleccions liuras. Lo pòble, lo grand mut, sovent sens instruccion (50.000 drôlles sens escôla a Barcelona...), que durant mai de vint-e-cinc ans patiguèt l'embrutiment de detz o dotze oras de trabalh per jorn, e sobre quai s'experimentiguèron scientificament los mécanismes modems de l'alienacion de massas : premsa, fotbôl, telè, consi pensa, consi reagirà deman ? Ara lo vesèm en général pacifie, boïn, aparentament indiferent. Pr'aquô la consies deracion de l'influéneia que quauques jorns de televesion aguèron dins las eleccions francesas presidencialas sobre un electorat que semblava aparentament despolitizat, nos pensar precau- fa amb quina importància actuala ten 1 antic e poderós movement anarquista. Lo partit comunista obtendriá en d'eleccions lo percentatge de votz qu'obtén dins los autres païses latins ? Quina fòrça pòt aver la democracia crestiana ? cion. Degun sap pas 23 �INTEGRAT E ETEROGEN siá ensag d'analisi, l'objectivitat e l'onesteobligan a pausar doas consideracions : la primièra es que en parlant dels Païses catalans, avèm de pensar a lor integracion actuala forçada, mas reala, a Espanha. Podèm nos mòure son que dins lo quadre de la politica espanhòla, e de pauc nos serviriá que la granda majoritat del pòble catalan foguès partidària d'una democracia parlamentària o d'un Regim socialista, se lo que ten lo poder en Espanha, oligarquia o pòble, voliá saber res d'aquò. L'autra consideracion, es l'actuala eterogeneïtat de la populacion dels païses catalans. Cal pensar que un tèrç de la populacion son d'Espanhòl^ establits despuèi 1939, per la majoritat josproletariat miegjornal, paubra gent desrasigada qu'es venguda en fugint literalament la fam, gent en général pas anticatalana, mas que se poguèt assimilar qu'en proporcion petita, — l'objectiu clau de l'imperialisme franquista foguèt de sebelir una Catalonha sens defensa sota aquela bassa de mond del defòra. Son los « altres ca¬ talans » del libre de Candel, que lor destin e comportament futur es una inconeguda. L'autra part de la populacion immigrada a una significacion totalament diferenta. Representan un factor colonialista plenament conscient de sa mession istorica : la destruccion de la lenga e de l'esperit dels Païses catalans. Son la totalitat dels membres de la polîcia, armada, fonccionaris de l'Estat e beneficiaris dels privilègis que la situacion comporta. Amb lors familhas forman una massa considerabla de populacion. D'autre band, cal dire que se los Catalans renegats e netament collaborators son gaire, la majoritat semblan vegetar dins una mena de Abans de quin que tat nos me'n fotisme » inconscient. Son las d'alienacion que capitèron amb eles « UNA GENERACION victimas (al mens de per las tecnicas ara). : Davant aquestas parts enemigas o passivas de la populacion s'arboran los elements actius del jòc istoric los Catalans : conscients e los elements dinamics d'origin espanhòla. Eles for¬ man l'oposicion al Regim, son los actors e los supòrts dels dar- rièrs incidents. Un còp considerats aquels factors preliminaris, l'actual dinapolitic als Païses Catalans se deu a d'unes fâches prigonds, istorics, que passan lors actors. Lo primièr facli es lo tuèrt de generacions. Cal pensar que la part majora de la populacion los òmes de mens de quaranta ans — participèron pas a la politizacion de la guèrra, e d'un biais mai o mens conscient, pre- misme — 24 �consciéncia jorn per jorn de l'anacronisme déstructuras bafòrça e lo privilègi, creadas a l'epôca de l'hitlerisme, e en plena contradiccion amb la dependéncia economica de l'Euròpa liberala e capitalista. Per aquels joves qu'avián vint-e-cinc ans en 1956 e que ara pôdon viatjar, apreciar lo nivèl de vida europenc e mai per quauques uns vesitar los païses socialistas, la societat immobilista entretenguda pel franquisme, la corrupcion e lo ruscle d'argent d'aquels qu'a bêles uèlhs vesents entretenon la misèria materiala e morala del pôble es venguda un non-sens insusportable. La repeticion ad nauseam. d'una propaganda estereotipada suis crims dels Roges e suis benfachs del Caudillo es sens non sadas en la presa sus eles. Cadun l'anticomunisme sap que dins l'U.R.S.S., amb Cuba e lo regim que se fa pòrta-votz de amb aquel continent, fa de comèrci amb lo diable se li convén... Aquò empacha pas que tota demanda de liberalizacion se a la repression brutala dels argusins e mai se a cada butada lo valat se cava que mai entre déstructuras socialas fossilizadas e una joventut que mai o mens conscientament las mespresa. tusta UN PODER QUE TRANTALHA : reala del Poder. Lo lo poder qu'es son Lo tresen fach de basi es la flaquièra vièlh ôme perd vesiblament sas facultats, e lèi buta, Se del domèni public. Monarquistas de tota mena, catolics reaccionaris, pseudò-sendicalistas, pseudò-falangistas, prenon posicion davant s'aflaquis de jorn en jorn, encara que segon una istorica plan conoguda, aqueste aflaquiment se faga a tusta e amb de régressions e de radicalizacions subtas esporadicas. descadenan las luchas de palais per s'aprofechar la succession emanacion los uèlhs ieratics de l'òme vièlh que se cala. desprovesida, la dels de protèsta, gaire de mejans de policia es ferotja. Aquela policia pr'aquò non pòt agir amb la facilitât que o fasiá fa quauques ans, lo Regim es plan sensible a las campanhas de premsa internacionalas e als empaches que trapa dins sa pretension e s integrar a Euròpa sens modificar las estructuras, e ten interès al mendre escàndol possible. Aqueste relais de la policia, o aprofechan força per exemple los obrièrs. Fa quauques ans una temptativa de comportava l'ocupacion immediata de la fabrica per la policia e de sanccions plan duras als responsables, mentre que Per los contrestar, la classa sociala mai obrièrs a pas cap de possibilitats contralucha legala e contra ela la cauma ara ensajan d'adobar las causas coma que temps en favor de las siâ, la màger part del demandas dels obrièrs. 25 �LA GRANDA NOVETAT ES L'OPOSICION CATOLICA Los intellectuals d'esquèrra, sèmpre avián protestât, de la massa, avián pas gaire preocupat lo poder e aital per exèmple, l'implacabla cen¬ sura dels libres se permetiá de laissar espelir de recuelhs de poësia « sociala », amb una mespresanta condescendéncia. Força mai perilbosa, èra la protesta dels mitans catolics se reclamant del Concili e, qu'ai mens dins los païses catalans e en Euskadi an una força granda e recampan la màger part del clergat jove. Aquela contesta que pren son sorgent en un grop social que, teoricament, son los primiers beneficiaris del Regim, es un quauqua rèn que pôdon pas comprendre los partidaris del govern, e, coma aquò grelha amb força un novèl anticléricalisme de drecha que tôrna cridar : los capelans a la glèisa ! 0 mièlhs : « Al Congo » ! mas coma grop minoritari e copat La declaracion publica de l'Abat de Montserrat foguèt la primièra presa de posicion espectaclosa d'un element catolic contra lo Regim ; mas, de fach, la situacion Ja pendiá dempuèi longtemps. 1937, lo Cardenal catalan Vidal i Barraquer e l'avesque base Mn Mojica se trobèron los solets capelans iberics per refusar de signar la pastorala collectiva dels avesques la sostenent « Crosada de Franco » (quauques dotzenats de clergues bases foguèron tanben fusilhats pels « catolics » franquistas). Ça que la, amb la complicitat de la Curia romana, lo P. Escarré foguèt forabandit de Catalonha, expédient qu'a ren adobat, naturalament. en, DINS UN CONVENT DE CAPOCHINS L'UNION DEMOCRATICA : : Adonc, çô nòu dins l'amassada del convent dels Capochins es pel primier côp revelada, de quasiment totas las forças democraticas del païs : clergat non reaccionari, estudiants, intellectuals, sendicalistas, nacionalistas periferics. Los fâches son plan conoguts : l'intervencion de la policia e la violacion del convent. Serà estât, coma totjorn, la crenhença de l'escàndol inla solidaritat ternacional entre los qu'empachèt la repression. La uns et los coinunitat de sentiment profechèt del climat moral entretengut per de condicions practicas de vida e de resisténeia : lo viure manquèt, la fum e l'aiga foguèron copadas... Lo segond jorn, la policia ne faguèt una digna de la « série noire ». Faguèt descendre davant lo portai un comparsa que quatre poliçons comencèron de picar amb las « porras ». Los embarrats s'esmoguèron, nasegèron 26 autres �s'avisèron puèi que tôt aiçò èra pas qu'una nasca grossierassa. D'aqueles jorns tanpauc, desfautèron pas las manifestacions per carrieras davant lo Convent, sota los morres dels cavals de la polícia. Pel primier còp tanbèn la repression non foguèt çò que se podiá esperar : ges de torturas mas solament d'amendas importantas als intellectuals, de detencions e levadas de « quasernets » e als estudiants. DE PREIRES PER CARRIERAS Maugrat lor impòrtancia e : la tension que creèron, aqueles Abril e en Mai per de manifestacions que mantenon l'alen del dinamisme politic e mai lo conflan. Còp sus còp s'endevenguèron : la barradura de l'Universitat, la designacion del novèl avesque de Barcelona, castilhan mai, e sobretot la davalada per carrieras d'un contingent conséquent de capelans joves. Despuèi l'amassada de Sarrià, los incidents entre « l'autoritat academica » ò la policia e los estudiants se son multiplicats. Lo Decan de l'Universitat (lo Castilhan Garcia Valdecasas, òme netament al servici del Govern) odiat pels estudiants, facilita lo trabalh de la policia. Aquesta, pel mejan de las detencions e de la tortura aplicadas a de reng a tots los caps de las organizacions d'estudiants s'emplega a desrocar l'oposicion segon la tecnica que dins la prima de 1965, li donèt una tan bona résulta a l'universitat de Madrid. Mas la malaisança generala e l'exasperacion dels estudiants nos laissan encrèire que capitarà pas gaire. Es un afar sorn e sordid, aquela nomenacion de l'avesque castilhan. Dieu solet sap, amb los responsables, las pressions que deguèron faire sus Roma los governaires espanhôls per desrabar la décision. L'article paregut dins « Lo Monde » e signât del P. de Montserrat ditz ben tôt l'amarum dels catolics catalans. Maudespiech las letras de protestas e las comitivas qu anèron al prélat li demandar la desmession, lo 19 de Mai aqueste preniá pos¬ session de son sèti en la catedrala de Barcelona, investida militarament per la policia, dins un climat electrizat. L imne a la \ erge de Montserrat tre entonat foguèt segat en bruelh pels poliçons que matraquèron los cantaires als quites pès de l'avesque e de 1 autar major e ne retenguèron una dotzena. En consequéncia e pel tresen còp, la part mai representativa del clergat catalan demostrèt publicament la desconformitat sieuna amb lo Regim e amb la ierarquia mesa en plaça pel Regim. I a quicòm de cambiat que, despuèi cent ans, lo pòble aviá pogut identificar lo clergat amb la drecha e la religion amb 1 aparament eveniments son encara estats trespassats en intensitat en 27 �de l'injustícia sociala (e lo résultat la Glèisa). Aquel se ne sap cion de la classa obriera per : la totala desafec- estament, entreten- lo sistèma de Franco, e mai butât a l'extrèm, es vengut d'insusportable pels prèires joves, filhs del pòble. incidents interns entre aqueste clergat e la ierarquia Iranquista gut per quauqua ren Los nombroses los darriers ans, mas estèron mai ò mens seFin finala que l'estudiant catolic Boix « avoèsse », après quaranta uech oras d'interrogacion, qu'èra membre d'una celula son estats crèts. comunista aquò faguèt crebar lo pese ! Un centenat de capelans, representacion de força autres, decidiguèron de portai- una letra de protesta al cap de la seccion politica de la policia lo catalan renegat Creix ! — mas la responsa es conoguda : los clergues son estats marridament batuts, davant lo mond, al bel centre de Barcelona. Aital dins la tan catolica Espanlia de prèires se passèjan per la vila amb lo cap embendelat ! Jamai lo cinisme e digam la logica ! —- d'un Regim que se vol catolic en — — es anat tan luenh. E ARA ? E ara se cal demandar çò que se'n pensa la massa. Malament messorguierament assabentada pels jornals, la radio, la telé, lo vièlh reflèx anti-clerical dels latins jôga en plen contra los curats. Lo sentiment général ? la contentesa que per un còp ajan e recebut ! Aqui una de las rasons de se mesfisar de l'avenidor, ara encaminat, de Catalonha : la pregonda ignòrancia del pòble dont conoissèm las encausas. Se deman i a per nòstre païs la possibilitat d'un governament démocratie, coma son pòble, que quand dòrm pas viu pel fotbôl e « los toros », poiriá passar de l'irresponsabilitat a la responsabilitat ? S'aprepararián pas la Republica de 31 ò la Republica de Weimar ? Maugrat tôt quauqua rèn de nòu e de grand se passa en Ca¬ talonha. Lo dinamisme istoric a tornar près vam, un processus ir¬ réversible e inacabable a començat. Es confortant de vèire quant n'i a, e sempre mai, que lo tenon d'à ment per i empeutar los grelhs de la democracia, de la libertat e del socialisme. David CALLOPA. N.D.L.R. En seguida li avèm demandât de menar — de Varticle de David Callòpa, conversa tocant los eveniamb quauques uns dels protagonistas de l'afar del convent de Sarrià e de la manifestacion de 300 prèires contra la tortura de l'Estudiant J. Boix. Parla primier J. V., escrivèire, avocat e poëta, trenta ment ans. 28 récents una �Coma avètz participât en l'assemblada del sendicat démocratie al convent dels capochins Havia donat — algunes conferències a coneixien. Vàren pensar en mi, els altres invitats « intellectuals », es a dir, estudiants em de ? constitucion la Universitat i els i hi vaig anar com sense tenir-hi cap actiu. paper I aviá lo dessenh d'efectuar l'Assemblada al Convent de — Capochins, o foguèt quicòm accidentai ? s'hauria Universitat, però la policia feia dies que lebració. L'únic lloc que trobàrem, fou En condicions normals, — d'haver efectuat a la volia impedir-ne la ceel convent de Sarrià, i fins deu minuts abans, tio sabiem el lloc encara. Quina importància cresètz qu'an e auràn dins la situacion politica del Païs aquests incidents e l'escàndol que n'a dérivât ? Té diversos aspectes, la història dirà quin d'ells es el mes important. Hi ha el fet que els problèmes dels estudiants : sindicat lliure, reforma de la Universitat, etc, han sortit al car¬ rer. S'ha vist el que podria ser la Universitat del futur. Uanècdota clau, per a mi, fou la lliçô del Dr. Rubió, improvisada a petició dels estudiants i que va durar 20 minuts, sobre la importància de la cançó i el seu lligam amb la realitat. A l'edat mitjana, di¬ gue, les cançons mes populars eren cantadas amb lletres diverses, i dins el convent, durant el setge de la policia, els estudiants varen fer el mateix. Es va veure clarament que les cançons mes engatjades eren les catalanes. — — Un segon aspecte, es que per primier cop un grup d'intellec¬ estudiants, sabent el possible de la Universitat presuposa la lliguen clarament amb els risc, però és que la democratització tuels es del Païs... aspecte, és que malgrat totes les presentar els moviments catalans i burgesos, aquests han demostrat la seva clara i civica, en complet desacord amb el Règim. El tercer teressades I en finalment hi ha hagut la tergiversacions incom a reaccionaris preocupaciô social demostració esclatant de la divisió ultrajats i calumestât « soiels altres les dues esglésies. Els caputxins han estât niats d'una manera quasi incomprensible dins un disant » catòlic. Com diuen els clergues progressistes, són els que s'aparten del Concili i tuaciô dels Caputxins va ser el entre del cami de la història. L acpreludi de la manifestaciô de clergues del mes de maig. Quina reaccion cresctz — qu'aguèt la populacion ? 29 �Corn voleu saber-la ? Les manifestacions al carrer davant policia no són aci, ni en cap païs, afer per al ciutadà corrent, i a mes ja sabeu el que és la informació al nostre pais ! Ara bé, es un simptoma sorprenent que mentre la premsa de Madrid, i el diari falangista de Barcelona, « La Soli » parlaren en termes durs, els altres diaris de Barcelona no es vàren atrevir a dir gaire cosa... Personalament quina consequéncia aguèt l'afar per vos ? La reputaeion de la nòstra policia es terribla... Vaig ser detingut très dies com totliom, pero no vaig ser brutalizat. Després m'han posât una penyora de 25.000 pss, però — la — — he déclarât insolvència » i ara està en « curs de resoluciô ». Meti pas en dobte la sinceritat dels sacerdòts que acolhiguèron al convent, pr'aquò benlèu poguèretz destriar un intent de capitalizacion cara al futur, de lor accion ? Es a dire, parlant clar, vos que sètz pas catolic, cresètz en un possible doble jòc « — organizat per la Glèisa ? Us pue dir que el dia 17 de juliol, uns trenta intel.lectuals, amb el Dr. Rubió al davant, anàrem al Convent de Sarrià a regraciar als Caputxins llur actitud. L'acte fou molt clar i sense — equivocs, ni per un instant puguérem veure cap intent de captació partidista per part seva. Com digue el Pare Salvador de les Borges, « els Sagraments estan en els jets i en la conducta, no en les intencions ». D'altra part, els frares preparen un dossier per a Vautoritat (— legalment, i no basant-se en un ment del Concordat entre Roma i el Dictador —) sinó d'una violació de domicili sense ordre légal de contra — Finalament, païs ? Cresètz que i evolucion normala, a actuala ? — coma vesètz la situacion recôrrer aprofitaen el fet cap mena. del actuala nostre de possibilitats d'arribar per mejan d'una un regim politic mai en acòrd amb l'Eurôpa a Es clarissim que ara estem en un moment de crisi. al futur, sembla negativa, las reaccions del Poder son nombroses i brutals. Aixi per exemple, la recent lletra de 30 intel.lectuals al ministre d'informació, protes¬ tant contra la campanya calumniosa devers els clergues, ha estât L'aparença externa, de cara passada pel ministre al Tribunal « d'Ordre Public » ; çò que vol dir procès i multes ; els estudiants han rebut de ferm, expédients i expulsions, aixi com 68 professors no numeraris de la Ùniversitat ; la nova llei de premsa, que liberalitzava una llei de l'any 38 ! ha estât gairebé anul.lada. Perb per altra part veiem que la gent no s'acoquina ; els clergues lentament van fent conèixer al Païs la realitat del que ha passai ; els estudiants continuen la 30 �lluita i aquest juliol hi ha reunió per a decidir la havia passât, amb els esludiants, preparar-se abans de començar el curs académie ! i finalment els obrers pressionen ara aci ara alla, es a dir es cansen de dur sobre les seves espatlles el pes del « desenvolupament éco¬ nomie ». Els diaris, en fi, amb el seu rapepieg constant sobre la successió del Dictador, sols fan que afegir confusió al quadre. I per acabar, ho faré amb una alt.ra imatge del Dr. Rubió : el dic¬ tador és com un ciclista en plena marxa : si s'atura, eau. I ara esta en plena pèrdua de velocitat... seva conducta a seguir, cosa que mai una no ★ Lo segond dialòg, es amb un sacerdòt, lo Paire J. B., vicari d'una barriada obrièra de Barcelona. A trenta-sèt ans, recòrda ben la guèrra civila, un oncle sèu, clergue foguèt assassinat pels incontarrotlats. Provén de la classa mièja rurala. Quin objectiu aviá la vôstra manifestacion pacifica — per carrièra ? En principi, cap de directament politic. El nostre sol objectiu, era la defensa de la dignitat de l'home, sigui la que sigui la seva creença religiosa o politica. En aquest cas, la lletra que signàrem i que portàrem al cap de policia, protestava pel cas concret de les tortures que havia sofert Vestudiant Boix. Aviàtz ensajat d'autres mejans per portar la letra, o la manifestacion foguèt una causa espontanèa, presa en marcha ? Sabètz que los mitans anticlericals « ultra » critiquèron la forma de vôstra protèsta, amb lo crit famés que fins ara èra patrimôni de las esquèrras : « els capellans a l'església ! ». Aquesta pregunta que em poseu, és la mateixa que el Sr. Bisbe de Barcelona va posar a la comissió de clergues que anà a exposar-li els fets. Si, s'havia tramés très cops aquesta lletra aicap de policia, i aquest ni havia respost. Esperàvetz o crenhiàtz que la reaccion de la policia se faguès amb la violèneia amb que se faguèt ? Tal com es va produir no. Jo personalment, vista Vactuació de la policia sécréta que acompanyà la nostra marxa des la Catedral fins a la « Jefatura de policia » — insults, empentes i crits em creia que no hauriem pogut arribar, perd quan arribàrem els policies es desfermàren. Pegaven amb una rara violèn¬ eia, es veia que ens volien fer un escarment, que eus en recordéssim en la nostra pròpia carn. D altre part vàren quedar sorpie— — — — — — sos de la durant nostra una mansuetud, ja que no responiem no vàrem córrer. als cops, ni bona estona 31 �L'escàndol durèt força temps, e durant — pel centre de Barcelona.' Vos sètz avisât de gents de la carrièra ? Era — ció, reacció molt diversa. La una però també vaig sentir ellos, a ellos ». sorpresa, dèien « a Cal suposar que — ésser facha pas a aquesta titol personal, la majoria unes veus bon trajecte un reaccion de las d'indignaespanyol que era en actuacion de la polícia deviá recèbre d'ordres supeen mas riors ? Us pue respondre a aixb, perqué un sacerdot gallec, des¬ Barcelona, té dos germans policies. El Governador civil, per una cadena de radio anava seguint els nostres moviments des que entràrem a la catedral, i donà l'ordre de « batre a Vespatlla i dispersar-los » però els policies pegaven a qualvesol lloc, inclûs després de finida la concentraciô. — tinât a Coma la — — médis sât. causa anèt, tornariàtz far la manifestacion ? Sens dubte, encara que pel control que el govern té dels d'injormació, veiem el significat del fet poc clar i tergiver¬ Ai comprés que segon lo drech canonic, los policiers e lo Governador aurián d'ésser excomulgats. O avètz demandât al Bisbe ? — Veig, per aquesta pregunta que no ens heu comprès gaiNosallres no volem aprofitar-nos del dret canonic, ni del concordat. Volem integrarnos amb el — re ! legi poble, separi d'ell. Pr'aquò i a una no volem cap privi- que ens — vòlon : vosautres causa que los vostres recebètz de sòus de l'Estat enemics vos ne Espanhòl. No és cap donatiu ! és una compensació per ció (ben justa, d'altra part) dels béns de l'Església el Ara bé nosaltres — comprenem que aixb ens col.loca en la incautasegle XIX. un pla de dependèneia respecte del govern, i assagem de sortir-ne. Intentem, alguns ja ho jan, viure del treball, i destinar aquests diners de l'Estat a obres, no de l'església sinó socials... Amb aquestas regas avèm assajat d'esclarir un pauc la complèxa e variada realitat sociala del Païses catalans. Al costat de la complicitat amb lo Poder, o del menfotisme, los grops mai conscients de la populacion luchan, per o dire amb de paraulas de Raimon, « per un temps, per un païs que ja és un poc ». — nostre D. C. 32 �PER I/ESTRANGIER Estrangîer ai viscut de de tant que la paraula sota l'erba que desaclapa li mans m'amolère fins i mots E germenèron d'una cleda vueja sota l'auba espelofits de tant de consentiment que lis argelàs dubriguèron lo senhau de nòstra victòria. Aviàm sus la de capitat piada de la primiera casuda pèira s'espetèt la fisança di fogaus au fogau de nòstri paraulas. la Antau de ieu m'arborère dins ma canta qu'en romavatge vers li flumes qu'avem mirât l'aflat di serres lòng di lònas tant crese En amont, sobeirans li pòbles s'enauravan dis aigas cambiadissas apilats sus nòstra gaug e lo jorn que cada flume causiguèt son rai li sarralhiers levèron la tenda dau matin Au beu mitan dau cercle, savis dins nòstra rusca Tiblats de E sus laisseriam faguèsson de cronicas que ne li flumes que li cronicas se desliguèsson dins rèis, puèi fagueriam de cantas. gaug Ara t'escrive estrangîer dau païs onte la Mort li nervis se destilblan qu'a la débuta di partènças vida s'aplanta au movement sauput di rôdas au vèspre e pique ma costuma subre la dalha di sasons segant çô que vèn, a flor de civada ai retrobat que ma di còlas Sabe que lo retorn Sîáu sensa movement, me vèn un flume long porgis a cada pas l'aresta reja de la pèira. que me Joan-Loïs GUIN. 33 �Los classios de la literatura occitana publicats en tiratges limitats son mai trapar. Los manescriches dels autors d'ara dòrmon dins de tiretas. A manca d'editors benlèu que de caps d'òbras foguèron pas escriches. agotats A e se pòdon pas aquela situacion la Societat Anonima (del OCCITAN ensaja de portar un remèdi, capital de 2.800 F.) « LO ja, aprèp qualques setmanas que foguèt anonciat son programa, los résultats son prometedors. Lo public respond a la sonada. Fagatz coma el. Soscrlvètz I LIBRE » En 1966 • Setembre que seràn publicats e : Joan-Francés BLADE, CONTES DE GASCONHA. A l'ora d'èsser reviradas fora França, l'edicion francesa d'aquelas mera- venon : velhas del gèni popular remonta a 1895. Lo tèxt gascon es embarrat dins colleccion de l'Armanac de Gasconha. Aie! se baila una tièra grands contes epics. • Octobre autor Joan BODON, LO LIBRE DE CATOIA. Aie! lo melhor dels liura çò pus fons e esmovent qu'escriguèt. A l'uni¬ tradicional dels trabalhs e dels jorns s'ajustan los grands tèmas d'aquel romancièrs vers : : occitans nos impossibilitat de comunicacion, solesa existenciala, ôme mena a aquel cimèl. Dieu... e l'òbra de Bodon • Décembre : de DIEU, lo reviraire riquesa en — — Juli CUBAYNES, SALMES. Lo poëta sacerdotal en occitan del NOVEL TESTAMENT, que sa populara fa l'admiracion dels occitan e ritmes. en Cada volum — la primièra, la dels es Tota d'OME lenga d'una legèires, s'es gropat Lo tèxt sagrat ne pren présentât jos très formas una a revirar Dàvid grandor simpla. : Exemplar sus papièr offset, Exemplar sus papièr bofant, amb jaqueta de doas colors cartonat 6 F. .... 13 F. Exemplar per sus papièr bofant religat balacron (coberta fauba Bladé, verda per Bodon, pergaminada per los Salmes) . MANDATZ VOSTRAS SOSCRIPCIONS A . 21 F. : LO LIBRE OCCITAN 82 Pagatz vòstras 1192-08 TOLOSA. libres). 34 soscripcions LA VIT - al C.C.P. (Podètz tanben indicar que « LO pagaretz LIBRE a la OCCITAN recepcion », dels �CALENDAM POLITICA, ECONOMIA ACAMP QUATRE DE LA CONVENCiON DE LAS INSTITUCIONS REPUBLICANAS <■ Conventions'acampèt des Institutions LARépubilcaines novament » Paris li a 11 12 e de julh C.O.E.A., que n'es fondator, passât. i èra Lo repré¬ de non mond. guèron escotats amb força atencion. De segur, èran fach amb l'acôrdi e l'aprovacion sentât. sabe quau, sus l'ajuda au tresen toti dos cavats fons, e fo- Eran de Mitterrand, tractadas Aquel acamp, de venent après dos de Paris après lo Collòqui de Grenoble, preniá una importància di grandas pèr l'avenidor de l'Oposicion e benlèu de França. e un Se Lion, sap pron partiguèt la coma es d'aqui que « Fédération e qu'es de la Convencion candidatura Mitterrand, que gisclèt l'idèa de la Démocrate Convencions et Socialiste ». larguèron li quauquis idèas nèvas — gaire, gaire — qu'avèm pasmens vistas espelir. Es a la tanbèn Convencion que lo C.O.E.A. a butât quauquis uni de sis idèas-fòrças, quand sérié que la reconeissènça de la Région persona civila e de la propietat regionala. Aquô, de segur, es pas pron, mai deu parèisser trop pèr li caps de la Federacion que ne parlan plus ges. Pas¬ mens, çè qu'es fach es fach, podràn pas dire de non. Es a nosautres d'espiar e de pas laissar degalhar çè qu'avèm obEs i que se tengut. Tôt aquô es pèr vos dire qu'eriam força curiés de saber çô que s'anava dire e decidir dins aqueli dos jorns. Vos de dirai pas, qu'o ai totis citar lo doblidat, li noms aqueli que parlèron. Bastarà de rapôrt de Hubert Thierry sus la politica forastiera e aqueu que seguiguèt, li e mai Era s'èra un necessari, e toti solucions trobar tornariàm clausura. li dins test son li questions prepausadas, discors de pèr permetre, de rectificar son discors. « », important, foguèt la venguda e lo discors de Gui Mollet. Eriam força que nos pensaviam, e n'i aguèt un pèr o dire 10 vèspre, que la preséncia dau Secretari Generau de la S.F.I.O., au côntra-govèrn que foguèt força dissabte après-dinnar Çô lo e a la Convencion semblava la retorn i de la IVa. Pasmens, es se¬ combinasons gur que de caire, amb eu. Mitterrand podié pas lo laissar que crese qu'a pron de trigôci Lo fach d'èstre vengut a la Convencion e de i aver prononciat aqueu desenant de faire trop de cambetas e de tirapeus, subretot que çô que diguèt es greu de consequéncias. Prenguèt acte que podèm plus tornar a l'O.T.A.N. e que nòstri rapôrts amb lis Americans devon cambiar. A dich tanbèn que l'ideau sérié la desaparicion tant del Pacte Atlantic coma d'aqueu de Varsovia. Acceptèt l'alandada a senèstra, tant au déféra amb l'U.R.S.S. qu'en dedins amb discors l'empacharà 11 Comunistas. Çô qu'esperaviam toti subretot èra lo discors de Mitterrand. Lo faguèt lo dimenge de matin, e durèt mai de doas oras. Passèt en revista toti li problèmas 35 �que se la senèstra fran- eleccions presidencialas. primier li d'estructuracion de la Federacion, de son avenidor, de son pro- important e de sis aliganças. N'avèm de rete¬ nir quauqui ponchs, li mai importants. En primier la nécessitât de la convèrsa amb masturbacion cerebrala, fin finala 10 Es cesa, pausan a e eu a en Es grama, Partit Comunista pèr adoptar un grama comun e pèr una candidatura ca au segond torn. Es sià fach qu'aquò se perque i a de segond eleccions, que siám ponch que unen- sèmbla is encara l'orator majoritat deu aforti- pas, Puèi parlèt adonc dau P.S.U. Toti li portas de la Federacion e tota a es convèrsa di una Centristas « espinha. Una part opausada amb de » a aqueu tôt acôrdi partit. Comunistas, eli, fan d'aquela exclusiva condicion contra, primiera tas, dison amb aqueu e eau entènta. e mai », mestier de s'entèndre mond. Lo Mitterrand, escartevòu maucorar degun, ditz que entamenar pas li caps que eau de dau pas convèrsas « ni 11 vòtz que se son donadas UNA OCCITANIA SENS Centre mai en : barricadas sus amb Démo¬ fòragetar eu catôrze son 36 mai la sis idèas, pèr de l'Oposicion sus la libertat donèt nos lo refus de la sus », de Gaulle. força de de l'informa- cion (premsa, ràdio, televesion), sus li nason de faire, sus l'educacion nacionala urgence des urgences », sus l'ajuda au tresen mond que deu èstre multilaterala e internacionala, luôga d'èstre bilaterala, coma o vôu ara de Gaulle pèr se ganhar sa practica. « Çô que sobra d'aquel acamp es que força idèas nôvas se fargan a la Convencion, e s'alargan d'aqui. Es pèr aquô que sèmbla me de primiera importància que mai presènt e conegut, e que se i faga ausir. Es pèr ara la melhora tribuna pèr espandir nôslo C.O.E.A. tris i sià mai que idèas. A nosautres toti de jogar. Joan GRIMAUD. quèrra. es de Comunistas) cionalizacions que fondât Lo comitat de Gueret vôtz faire, sènsa enganar renegar vers cap dissuasion pè de franceses, Erau en testa. Morlaix Paimpôl tanben, Besièrs es isolât. Lo vin d'Argeria raja dins las carde Teizà. • lo vejaire desparti- ocupat, rièras tôt eau pèr lis ments es que PAISANS, SENS OBRÍERS, SENS 1953. Lo mond païsan sembla sul guèrra la Au qu'es que Lecanuet crate tota mai que d'un, de la Federacion tant de radicaus coma de socialis- tanbèn, lat de Li pas pertòca lo P.S.U.). que tanbèn que toti li (Federacion, P.S.U., de li mandar e son Se parlèt tanbèn Lecanuet. Aqui, i a es d'aqueli que son pas çô qu'es pas a se¬ nèstra es pas dau côp a drecha, e demieg li centristas i a de segur de bons republicans. Sérié deca greva de li fôragetar Comunistas participacion au alandadas pèr lo recebre i condicions que i anaràn, aligats ò associats pèr la campanha electorala. tòca sa acampar toti li vôtz de reaccionaris. Tôt un côp de mai, elegir un Parlament de senèstra pèr faire puèi d'aliganças e una politica de drecha. Se se es aisida. devèn una pas lo poder (aquò parèis çô ara, problèma l'oposicion que prene mond, ni son li e de Lo n'es confladas de quauquis uni dau cèntre, an pas donat mai que 45 dau cènt. Adonc primier, aurà pas ges pas remarca, auriá amb de Se i segur senèstra pòt vèire de cambiaments. de i contracte mai segur èstre, pas pro- daumatge pèr lo torn, se guèt bèn de ròdols e Autre Govèrn. pas bèn la solucion e per prene Lo movement breton. De dels 1953 a es 1960 barratges la RES F.N.S.E.A. occitan, mai cada vèi suis an camins, sus l'es- que mai, lo retorn expression �venguda costumièira del malestar paîsan, e dels meetings sens que jamai lo movement tornèsse trapar l'ample de 1953. Mas de 1961 mai França assistis la fin a de julh sols lo ; d'una las una Bacin parisenc se desolidariza menada pels policultors de accion seguida per la païsadels massisses montanhòls. La batalha, aplantada en julh, mal preparada en 1962 e folklorica (afaire Joan Gabin ; los porcèls sus l'estrada del Torn de França) reprendra mai seriosa en 1963 : encara un còp es Doarnenez, Avenhon Perpinhan e Montpelhièr ont s'acampan criticas zonas de 12 que novembre sabià ne doas de s'afortissián vioiéncia e l'opinion, la problèmas agricòls. Nos agrada — nécessitât pu¬ regionalizacion siá que abocada la : ont e aquela sus tantas coma dels rébel¬ maitas, mas es natural « novetat M. Gervais, que — Cl. Servolin J. Weil ajan dobert son libre Une France sans del quai paysans, a perpaus que mai la presa De 1946 1962 a mièg de païsans paîsan e chifras Las celeraciôn dels de 1946 a E las totas virtualitat escasenças l'accion, revolucionària latenta qu'es mens dins e sens mai o legir tôt lo long d'aquelas flambadas, lo problèma de aisit l'agricultura francesa lo caractèr de de aurià pas jamai près drama nacional que, amb una volontat pro sovent abarrejada, cadun uòi li pas èsser reconois, ni tuacion due mai critica. de en ges de solucion poiriá vista, al moment que la si- l'agricultura dins nòstras en França e mai régions es venguda recensats en 1955 alara vièlhs de la melhor procès : tôt l'ac- que 680.000 partenças 1954, 750.000 de 1954 observacions a 1962. las totas coma prévisions fachas dempuèi s'ajonhon sus aquel punt que lo nombre de las parten¬ ças pòt pas faire autrament qu'augmentar dins las annadas a venir. ★ movement siá, proporcionalapopulacion païsana en plaça, important dins las régions correcte¬ Qu'aquel ment mai a la en aquelas E los joves mai ornes dison del zar dins e un : 24 ans, menant un avielhiment de a Parisian dinamisme tèrra populacion païsana qu'a totes les observators sembla sens precedent. ment paîsan mil ion un quitat la adolescents cin lo dem- lo movement toquèt la que del tèrç mai 20 puèi dels mitât de mai an quatre donc. sus mai que de sens que tròfa. menada mond aquela mai es aquesta refiexion. Sens consciéncia manifestada pel la des- data de tot- e cal plan reconóisser mas » rébellion ça que la, e importants pel nom¬ bre d'òmes meses en movement e per sa e a puèi la Liberacion s'es aviat de tal biais que a finit per prene un anar de catas- degun que tocar los poders per blics lion ton un la paîsanarià capabla pas causas la manifestaires 40.000 donar lo ton, van començament del drama i Lo fenomèn jorn e nariá paura lo Al populacion del sector agricôl. la nòva fiambada de l'ira païsana. Coma en 53, Bretanha e Occitània faràn practicament cavalièrs a LO PAIS SENS PAISANS industrializadas del Nòrd e del Ba¬ Occitània o en Bretanha, aquò's pas signe de santat ni per l'agricultura ni mai per l'industria dins aquestes païses. Es signe, al contrari, d'una misèria que tend a se generalique non contunhant, pas contra en tota rason, de populacion cada jorn un pauc mai apaurida, mas que se trapa dins l'impossibilitat de se reconvertir sus plaça : « Dins las régions pauc industria¬ lizadas, lo cambiament d'estat mena un desrasigament complèt. Cal que l'escart dins la paga siá plan grand per compenfixar sar a lo la tèrra una desrabament al alara que siá pus genre de vida, o brica possible de demo37 �quand l'obstinacion cedis a la misè(1). Autrament dich : l'impossibletat de trapar de trabalh dins l'environa pòt, dins de païses d'industrializacion practicament nula coma per exemple la montanha occitana, retardar la fugida de la populacion païsana, la résulta finala de rar ria » la crisi n'es pas mens indefugibla. avenir un del la tèrra a avesinat per e s'acabarà dins la despopulacion Despopulacion generalizada, que la crisi ganharà tota la populacion ligada econoal micament destin Despopulacion d'una en costat « PIS » la quita ANAR ministerial lo primièr : per sortida. PISANISME E Del lo diagnostic caractèr de la es crisi agricôla francesa es son caractèr régio¬ nal, de disparitats regionalas, e Edgar Pisani, alara ministre de l'Agricultura, definissià de mai en 1962 davant Congrès de la F.N.S.E.A. de los lo 16° divers tips s uburbanas, d'Une France encara que que dins Occitània amb los coma sans autors negligirai aicl, letargia de la miègjornalas lo paysans Testât de maja part de las vilas problèma d'aquelas zonas — una se pause en a dire crisi, o blas d'arribar a autament una enfin, 38 e situacion poder tèrra problèma es se las aquel a poblament minimum : nauta, Pirinèus nauts, Gers, Arièja, Garona Tarn, Avairon, Oit, Losèra, Dordonha, Corèsa, Cantal, Crèsa, Puèg de Dèma, Nauta Lèira, Aups Nautas, Savèia, Savèia nauta, Corsa, despartaments del Jurà e de las Vosges. Al tôt donc, un brave quinzenat de despartiments occitans dont l'airal geografic se sobrepausa exactament al reduch monVinhana nauta, tanhôl de nèstra lenga e per quai res es pas previst dins lo domèni de la creacion d'emplècs en remplaçament d'un agricôl que deu demesir dins de dont cions ont certa Ajustem lo movement trabalh propordèna pas actual aquè qu'en déféra del païs despartiments de la cèsta provençala classats, lo primièr en zona viticèl quasi Edgar Pisani acaba a dels en entre région equilibrada de crisi, tôt lo demai région situacion entre e lo zona panorama suscepticompetitivitat de crisi sera Compte tengut de las dificultats lo Lengadèc viticèl, es donc l'agricultura occitana que malautèja, o parlar mai clar encara, qu'es entre la e la e des esperada, dins sats zona que tota per ma- mort. Mas tant val, sai aital ex- e complèt. conois lautiá e d'Occitània un dich son e intermediària rit en a la Un simple còp d'uòlh sus las cartasespels autors de Une France sans paysans nos pot assabentar sus aquelas régions, dichas de zona très, promesas economica. — mai ni a abandonar que la tèrra lai es ingrata o se, al contrari, anam per aquelas d'aqui metre sus pè un sistèma que, pel mejan de transfèrts socials, permetrà a un poblament minimum de se i manténer ». d'abandon, nomia actuala. en rentabilitat, consagra s'espompir... Lo poder public de saber a al pausat es granda originalitat. equilibradas, valent capitalisme modèrn agrari s'es pogut establir e prene lo ritme général de l'eco— d'arribar sa se qu'una idèa. régions agricèlas. — que familha pel païsanarié. d'aqueles que, fauta solucion, s'arrapan a una si- sens formai de la accelerada crèis autra tuacion lome la tablidas pals. misèria jamai permetrà pas d'assegurar al preses trabalh de anam E aquela résulta es dobla, Dins lo temps que siám se realiza dins la pauperizacion vergonhabla d'aqueles que per força demòran : « I a enfin de régions ont cap de sistèma économie, cap de sistèma dels pausat que, anar al pus mar- espiar de cara la situacion païsana lo quinzenat de despartiments clas¬ en zona très. Es aital caracterizada �productivitat de la sens rapòrt amb lo nombre d'òbra, impossibletat pel païsan man esfòrces pròpris lo mesmejans de produccion bastants per demorar de productors independents. Sens una ajuda fôrta de l'Estat dins la mesa en plaça d'estructuras nòvas tocant l'explotacion del soi, l'organizacion d'aquesir per sos trejament del trabalh, del l'ensenhament, comercials ses e d'aprovisionament noiridura pel bestial en cializacion de las culhidas, los circuits en engrais¬ e la de comerpartida es perduda. dusir que los païsans lo manjar pel mena de comentari... UNA OCCITANIA, PERQUE FAR ? aguèsson pas a probestial. « Dins aquel cas, ajustan ça que la los autors d'Une France sans paysans, es gaireben segur qu'òmes e capitals vendriàn d'autras ré¬ gions » (3). E l'apondon se passa de tota sura Se pòt malaisidament soscar d'un promai minimalista. Mas un còp aquè comprés, sérié ça que la de besonh de se ne demandar lo perqué. grama Es L'ESPARNAL DEL NON-RES un cionals. Per aqueles païses la solucion, se solua e volèm pensar que n'i a una, al es nivèl politic. Car entreprene de sauvar de l'avielhiment, puèi del desèrt mai del tèrç del territòri francés, pòt pas èscion ser i l'estat dins actual d'acceleracion dels économies qu'un afar d'Estat. vesèm amb la declaracion del Pi- processes Mas o la del desvolopament de resolguda poblament. O, per parlar pus francament, es pas son que pausada. Entre l'abandon sens res mai, qu'es a nivèl de govèrn impossible dins la practica e indicible de tôt biais, e la solucion del poblament mendre, i a pas una granda diferéneia. L'opcion primièra es evocada pas que per far automatica l'adopcion de la segonda. E passa sani : question la zona très, tanlèu pausada es dins lo sens del minimum de t'ai vist ! que francès maximum minimum del Pisani pausan e un e nonres pas (2) e minimum, res per la solucion, E la creacion ment entre mas un un cal crear l'esparnal faire acceptar la perscoma sens l'unica solucion. rire, de progrès. progrès -, la vaqui : pargues nacionals de vocatoristica, plantacion de forèsts, abali- creacion cion de lo Govèrn : pectiva del minimum coma amb el i'alternativa entre pas « de extensiu de cabras, de motons o tanplan de boïna e, — perdequé pas ? — abaliments intensius de boïna dins la me¬ E afar d'imperatius économies na¬ l'economia francesa, vista dins ensemble son e nèrmas nacionalas, del considerada a pas desvolopament agricèl très. Dins las de besonh d'aquela zona segon cap las amiras d'avenir la ponch condrècha, mesa al de las zonas suburbanas, de las zonas equilibradas e d'una bona part de la zona dicha actualament en crisi sembla poder permètre a França de satisfar sos besonhs alimentars. De mai, cal pas pèrdre de vista que la païsanarié francesa (20% en 1955 de la populacion totala) a rapèrt dels autres païses d'Eurôpa es encara trop nombrosa. en mai aquelas condicions consi demandar govèrn per quai « cal ben que i aja de Franceses per que i aja França ; cal ben que los prospèrs Franceses sién dins la mesura del possible — per que França sié prospéra » (Pompidor dixit). consi demandar a un poder que se reconois coma finalitat lo « ben - de França e en ajustis « dins la mesura del possi¬ Dins a un — ble » lo ben dels estatjants, consi obténe' quite pas a l'abandon, mièg o total, un bon tèrç del païs estadisticament mal rendable, e dont lo desvolopa¬ donc que se agricèl e industrial dins lo sens poblament maximum exigiriá del païs un esfèrç gigantèse d'imaginacion e d'ar¬ gent per sa remesa al jorn, e puèi una indispensabla revesion de tota sa politica d'escambis, coma de sa politica sociala ment d'un 39 �tota ? mai Jos o minât imperatìus dels dins es de quauquas apasimantas, pels consirós me resèrva mens nacionalistas interesses de de e capitalis¬ daissar s'esson l'obligacion de l'agricultura crancar formulas govèrn do¬ un sa très, zona quand foguèsse que per, apuèi, poder a son sicap la tornar pastar coma avèm vist totara. Dins abitants la fasi d'aquela de sector aquela poiràn zona l'industria del Nord lo despopulacion los terciari tôt — de man-d'òbra porgir a encombrant en pròpri pals — movedissa e aquela son resèrva de caumaires dont, a l'ora de la al jorn europenc, l'economia france- mesa sa besonh. E, a l'organizacion de tip senhala los 1945 despoblament, plaça d'una agricultura sus de serà ne enòrmes dempuèì aisidament realiza- da. Se pòt pas demandar coma de es, pauperizacion mans l'Estat Francés, a autrament pensar d'Occitània dins es sas esplècha indispensabla grandor de França. Es a d'autres que pas el qu'apartén de voler iniciar un vement de la invèrs un : A d'autres lo servici d'una refusariàn capitalisme que del França airals sos que passa tôt la non mo- d'origin. ensemble lo e pas a de fixacion movement populacion dins la : una servici pus lor per luòc. sas es l'ensenhament, los cèrcles e las publicad'economistas, vulgarizat a l'usatge del public grand, ont las chifras globalas cions i tôt son a près mun en los e cada » ornes pas partit, al son riment res, d'un nom ont cadun <■ ben co- jorn mai abstrach, de l'apau- sistematic en ornes, trabalh en granda del de trabalhar bastida l'aveniment d'una a l'arroïnament, sus concertât, s'anava de totjorn mas grandor mai o mens présentât coma de terras que son nôstras. se, Se d'autras motivacions que non pas l'interés e mai que mai : lo drech de l'òme a trapar de trabalh sus son luôc ; lo drèch per la région d'expansion maxide mala riquesas sas venon — tôt pas, Cnacion pais iniciativa un nòu vam a umanas région, e natura- e séria coma o guèsse normal dins possedi- que responsabilitat) donar la recèrca e la a mesa en plaça d'estructuras nòvas ; s'una ideologia al contra-pè de l'intoxicacion nacionala e capitalista actuala s'impausa pas per bailar força avenidor e a l'esfòrç dels ornes, pren pas en carga las potencialitats revolucionàrias dels palsans (e dels obrièrs) de las régions en dépression, ni per barratges ni per ocupacion de pré¬ fectures, ren jamai cambiarà pas dins nòstre malaíirós pals. Los LA REVOLUCION NECESSARIA tèrra Car lo rit. Regim a aqueles totes que faussejat ♦ plans, monsuròts an faguèron en que » adoptadas dintrats dins cercar lo primièr lo mas vesina, la del Nòrd de lièch. ; es dels los a e coma luòga de mòrtas rescontre de besonhs del de d'una e a las popu- moderni- la mesa capitalisme en fran- o del contunharàn o vesina la per las mans europencs, que se vila ont luònta i aurà de capitalistas dels partira morisson, quitar la la vila mai esperant en faguèt l'industria. A o de per Bacin Parisenc L'agricultura, entre franceses en la defensa apriòris perspectivas de imperatius e paga per tirar de vila o trabalh. ponch los 40 tôt poi- sistèma lacions zacion son sas possible entre òbra e païsans pel vilatge, lo vilatge passar Los son tôt Non pas aqueste d'ara solament, e d'una part de mai en mai patrimôni, ont cadun accepta ressorças las tal forças. Un quite fargat, espandit per consagran doctrina — Robèrt Fossaert que progresses França, en que còs la fin del a capitalista cés en bocins tocar de vilas encombradas non-productors, realizacions toristicas. tropelasses e forèsts se partejaràn un espandi ont la liquidacion de la propietat autoctôna del soi aurà logicament acabada la desvitalizacion del pais. �LA BATALHA DE L'AGRICULTURA pas PASSA PEL COMBAT PER LTNDUSTRIALIZACION guèt pas dels interesses Es una causa que comprenguèron plan pendent la cauma los païsans roergasses de la fas e Sala. de Donas de de tru- camionats legums, jornadas de cauma, bar- ratges, la solidaritat es sentida coma una d'evidéncia. Bruel dirà nécessitât guèri als menaires costat Lo d'eles problèma : relèva d'un de Sala la : « O di- nòstra preséncia al cèrt E, de fach, del obrièrs es resolgut vertat que reclassament davant lo païsans e trapan afrairats. Que la tèrra aici o aquí dega encara pèrdre d'òmes, es pas aquô que nos maca. Per nosautres, mai que per degun mai, aqui ont pas cap de sistèma économie (mas alara en prenent l'expression al pè de la letra : pas cap) permetrà pas jamai a la familha que se consagra a la tèrra de s'espompir, pòt pas èsser question de lai estacar d'ornes. Mas qu'aquela familha dega cedir a la misèria e venir qué que sià, es quicòm que podèm pas tolerar mai. Ni las errors del sègle passât, tant per çò qu'es del desboscatge abusiu e de las causidas de las culturas (encara que foguèron dins lo temps d'errors inevitablas e dins lo fons utilas) coma per çô que tòca a la liquidacion de las industrias del téisser al se profièch de per borgesiâ la monocultura e dels investiments forastièrs (e mai trop de severitat una despossedida de tota injusta), ni sègle que ça que la iniciativa sià trop aisidament las errors d'aqueste devon èsser justifican estimadas e denonciadas, nosautres la condicion vergonhabla facha a d'individus que i son pas per e quai, a d'un parentèsi, fo- sang e de anava pais qu'èra pas lo parlar, de pagar de estrictament en per jamai esparnhat, quand i argent. son Que las responsabilitats sián un bon còp establidas e èm se mainarà tanplan alara que son pas totas, que se'n manca, del costat d'aqueles que uèi devon tôt o quitar per fugir la misèria. egoïsme... d'un biais o d'un autre, lo contèxt dins loqual es intégrât e qu'es lo jos-desvolopament del Sud-Oèst, aurà pas evolult de res. Lo problèma del reclassament dels carbonièrs, aquò's lo que se pausa ara per un desenat de milièrs de païsans pichons, e que se pausarà amb una agudesa de mai en mai granda per nôstra région » (4). problèma seu, son res per Une France consi mai de per sans electorala ditz pro plan de politica mai que paysans rasons llla la Republica s'esforcèt d'estacar lo païsan a la tèrra, de lo fixar dins lo statu quo e de ganhar sos butletins de vêts per de mesuras demagogicas qu'anavan a la longa al sens contra de sos interesses : replegament pauruc darrèr de muralhas doganièras, ajuda al mantén dels procediments costumièrs de produccion, caréncia quasi totala de l'ensenhament, complicitat etatica tocant l'esbocinament l'obrièr del mai al moment de las la e comercializacion en soi proletarizacion de agricôl, abandon dels circuits de successions a nombroses, d'intermediaris sotmeses als de mai impera- capital de grand comèrci e que lo valat entre l'agricultura e lo demai de l'economia, enfonsant lo païsan dins sos deutes, politica lenta e trastejanta de l'Estat en matèria de crédit, gost malautós de l'esquèrra jacobina-radicala per l'industrial pichon, lo comerciant pichon, lo païsan pichon, politica aberranta del retorn e del manteniment de l'orne a la terra. Tantas causas veraias a qué tius del curavan ajustarem la complicitat de l'Estat dins lo lent espotiment vengut ara catastrofic de regionala, dins l'explotacion colas riquesas del soi e del jossèl, dins tota la politica de l'emplèc l'industria lonialista dins lo de domèni nacional o privât, — tant plaça la re¬ conversion del païsan, lo plen emplèc d'una populacion longtemps utilizada dins lo mesprètz de sos interesses e qu'un còp tirât tôt lo chue, ara se trapa de la qu'es facha impossibla sus 41 �remandar al nonres per politica una de Es ja una terribla causa l'irremediable. mai que Mas es sentir pas l'escachièr del païsan sus las tèrras occitanas es pas fach que de misèria. Es tôt pastat d'irres- ponsabilitat. Al de nivèl Coma l'obrièr, l'informacion, — dont, e en mai primièr. lo proprietat ilquora es pas amb las coma tais, cotria mas de d'organizacions confessionis- just. Ni l'escòla, perduda dins una soscadissa meliniana e nacionalista, ni l'Estat, ni quitament los sendicats agricôls longtemps e uòi encara per bona una part confiscats pel capitalisme agrari, ni los partits politics d'esquèrra dominats pels problèmas électorals, que sacrificavan l'analisi a la demagogia, tradicionalament sospechoses davant lo mond païsan en quai la lucha de las classas pren d'aspèctes inediches, degun donc a pas jamai mes lo païsan de cara a mai e evolucion una que venguda necessària lasqualas aquela evolucion se farà, concree aqui, zona per zona, comuper bòria. E estât comuna, mai fach, anavi quora coma a dire de perspectivas. causidas França A tal nacionalas, : bôria an pensar tôt faussejadas ponch que ni ni que mai mai a las las las implicacions sul plan local son pas conegudas d'aqueles que ne faràn los fraisses dins lo melhor dels cases, dins una problematica desaviada per la confusion que, generalizanta. Al cèrca 42 plan de la reflexion, puèi. A la en mejans classas socialas, trapar eles-metèisses de démocraties de mètre en camin e al plan politic aquelas so¬ ren serà pas cambiat e los trabaIhaires de la terra seràn, coma los autres, condemnats a patir çò qu'es estât agut decidit per eles, quitis a reguitnar un bofaguèron aquestes darrièrs ans, cada còp que lo poder tengut per res¬ ponsable principal de lors malastres, semblarà que trantalhèja. Tant que las revindicacions categorialas del mond agricôl seràn pas situïdas a sa plaça vertadièira dins lo contèxt de desvolopament total de la région en causa, la manipulacin coma cion o de la mesa al païsana serà aisida e la la populacion un simple massa pas de torn de passa passa. comun de solucions concrètas LO DINAMISME PAISAN E LA REVOLUCION Es per l'esfôrç de luciditat es la J.A.C. o al C.N.J.A., trop sovent las costumas de l'escala autras mai davant las condiciòns dins tament, aicí na la païsanariá, las solucions que s'impausan, ni donat los lucions, per pas jamai estada mesa en demòra saber çò que l'esperava al enganaire. E démagogie, desespèr que de resolucion, finis s'atissa sus de problèmas mal pausats e que cabussa dins lo pojadisme. Al plan de l'iniciativa, enfin. Tant qu'ai nivèl de la comuna, del despartiment o de la région serà pas demandât als païsans, Poder o substituis se que collectivament es que d'ordre de mai trop de deutes rend pas sa lusòria, partèja l'alienacion essenciala —, la massa païsana, sovent manipulada o pel tas, mot ja tributària de son isolament, mal conten¬ ta de las résultas d'una accion ont porta quicòm qu'una pèça sus capital confondut amb una nacion que vos conois pas que de devers, e de drèches pas gaire. Lo desespèr se quand d'accep- que encara vèi se trop sovent lo tar de discutida la a responsabilitat. dre pas que per esclairar un bocin un quad'unes pòdon trapar sorn a l'ex¬ cès que clavarai namisme païsan en e disent del un mot del di- rôtie que pot jogar dins l'evolucion del mond actual o dins la revolucion socialista. Es perque aquel dinamisme existls, nascut amb lo renovament de las coma lo dinamisme al tecnicas sègle passât a agricôlas un pauc prenguèt vam obrièr partir de la revolucion industriala. Davant los problèmas levats pel renova- ree ment ticion de l'agricultura (motorizacion, repar- fonccionala del soi, utilizacion dels �engraisses, de ments las industrials, sistèmas dels semenças, causida d'aprovisionament la cultura, e de comer- cializacion, situacion sociala del trabalhaire de la tèrra e del trabalhaire vièlh, condicions del crédit, melhorament de la cooperacion, etc...) joves agricultors « se son trapats de faire fàcia. agricultors » per » per l'ensemble una nôstre de pais, es una aqul una — mesa al en valor del pais —, mas en tôt cas — la transformacion sans (2) E mai s'aquel possibla paysans, nonres es de p. De d'un mai l'irreductibilitat De sentisson mantèner de solidaris embarcats los de pas al que nivèl per trapa entame- se dels coma autres eles, causa la rasons coma trabaen tôt enfants que poiràn pas se sos la tèrra, a l'astrada economica a région. Sabèm, o an mostrat, que la defensa d'aquelas idèas, la païsanariá es prèsta a passar a l'accion. sa per Revolucion La occitana se farà sens eles. Demorarà totjorn, politica, quand electoralas de evidentas, ni al nivèl de la realitat. Car per tant pauc que demòre de l'agriculture en zona très demorarà totjorn quicòm. demorarà totjorn un briconèl de mond. ni foguèsse principi de paisan a tota sant d'un biais tanben los païsans mai Ihaires cas lo mond de collectivizacion mena nat. biais del Ives 15. sus plaça e la distribucion dels produches. Que cal cercar, en curar l'idèa d'una agri¬ culture de grop encara pro indecisa. desvolopament de la cooperacion. (1) Une France començat de païsa- an las mentalitats : que lo regim foncièr actual es una empacha al progrès agricèl — que la batèsta contra la despopulacion passa pel desvolopament coherent e total del pais. Que l'ora es venguda pel païsan d'inter¬ se força qu'en rescontrant lo dinamisme jamai desmentit dins lo fons desempuèi cincanta ans del cooperatisme miègjornal pòt faire la traucada e prépa¬ rer non pas la collectivizacion forçada, que deu poder èsser esparnhada e que es a l'encòp malaisida e sai que inutila, al mens dins las primièiras estapas de la a camin dins son nas causa devèm sentir capitala. que I « faire venir mai abans dins joves siàn bona part d'aquel Ponent occitan dont lo biais que se tirarà de sa crisi pesarà tan pesuc sus l'istòria d'Occitània e que pòt venir lo motor, pro que tombèsse pas dins l'egoïsme dels mitatprovesits, d'una vertadièira represa dins Qu'aqueles sortits Un cèrt nombre d'idèas ali¬ de poblament minimala tòca es clar, ROQUETA. aquel famés minimum e aquela expiotacion que lo Govèrn s'es fixât coma l (3) p. o. c„ (4) citât per 112. M. Colin, in Esprit, mai de 1962. LITERATURA René NELLI. ■~P OTAS la las — Le Roman de Flamenca, idèas civilizacion de Renat medievala Neili sus nòstra ara ben conogudas, enriquesidas de publicacion en autre, fan un ensèms que reagis a las butidas intellectualas mai dipro I. E. O., 1966. vèrsas, a bre sus las « esprévas ». Dins aquel li¬ i a doas esprévas. La Flamenca lo metéde universitari de la textuala : amb l'Ars amatoria d'Ovidi, amb lo Roman de la Rose, amb primièra es comparança 43 �los trobadors Montanhagòl e contemporanèus, Guilhem Pèire Cardenal. Aital se des- gatja la superioritat de l'amor los blesejaments occitan mirablament sus antics biais tor bota anonim las valors occitanas que i me « Oest, disparèisser va amb e 53a sa annada, la volontat de son director-fondator Joan Ballard. Cal comprene l'ensenhament per d'aquela endevenença malastrosa, tòca de mai d'una manièra vengut impossible de : que nos clarament es manténer un pro- jècte d'ample internacional, culturaiament s'entend, en déféra de Paris, ont d'autre costat se pòt pas dire que se farguèsse la cultura mondiala, coma se fargava i a vint ans encara. La provincializacion de de las reaccions d'enduriment costumièras : es pas possible a Marselha d'aver sa granda revista. Alevat que... Alevat que capitèsse França s'acompanha l'occitanisme tornant en prene Mas aquò's pas du Sud. lo problèma una tòca dels las Letras d'Occi- publicadas lèm que aquel Fernand 44 Cahiers que la la revista aurà agut sa occitana dins sos ans darrièrs. Ne pojada çô revers. Ça tornarem parlar quora tània seràn estadas — al en volum, tardarà pas. Per uei assenhaportegue del n° recent, ont Niel conta un còp de mai la l'assaig. D'un el apèria disiá lo pas », lo primièr portant una justificarituaia del segond. Dedicat aquô als amants modems, de cap, amants car amants de amants cor, de carn, que pòdon cerdins Flamenca un art d'aimar civilizat, los del jòi. camins re- conoguda dins mond, Est totes servir al Flamenca ? fiasco cion e de Stendhal que Robert LAFONT. Les Cathares et le problème du mal. LES CAHIERS DU LA revistalos marselhesa, païses del amadura- ». esperave l'assaig amb çô la glôria del tèmps avalit, un sòmi de languison (coma las vidas, çô cresèm). L'abilesa polemica es que l'aua vencèires mai e compte dels France- modèrn, de l'erotica L'essencial per Nelli es quitament de la consciéncia d'òc quora môstra que Flamenca ôbra sul Segonda espròva. De qué pòt quitectura una « nova mond descuèrp l'ar- es dels ses, del sentiment e sus la fossilizacion moralisairitz francesa Tanben la concordància amb la darrièra lucha liurada pels Occitans per sauvar las valors amenaçadas de sa civilizacion classica. Cresèm que Nelli istorica esclairadas, das dins la nuèch Nelli darrièra apara de SUD, n° 387-388. Montsegur, ont Renat interpretacion del dualis¬ me catar e ont J. Duvernoy baila quauquas reflexions en marge de sos estudis sus l'Inquisicion. D'aqueste retenèm la son remarca importants que los processes fâches ais erètges degenerèron pas, coma endacèm mai, en caça irracionala « a las mascas la : » Dans « sorcellerie, leur refus de croire à les allèrent inquisiteurs jusqu'à résister au redoutable Jean XXII, dans un cas qui lui était personnel (affaire Bernard Délicieux...). Il n'en aurait sans doute pas été ainsi si la clameur publique précédé ou accompagné l'absurde inculpation, comme ce fut trop largement avait le cas ailleurs. L'honneur pas seulement d'avoir aussi de cré d'illuminés. » n'y avoir eu du Midi n'est Montségur. C'est pas vu de » théâtre sa¬ Il n'est pas seulement d'avoir dit eu des martyrs, mais d'avoir inter¬ qu'on les salisse et qu'on enlève son sens à leur restent, de sacrifice. nos De telles jours, exemplaires. Robèrt vertus, » LAFONT. �Pèire PESSAMESSA, Béluga de l'Infèrn, Edicions Occifanas, 1966 D'AVERPessamessa, ans pelsde tiradors passât dètz Béluga l'Infèrn del La novèla qu'aviái legida jol titol d'A revirapèu 38 paginas d'aqueste format : una orada a se regalar — peta totjorn d'aquela joventut sens ges de fard, d'aquel plaser d'escriure que Nhòcas e Bachòcas carrejava a la saca e dont aviài gardat lo langui. a pas vielhit. d'aquel temps — cia deu força l'enfança, e de l'enfança, que la fèbre e que l'atissament a viure) e pas encara l'edat d'òme. Una edat d'òme ça que la dont los personatges de Pessamessa vòlon pas ausir parlar ni mai ni mens que de l'en¬ fança, pr'amor que sai que an gost de aici, a retrobam mort, pas l'una tant coma Bachòcas s'acabava laut de la veire l'autra. Nhòcas Tòni sus vida giba cargadas de calendiers davant e que, ma- el « e lo A-z-Ais, l'estiu. E dos jovents. Félix, primièr, « lo poëta di lòngui cambas, lo temps galòi Félix que se fasià de femnas tanlèu que o voliá », la granda biga a quai tôt capita totjorn, lo poker coma l'amor, l'aurés amant d'aquela Maria-Laura » qu'es talament intelligènta que s'es facha baisar lo tresen còp que se veguèron » : felix mava mai encar abravonit, trapa una semblants tombada : « A uech oras, rescontrèt una blonda que i a très mes l'aviá tant cercada, e coma aquò, Félix. sènsa L'autre Ludévic- Ludovic. es Pessamessa, coma Félix un còp que foguèron l'autre pels prismes del Bée, passais l'un e romanèse e de l'umor distanciaire. Ludò, lo paure Ludo¬ vic auriái dich, se per pastar tôt lo ra¬ conte i aviá pas aquel umor, justament, se dins aquel cap caput de jovent nascut amb sos dètz-e-sèt ans (los personatges de Pessamessa abestits, sens de an poder, Sèrgi es parents eovent, caricaturais, inutils, cargats de recampar tota la bestiesa morala del pas traça de mond, d'una mas d'enfança naisson, : pas stricto cap, sensu, primièr colèga, de la primièra un brave còp, baisada se se pòt, de la primièira « cuôcha ». Tôt per abans es lo grand negre) i avià pas tant d'innocéncia donc, tant de disponibilitat son filha chaspada jove a tôt, ver, tant Pensi tant de capacitat a tôt absòl- d'enveja de viure. òc aquò's espiar de prèp — aja aital coma Pessamessa capitat a rendre compte e amb tant de novetat lirica d'aquel moment de la vida qu'es pas pus l'adolescéncia (l'adolescénsegur, pas que degun — en endacòm mai caldriá o coma « lo mirant espectaclosa una de son far Vièlh-Pòrt di biais Postas de l'amor ». de », s'ai- quèco pas idèa en en Béluga de l'Infèrn i aguèsse d'esfòrç ni de dis¬ l'espantament di vièlhi logicas naturalas, anèron se passejar e far l'amor dau costat de Lar sus un prat qu'aviá de nègri prefondors de tombèu ». De nègri prefondors de tombèu... cors, que a Ludovic Un - Parsifal Pessamessa. derisòri, Ludovic d'acôrdi, - Parsifal. lo paure devià traversar « viscosament doas aver aqueu espessors de vestiment per remplaçament d'amor ». Mas Parsifal, i teni. Perque tôt aquel librilhon es una cèrca o melhor una quista. Del barjacatge de Félix a perpaus de sa Maria-Laura a la terraça dels « Deux Garçons » fins a aquel famés prat dont parlavi, en passant per aquel darrèr de porta ont ausis, pallinèl, s'espandir « l'alen ritmés e ample mesclat d'un parlar a la chut-chut » dels dos amants, pel café ont ensajarà de se levar la blonda parisenca, pel chaspatge afebrolit del cinemà amb la Maria-Laura el que per aquela cambra ont amb la Loïseta capitèron pas qu'a « s'ensucar de mitât » a totes los sens del terme, la quista se e perseguis, existenciala e pura ; a revira45 �pèu, volètz, e coma lo primièr titol o contra-sens, totjorn, de l'idéal cortés, que totis los mejans son permeses, falsetat e desmesura compresas ; se disiá ; mas sens infèrn fèrn n'i pas béluga, que d'inl'innocéncia raja. E de fach, raja l'innocéncia. La jovença ten luòc de l'enfança dont a totes los poders, la puretat, l'impudor, la despaciéncia a la e quita d'existir ont pausat vièlhs la : l'agach de sus vièlha sa fin, amb mas morala a informa que o e tôt e deu èsser siá. realiza de se pas dels çô que tôt mesura es ai dich la convenéncia de que se, l'ôbra que ramentar sens de vigor, mens de por- mens tada tanben, satge, pas calcults als cara Aquela taula rasa, camin fasent, per — ràbia per que portas sus tôt far perque çô que cal La exemple dins l'amor dels joves, d'intrada de coma — Molière tira l'onestetat que Miller fa sus fracàs, solid qu'es pas tan grand Ni tanpauc lo netejament. A legir Béluga de l'Infèrn, aguèri mai d'un siám aquí dins un pas— aquel escrancament de e Henri CHABROL : la per « ren a sens cap d'inte- aimat l'istôria resumir Jean-Marie AUZIAS Pour : nous Era admés côp per totes que la lenga francesa, venguda nôstres o pas, nos n'ocupariàm aicl. Es pas nèm un en una citanistas que i una demession l'esperit e, pe| despassada. Es aital davant en 46 question aqueles jôcs menats, la que a, de morala. Teper entre dos linguistica, mens, tant per lengatges una una aimèrem publicacion d'unes coma per pigresa de temptacion nos d'obratges francés d'occitanistas oc- calar poëtics Renat Nell; per bolegat. Dins de tèxtes pas es coma capable de saber pas una santat o se per ama- gar, plan o mal, la sentida d'una desfacha. Tôt i es risolièr e trist, capital e ri- dicul, lo lengatge coma las accions. Mas l'engatjament es total, la sinceritat plena e coratjosa. Un côp desbarrassat de sas facilitais tocant l'univèrs dels adults (a espiar lo mond que lo descôra d'un biais caricatural, l'escrivan fugls l'analisi e donc demesls sa révolta, la priva de son ali¬ ment vertadièr, finalament l'enfantolis), de Pessamessa podèm esperar tôt. Ives ROQUETA (Les Amis de la Langue d'Oc, tota evidéncia mai sags, lai pot pas lo libre m'es se contada, mas aquô al cap de cinc enpartit de las mans, es : per totjorn. Ives crever (Chambelland, 1966). poësia d'amies a de que coma aja tanben plaça ben que « cal l'umor i tinda coma ni Fauta de poder rendre-compte sus un plan estetic d'un libre rigorosament nul, Pessamessa, per i leiautat, de la » auriái que maites, aqueste ôm La Messorgo dóu Mabre. Poësia anacronica tantes aquela idèa afrosa que jovença se passe », tant se sentis finalament que, levât per Ludovic, un temps, 1966, Paris). rés. Lo côp la crenta ont contenta de e camin. son sens irresponsabilitat. jôc, es e ges purifica tôt. Se o d'escrancar te morala a les yeux, ROQUETA. poème. Peire Bec. Se siàm tenguts uèi de dire mot del libre d'Auziàs, es qu'a costat de poëmas francimands o angleses, Pour o un nous en crever occitan, Ni les yeux contén dos poëmas la part del paure. lenga ni grafia E Auziàs son pas gaire segurs. plan de mal encara per mestrejar sos images, per organizar un vocabulari reduch, per se trapar un ton. Comènça son aprendissatge. a Ives ROQUETA. �LA MOCION D'ARDOANA LOS escrivèires d'òc e los militants occitanistas acampats a Ardoana los 9 e 10 de julh 1966 sul convit de la revista VIURE, aprèp un escambi de vistas sus la situacion generala en França e mai especialament occitans s'encapitan per pensar 1) me es que una dins los païses : tota absolutizacion de la nacion per lo nationalis¬ reduccion, una caricatura e una fraïson de las valors que n'es portaire un grop uman ; 2) que la rampelada tissosa a la grandor nacionala prac- ticada pel Gaullisme es pas qu'una escapa istorîca, e denóncia d'alhors de per el la malaisança fonsa que conois França, arrestada pel primièr còp dins son expansion terri- toriala ; 3) lo poder servis del concèpte d'îndependéncia del païs als intéresses capitalistas — lo capitalisme american tôt contunhant en fach de renfortir son empresa sus la vida economica francesa jos un anti-americanisme diplomatie ; que se nacionala per capelar la sotmession 4) qu'aqueles procèssus divèrses cubrisson la realitat d'una concentracion capitalista jamai atencha, una acceleracion de la destructuracion economica, e per tôt dire un renfortiment del colonialisme înterior ; 5) que, per çò que n'es d'Occitània, la liquidacion dels exîstents économies prenguèt mai que mai dempuèi un an un biais catastrofic : usinas que barran, auçament del cau- matge, depossession de la tèrra, desplaçaments de populacion, d'un mot, disparicion d'un pòble en tant que pôble. lo sol remèdi, e consí derisòrî, que lo govèrn davant aquel trauc économie es lo torisme. Mas lo torisme, coma se practîca, es pas qu'una forma de l'em: presa capitalista exteriora déstructura interiorament lo païs e aliéna prigondament las consciéncias. 6) que prepausa Considérant que pòt pas existir de creacion culturala que tenga pas compte dels interesses materials e de d'un pôble que ne pot ésser l'usatgièr natural, crivèires e militants occitanistas declaran : l'existéncîa aicestes es¬ 47 �1) pòdon que pas pus assistir passivament a una transd'una destruccion, de denonciar de longa lo colo¬ formacion de lor païs que pren lo biais e lor primier dever que nialisme interior es ; lor condemnacion del Gaullisme s'assortis d'una a l'oposicion : i pòt pas aver ges d'oposicion eficaça que non remeta en causa las estructuras economicas„ socialas e politicas de França e la quita forma del 2) que mesa en garda destin francés ; 3) lor engatjament occitanista que se plaça a aquel ni- vèl revolucionari ont pren plaça non pas un egoïsme etnic, mas si-ben una lucha per la liberacion economica e morala dels ornes. En consequéncia, dison fèrme tornar sa volontat de lenga occitana una cultura totala manejant totas las riquesas de son passât, e fasent lo pari sus l'avenidor. crear en Es aqui son primièr objectiu qu'implica necessàriament servie! de totas las valors sens novèl de la Democracia. un umanas vertadièras e mai Convidan los Occitans un a pensar coma eles totes aqueles denonciar amb eles la situacion istorica d'injusticia que lor es facha, e que sola permet l'inconsciéncia entretenguda. problèmas R. ; e a Allan, J. Jaurion, Cr. Anatòli, J. Jornòt, J. R. Boisgontièr, Boan, J. Bodon, R. J. Cardonnel o. p.. Cr. Collomb, J.-P. Corsèlha, A. Dupuy, Cl. Fabre, Elena Gracia, J. Grimaud, J.-L. Guin, Danisa Imbert, Lafont, Lagarda, J. Larzac, G. Martin, R. Périneau, P. G. Pons, J. Rebol, I. Roqueta, Roqueta, Marisa Ros, J.-B. Seguin. J. Taupiac. M. VIURE, Revista occitana. 48 �1 VIURE ES EN VENDA A — la librariá Lacour-Devoisin, Bd. Gambetta Nîmes, a òauramps, C. St-Guilhem a Montpelhièr, Bouisson, Avenue Maréchal Foch a Besièrs, Racine, Q. de Lattre de Tassigny a Sèta, J. Roustan, 2 C. Sauvages a Alès, Comtat, C. Pau Manivet dau — las librariás la — — — Quartier Latin, 68, Bd. de la Liberacion, Canebiera, La Maison de la librariá L. C. « des Poilus Viven, C. E. Vaillant A la Sorbonne 23 C. » « — » Bitard, C. de la Republica — » Juliette », Récamier, 31 Occitanas. Lei Seguins. La Terra .... . . J.B. Favre. Lo Sèti de Cadarossa A. Ward. Lop 3 F. 5 F. 3,5 F. 3 F. I.E.O. Bodon. Lo Niça, Gojal de 6 F. Lafont. la Saba Camins de Li 12 F. Rebol. J. 3 F. Gardy. L'Ora de Paciéncia. J.-L. Guin. I a pas d'endrech. Cada volum : 7 F. grands jorns a » Lion. a Lo B. Manciet. I. F. • Postes OCCITANAS.. R. Movement de la Joventut Occitanista. Escòla Edgar Qiiinet, Besiers. 34. J.-M. Petit. Respondi de. J des Peirigùs, Chausida . . Roqueta. La Paciéncia (en soscripcion) . 7 F. 10 F. en Cançonièr d'Oc. 75 Bd Carnòt a Novémer acampassida Béluga de l'Infèrn Lo Hôtel « C. de la Caritat (Buoux, 84). Gl. Barsôti. Occitània Aubanha, Decazevila, a — Pessamessa. La Ciutat, a » la Presse, 9 C. de la Republica a NOVETATS P. Laffitte, 156, e Marselha, a la librariá Courty, Edicions Avenhon, en Tolosa libre des — .... Seccion del Gard de l'I.E.O., 67 car. de Barcelona. Nimes. Dises Omenatge (33 a e Bigot . . 6 F. . 10 F. Aubanel 13 F. Mistral 13 F. Broglia canta Robert Lafont Gui Broglia canta la terra 13 F. Gui 15 F. d'Oc (31) 30 45 torns) R. Lafont Li : Maires d'Anguilas. 15 F. �� Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 02, n° 06, estiu de 1966 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 02, n° 06, estiu de 1966 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1966 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-27 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/1dee4053624ca0962dcc008b28037310.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22565 CIRDOC_D3-1966-06 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Rouquette, Yves (1936-2015) Perineau, René Bodon, Joan (1920-1975) Callopa, David Guin, Jean-Louis Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Musica occitana = Musique occitane Occitanisme = occitanisme