http://occitanica.eu/files/original/ac3dff25b010cabadf32ea6091c008c1.jpg afd9e213cdba5db78d3ec8c9e0e1d775 http://occitanica.eu/files/original/35973fba12ed0c1f8485b07f56bf1dff.pdf f5b8ec0f3f2e82b5af8b49583edf6bc3 PDF Text Text �VIURE SOMARI 1 REVISTA OCCITAN A d'agost de 1968. TRIMESTRALA ★ Director R. LA FONT. : Secretari de Redaccion : de la Servie car. « MANCADA E Declaracions del C.O.E.A., p. 2. F. GARDY. 17, REVOLUCION LA CAP1TADA : (Viure), p. 1. ; Cronologia d'una preséncia, p. 4. », Nimes. Comitât de Redaccion ★ POEMAS DE MAI d'A. Combetas, R. Lafont, J. Larzac, B. Lesfargas, I. Roqueta, M. Stenta, p. 7. ★ TEST1MONI : J.-P. BRENGUIER, G. FABRE, mai J. LARZAC, Gui MAR I IN, Ives ★ Abonament per lin an : Sosten . Lo Estrangièr : : ★ 5 F. DE MOND, LO PER del Sud, 29 p. ★ ; p. CALENDARI QUESTIONS : per Crestian RuAlemanha, per Jòrdi America del, Kremnitz, 30. : G. Castellvi, P. Fabre, F. Gardy, E. Giordan, Gl. Lasdolors, J.-M. Mi¬ chel, J.-I. Roier, p. 38. per Estampariá BARNIER, Nimes. : Joan-Pau BRENGUIER, 8, car. de la Sala-l'Avesque, - Gardy, 18. DEL NAC10NAL1SME 4 F. 1566-54, Montpellier. 34 de per PER COMPRENENOSTRETEMPS: p. C.C.P. RRINGUIER, Lo Gerent Revolucion Thouin, carrièra Marcuse, Lefebvre, per Felip 15 F. 17 F. (210 ptes) numéro La : 30 F . : la J.-B. Seguin, p. 14. ROQUETA. Estrangièr dins Montpelhièr. nos 1, 2, 3 son agotats, qualques exemplars dels 4, 5, 6, 7, 8 son encar dis¬ ponibles. Los rars fascicles �revolucion mancada e a capitada una Revolucion... N'i a pro que diguèron caliá pas se far d'idèas e qu'ara se replegan darrier lo verdîcte del sufragi universal, de la paur publica, del revenge de « l'ordre ». VABER ^ se foguèt que non, que aquelas fugidas, per los que visquèron l'evenibasi, universitària o obrièra, son pas res qu'una pròva : degun pòt dire que la Revolucion aguèsse capitat, mas si qu'èra entamenada. La paur que n'aguèron los aparèlhs e tôt lo pes que meteguèron a contrarotlar l'iniciativa esponfanèa, qué volètz mai per comprene ? Als istorians ara d'analizar la jornada de las enganas, lo 29 de mai. L'istòria per nosautres es tacha ja de çò que veguèrem e que ne portam testimòni. Totas ment a la Saber se îoguèt una Revolucion regionalista... La prensa dîguèt de non, atencionada a la promocion parisenca, un còp de mai. I a de gents ara per preconizar lo régionalisme coma un replegament maurrassian sus las provincias. Mas nosautres portam testimòni d'una orientacion interîora qu'aguèt pas lo temps de se desvelar, e qu'avèm viscuda. Es a Nantes, lo 23 de mai, la manîfestacion de solidaritat regionala. Es a Agen, lo 7 de junh, la mesa en acusacion pels joves païsans de las organizacions qu'empachan l'intrada dins la batèsta de las forças agricòlas regionalas. Fo¬ guèt fota l'aventura de l'autonomia universitària, pas acabada encara, ïmmobilizada al moment ont de pertot pausa la nécessitât de l'autonomia regionala. Foguèt la preséncia dels occitanisfas joves a cimèl de consciéncia a Paris, a Bordeu, a Marselha, a Montpelhièr ; a Tolosa, espontanivament las citacions de « Viure » empegadas sus las parets la Facultat de las Letras (lo New York Times de o veguèt plan). Foguèt en Sorbona lo Comitat per la Revo- �lucion socialista de las cions Régions. Foguèt dins las manifestapojada de l'emplèc de l'occitan. Foguèt una flopoëmas occitans de combat. una rida de E eleccions tachas, la sortida de l'eveniment es costat de l'esquèrra, la reconstruccion ardida es pensada en termes de descolonizacion, d'animacion regionala, de fédéralisme ; del costat del Poder la primièra entrepresa de recuperacion del movement es un projècte de descentralizacion. Aguèrem pas lo temps ni mai la força publica per nos quilhar de pertot als uèlhs vesents, mas perdeguèrem pas l'escasença. « Viure » dobris sa nòva tièra dins aquesta entremièja de responsabilitat nòstra. ara, nòstra E del : primièr baila la paraula al Comitat Occitan d'Estudis d'Accion que dobris lo moment d'aquela responsabilitat. Très ans puèi se justifica nòstra declaracion del n° 1 « Revolucion occitana » : « Occitans e artistas d'òc, solidaris, e recampam dins nòstra votz reguèrlha, dins un dire que lo volèm considerar coma nôstra força primièra, las mudasons socialas d'un temps qu'aimam a la passion ». VIURE demèra al servie! d'aquela passion. VIURE. ★ DECLARA CIONS DEL • Sus l'Universitat : Dins la sieu que — actual Testât estudi un dins : racional una trada, en e bens la sos mesa ment universitària, compte tengut de l'atencion sus las accions mai urgentas : e sona dels encastre botar l'accent a batèsta emplècs avenidors, que non se pòt far régional amb las associacions de trabaihaenquèsta metodica poiriá èsser entamenada tre la rin- un non sus emplegats l'ordre universitària que, superior, e las estructuras economicas del jorn d'una vista d'ensems de région, va de la Maternala mai al « reciclatge » permanent ; dins una del pais ; l'autonomia a l'Ensenha- l'abandon del concèpte d'estudiants coma categoria sociala e l'enmond estudiant e del mond dels trabalhadors ; trepenetracion del 2 la li semblan necessàrias dors — de pròpria, lo C.O.E.A. vocacion que — C.O.E.A. �— l'establiment d'un poder financièr de l'Universitat autonôma, elegit s'encarguèsse de repartir las subventions democraticament, de que l'Estat e, s'es lo cas, de amb lo sector privât limitats Mai dins l'avenir — l'insercion de signar e contrarotlar l'autonomia l'universitat dins deu contractes : una contestacion Regim social passa per sa collaboracion contra-plan régional d'amiras socialistas ; — de de l'economia. èsser completada a revolucionària l'establiment del d'un lo bastiment d'une federafrancés e tre que siá possible, dins un encastre mai larg, pr'amor d'armonizar lo trabalh pédagogie, la recèrca, l'activitat critica e la desliurança dels cion de las Universitats, dins un per encastre titols. Suis problèmas agrlcòls 1970 : dintre de dos ans los ornes e los capitals seràn PEurôpa del Mercat Comun. Lo capitalisme fran¬ cés e internacional trobarà de possibilitats nôvas per intervenir dins lo quite domèni agricòl de las régions ja sagatadas pel colonialisme se sarra : liures de viatjar dins interior. D'espandidas immensas seràn « liberadas » per una populacion desaviada, envielhida e apaurida per l'exòde rural. Lo capi¬ talisme se trobarà aqui l'escasença de despossedir definitivament la collectivitat regionala de sa basi foncièra. païsana Lo C.O.E.A. la tèrra aquò es força mai que non pas d'especulacion, e deurià pas èsser alienada, estant qu'es la basi d'una vida comunitària. Afortis mai que sola una apropriacion socialista occitana pòt aplantar un movement qu'es a prene d'ample e permetre un amainatjament invendu del territòri régional. un ramenta que mejan de produccion Se tracha doncas o al còp de dotar las collectivitats d'un poder totas las susfàcias a la venda quinas que sián, d'un drèch de cantrarôtle sus las locacions, e mai d'apreparar pels usatgièrs de la tèrra l'apropriacion collectiva dels domènis casuts entre las mans del capital colonizaire. d'aquesicion prioritari per Sus las tèrras aital socialistas, primièr anèl recuperadas seràn plantejadas de realizacions d'una bastison socialista d'ensems. 3 �• Suis problèmas culturals : Aprèp sèt sègles de colonizacion, lo pals occitan dins massificacion la de la societat industriala e se capita près envestit per una pseudò-cultura, parisenca e borgesa, menada, jos l'escapa de la descentralizacion, per una admenistracion que davala. Al terme d'aquel processús, i a pas res que lo voide : desmesiment sens pausa del nombre dels creators de cultura, estofegament intellectual, despoderament, impoissança. Lo C.O.E.A. ramenta que la cultura es pas un capital de consomar distribuit pels super-mercats culturals o per de fonccionaris, mas priuna rejoncha de comportaments e de rapòrts dinamics de mièr de tôt l'òme amb La son mentalas istorica, sociala environa creativitat culturala naturala. e per l'espetament de las estructuras alienairas, la recuperacion de la dignitat etnica e un borbolh passa creator. Sola d'efièch, una creacion proliferanta e totalament diversifipòt far que se'n finisca amb una cultura ierarquizada, piramidala e museiformolizada qu'es uèi l'opium del pôble mai perniciós. Mas dins lo meteis temps, tôt voler d'animacion culturala deu s'exprimir per la destruccion de las valors alienairas de la dicha Civilizacion e per la liquidacion dels prefèctes e igames culturals e autres sostenèicada res de la cultura La creacion mesa ostals. en culturala pas cap de capitala, de laboratôri privi¬ légiât, de lenga elegida. Se pot desenvolopar de pertot e aie! que sèm, Occitània. Es en un a afar de luciditat de voiontat. e Montpelhièr, lo 14 de julh de 1968. Cronologia ★ ti'una Lo 22 de març Preséneia Nanterre nais un inovement, non Pas res que siá « regionalista » dins el. Pr'aquò los estudiants regionalistas, bretons e occitans, son présents e dintran dins lo débat. partit, pas un Lo 24 d'abril ★ contra a mas un movement. a Tolosa nais un autre de Comença movement, l'aflaquiment del sendicalisme estudiant. l'aventura de VUniversitcit critic.a. D'occitanistas son al cap. D'eslogans occitanistas aparèisson. • ★ Lo 3 de mai, Nanterre es barrada. Lo movement se porta en Sorbona. Lo 6 aurà ganhat totas las universitats de França. Timidament encara, comença de s'ausir la revindiprimier tract C.O.E.A. de cacion de l'autonomia de las universitats. Lo occitanista sobre l'autonomia es difusit per lo Bordeu. 4 �★ Lo 10 de mai, a Perpinhan la cauma comença dins los dos Colègis universitaris e a l'Institut juridic. Se constituis lo « Moviment del 10 de maig », reconogut lo 13 per l'U.N.E.F. Lo nòu « Grup Cultural de la Joventut Catalana » es présent. A Rodés comença de se manifestar lo grop revolucionari del Pavat. Los situacionistas a Estrasborg entamenan l'experiéncia de l'autonomia. Lo 13 de mai, dins las manifestacions de pertot lo movement universitari sembla d'ajónher lo movement obrièr e lo movement païsan. • Lo 16 de mai, aprèp una primièra campanha de tracts, se fonda en Sorbona lo « Comitat per la Revolucion ★ Socialista de las Régions », a l'iniciativa del lista Corse, de la Joventut estudianta bretona Front Regionae del C.O.E.A. que pendent qualques setmanas farà son trabalh d'informacion : débats cada vèspre, meetings, estand de libres dins la cort, tracts. Se capita un dialòg amb los colonizats del dedins e del defòra : guadelopeans, martiniqués, francofôns de l'Ontario, del Quebec, flamencs, wallons, bascos, galicians, josieus del cercle Gaston Crémieux. Se fan d'intervencions dins las seccions d'animacion culturala, de linguistica, d'istòria, etc... Aquò durarà de tant la Sorbona. A Montpelhier, a que los estudiants demoraràn dins Marselha, Rordeu, Lion, Tolosa, Paris, los estudiants del C.O.E.A. espandisson sos coma tracts successius. Ara generala la revindicacion d'autonomia universi- es tària, adoptada per gionala es l'U.N.E.F. d'estudiants discussions e e lo S.N.E.-Sup. Dins las d'ensenhaires, envisatjada de mai en mai l'autonomia coma re- condicion de l'autonomia universitària. ★ Lo 23 de mai a las Nantes regionala, dins qu'agropa obrièrs e païsans. l'autonomia una pancartas demandan manifestacion espontanèa • ★ Lo 5 de junh un grop d'estudiants occitanistas de Montpelhièr van, amb R. Lafont e I. Roqueta, tenir un meeting dins la Facultat de las Letras de Tolosa. -A Lo 11 de junh R. Lafont va a Perpinhan parlar a la convida del « Grup Cultural de la Joventut Catalana » que fa la campanha electorala sus de tèmas regionalistas. 5 �La prensa francesa comença de parlai- de las intencions regionalizacion del Cap de l'Estat. A Montpelhièr a la Facultat de las Sciéncias se tendràn encara dos meetings de débat sobre l'autonomia regionala, amb los expausats de Lafont, Dugrand, Pos e Saumada, amb de publics de 400 a 500 personas. de Lo movement revolucionari s'es acabat. débats sobre l'estructuracion universitària. Demòran los • ★ Los 13 e 14 de julh a Montpelhier las jornadas de Viure e del C.O.E.A., que devián dobrir l'Universitat populara d'estiu, se tenon al Centre L'Ostal. ★ Del 22 al 27 de julh, a Rodés se ten la setmana culturala del Pavat : films revolucionaris, expausats sul colonialisme interior, amb la preséncia d'Ives Roqueta, sus la Glèisa e la Revolucion, amb lo Paire Cardonnel. Lo Courrier de la République, entre d'autras cions, tira de la « Revolucion de mai » aquesta publicaleiçon : « Cette révolte contre les hiérarchies, qui mettait en cause la monopolisation de l'autorité et la confiscation de la ra¬ tionalité par les échelons supérieurs, débouchait ainsi im¬ médiatement sur l'exigence non moins profonde d'une dé¬ centralisation radicale. Il rejoignait, dès lors, le mouvement d'émancipation de la province française, et éveillait immé¬ diatement des échos jusque dans le monde paysan. Le refus d'accorder aux collectivités locales, villes ou régions, le droit de gérer librement leurs propres affaires, cette volonté de couler toute vie locale dans un même moule administra¬ tif défini et dirigé par l'autorité centrale, cette hantise ja¬ cobine de l'éclatement de la France et donc de l'initiative diversifiée et de l'expérimentation locale, tout cela était ra¬ dicalement et directement récusé par ce mouvement de contestation... Dans combat pour la décentralisation, la gauche ne dans le mouvement de contestation responsabilité du citoyen au niveau de sa ville ou de sa région, « l'occupation » d'une collectivité locale par ses habitants abolira sans doute une des sources d'aliénation les plus profondes de notre civilisation ». Se farà puèi lo compte de totes los, dels grands universitaris qu'an fondât lo « Mouvement Communautaire fran¬ çais » als felibres de VEscola de Lar, qu'an tirât de mai la leiçon regionalista, practicament. Per Viure, preséncia e cronologia contunhan... ce manquera pas d'alliés actuel car la prise de �POEMAS DE MAI Aquestes VIURE un NOVELA mes pas res publicarà quasèrn especial. lèu qu'una mòstra. d'autres dins LOVE IN FLORIDA Aqui lo polit son ne de mai MAI las floretas del flowers power SANG e LAGREMAS En plena carrièra Seguy fa l'amor amb Pompidor L'Universitat amb lo Pòble Las caladas amb los flics e de coma totas AUTOGRAF AUTOCRITIC gropusculs se congrèan d'uòus glèisas barradas CALDERS Autonomia L'escala mobila dobla escala Autogestion Seguy l'apila Pompidor davala Automobila la vida monta (cremada) Autodeterminacion e res en contra pes l'egalitat - legalitat que compte contra P.C. Auto da fé Autopsia Autoritat (autofecondacion) Joan LARZAC. 7 �En n'avèm besonh res dels segles de tristum per endralhar lo tèmps las ventadas per i metrà son en délai de l'esper mòrtas faire lo liech que cap de prima pas mai a la fenestra Quora cercam al mitan del pavat lo crif roge del sang que reguitna en res n'avèm besonh d'emmascar nòstres uèlhs d'un petaç de vacadas Nòstre còr a butât mai luenh que los randals dels dîeuses vielhs tornats pintrats dins un simbèl o porta lo dòl d'un pan de cèl tombât. e roge o trîcolòr que Lo ventre de Sorbona s'espeta de tôt band fa son monilh per qu'es totjorn estât la junta cuôl-cosida de vielhum en fòra nòstra jòia Quora volètz que nos dubrir la porta vos lo fum deis vespres mas aufèga vièlhs avèm del còs doç de la femna lo mascle Ta chata record ne farem una Santa Pilula tôt çò que se vend per consomacion tota made in France Alara getarem las fabricas dins l'aire que se ritz es Lo sang que plòu dins l'aur d'un solelh jove tornarmai fa la carn mai druda que lo fèrre e qu'a nosat dins son tendrum roge los mormolhs del matin. A. COMBETAS. �1 Tu Machado dau e Segond Congrès de la Defènsa de la Cultura de Cotlliure tu Fedérico de la Ciutat de cinc Universitària just la poncha dau capvèspre dins ta carn tu Nezval lo jove e tu Maiakovski lo mòrt e jamai mòrt ara podèm parlar e non pas pèr maniera ara podèm parlar dau còr e boca clausa mentre se passeja pèr carriera un cant que n'aviàm doblidat [li paraulas e se fai dins lo tèmps un grand remenadis d'ulhauç. Ara qu'avèm près amondaut la Sorbona pèr abrar regalïda amb toti li vergonhas e que prendrem tanbèn l'Universitat de Barcelona e ara i lis oras ans escàmbian si totjorn dins l'èr qu'es signe de l'estiu e a sasons aqueu encara gost de chavana avenidor. Ara dins lo silenci di poëtas lo poëma se fai amb de paraulas promogudas paraulas que s'escapan de la retorica sendicala obriers païsans escolans flors d'auristre es interdich de pas escriure de poëmas se siám de milierats e non pas pèr maniera mai pèr nos inventar nosautres parier aqueu que s'invènta que viu en mossegant a l'espatla lo mond. amb de 2 Coma un coble d'amants que tomba sus la terra pesuga cargat d'estiu e mantèn lo solèu pus naut que son agach reversât coma la comba au bolh de solelhada de trabalh e de vòtz que suspausa lo serre coma vènt dau tremont que vai querre la rara d'autri païs tròba coma la mar que se desfai en d'autri mars parier nos acampam d'oradas que redòlan sus un pendis d'istòrîa ont tôt nos vèn possible tôt es sauvat entre que môr dau païs es la nòstre e Revolucion dau momentan d'aquè la terra es abitabla. 9 �3 Lo sètze de mai en Sorbona fondèt lo Comitat pèr la Revolucion socialista di E sus lo baloard ont i a vint ans cercave ieu en van de poëtas maudichs se amb mon désir trop grand li descaladaire' pèr mon pitre e régions. la vila maudich an l'ordre dis argosins de l'enueg de l'espéra. Escotatz-me que i a vint ans que descalade amb de lo désir la lenga engrepesidas de paciéncia trop grand ara es mai grand que ieu d'òc crida mai fort que l'Acadèmia mans es s'espéra plus populara es mai nauta que lo pôble e la bandiera roja ò negra — qué i fai ? escarta per vosautre' e pèr ieu li portaus de la sòm. ara la consciéncia Robèrt Tu, Rose, diga-li a la terra occitana lèu vas rescontrar, diga-li qu'aqui soi per l'amor d'ela. que Que se me tustan los d'en fàcia, reçauprai los côps l'amor d'ela. E diga-li tanben que los èmes d'en fàcia mai que ieu son de plànher. Negres son, son cascats, que per son armats de fusilhs lançan de granadas. Negres son dins la nuech e de fum e de grumilhas. Negre lo vestit, negre ...mas quora parlan coma e l'uelh, dobrisson las pétas ieu dins lo fons dau cor quauque record de béria abandonada servan au 10 negre... mitan d'un ermàs. LAFONT. �la darrièra meitiva faguèron amb lo pair, pensan a que ausisson lo chin que jaupa dins la nuech, un bruch de lo sus amb entra la o bassuelh, vaca ben una que un socs ôme lanterna e ditz vai vedelar sieta rasis lo landièr se mans al fuôc. Quantes maitins de rosada, de luserna o de botarèus, e para las quin chaupinhar pels rastolhs, e las esluciadas d'agost e las nuechs sus la pelena tôt gaitant las estelas virant tôt Mas, de suau dins lo cèl. los negres C.R.S. trepejan lor passât e ser, conscienciosament lançan de granadas, e tustan, tusian. O fraires aliénais, victimas, borrèls ; las pèiras que vos mandi son pèiras per bastir un ostal que siá nòstre ; onte poscatz vos sovenir onte sapiàtz l'avenîdor negras negres onte e res siàtz d'òmes de mens. Mas quantas per que pèiras siàtz d'ômes liures. Per que siàm totis liures. Tu, Rose, diga a la terra occitana qu'aqui soi per l'amor d'ela. L'òme qu'aviá vîscut dins l'aurelha de la paur massèt 'na pèïra, la getèt. nos caldriá �Ausiguèt qauque que cracinava. res Que cruississiá dins el. Diguèi : los òmes de fraires. 0 tornèt dire un pauc pus naut : los òmes son de fraires. son Aquò restontissiá coma pabalhon d'una aurelha dins lo : LOS OMES SON DE FRAIRES. Las pèiras tombavan a molonadas sus los fèrres reaccionaris prometuts al rovilh. Las pèiras tombavan sus los bloquièrs, sus los cascos, las pèiras repicavan, òm ausissiá non mas LOS OMES SON DE FRAIRES. mas Tota la nuech s'èra facha una immensa aurelha. Un pauc de vent donava a las perlas de susor un auguri de rosada. Era venguda l'ora de nàisser. Bernât LESFARGAS. paraulas mai paraulas parlan de politica e del govèrn cadun ditz son èime brama per totes revolucion e exteriora del que mas mond de la vida los autres conoisson als autres cadun ditz que negue un son èime mond social lucha d'esperits idèas que se tustan armas quilhadas ont siés Occitània ? �parlan de nacionalizacion agachan cap a Paris quora i a pas que de bicicletas per i anar avèm la nòstra viia dins la man la desliurar de cadenas longas soncament que es se sap encadenada ? lo tan vièlh que venguèt ligam es la vila meteissa Occitània tanben siás ton ligam ta cadena siás tu ton cotèl fa ta vida lo saupràs deman te ara creses un autre païs unificat la treva de ton èsser passa dins lo grand silenci de la revolucion que te taison foguèsses coneguda paraulas te auriás cambiat lo mond deman es deman te traparà qu'aquel mond amb los mots qu'aurem que te dichs cridaràn ta libertat cridarem Occitània. Miquela STENTA PARLA DE GAULLE Devi dire que plan naut las forças de l'ordre dever tôt entièr matracat, an embarrat an facha la nuôch mai negra la sang mai roja an fach son An tuat, an la an de libertat mai cara empachat la prima tombar sus l'estiu. Ives ROQUETA. 13 �N Testimoni : La Revolucion de mai dins la carrièra Thouin A carrièra Thouin n'i que cartes, probable, dins las provincias, Dirai que copa la carrièra Des¬ Politecnica, e s'acaba sus la Plaça de la Rabelais e Verlaine visquèron empr'aqui. la coneisson ont es Contrescarpa. Sant lnhaci a, pas. Calvin tanben. Lo Panteon e vesins. Se i passa lo licèu Enric IV e i jai dins la ostals vielhs o da¬ man. Mas tôt aquò fa pas vertadièrament la vida d'aquel barri. Son los estudiants, los bit-nics, los hipies quand n'i a, e puèi lo brave monde que venon beure un còp a la Chope, e se i donar l'illusion de la canalha. son glòria. Los dins las escanas, se monuments, las lausas, los Era pas un canton per la Revolucion. Lo divendres 3 de mai entendèrem quitament pas çò que se passava a l'entorn de Sorbona, sul baloard Sant Miquèl e proche lo Luxemborg. N'aguèri pas idèa, après una jornada de trabalh a Postal, qu'en escotar Euròpa 1 a 7 oras manca 5 de vèspre. Sortiguèri sul pic. Al mièg de la carrièra Soufflot rescontrèri una filha de Tolosa qu'es del nòstre cors d'Occi¬ tan a l'Escòla Normala d'Ulm. Plorava. Simpatia o pas, n'aguèri pas per longtemps abans de far coma ela. Los es¬ tudiants los vesiàm, devèrs lo Luxembourg. Una pressa qu'òm auriá dich una èrsa, del biais que se moviá. Las granadas lacrimogènas tombavan, petavan. Se fasiá un trauc dins la pressa, puèi se tampava. De policièrs, de gendarmas, de C.R.S. de pertot. Un pichon borgés calamistrat coma un actor de cinemà parlava de « te fotre tota aquela canalha d'estudiants a l'armada». Degun li respondèt pas. Un còp l'òrdre restablit, coma dison, faguèri lo torn del quartièr, cap a las 11 oras de nuèch. La policia en ar¬ mas clavava la Sorbona. P.U.F., C.R.S., sul baloard Entre lo Centre Richelieu e las St-Miquèl, doas o très rengadas de agantar del mal l'estatua de l'August Comte. Dins la veirina de las P.U.F., a quinze centimètres de l'espatla d'un «flic», un libre novèl : Le travail en mi¬ lieu hostile. 14 coma per �Lo week-en foguèt pro ordenari. La carrièra Thouin amodament acostumat, mai que plus dins la nuèch del dissabte e los vèspre del dimenge. Los joves contunhavan de cantar, de s'espacejar. Semblava d'acôrdi entre tôt lo mond que per las causas seriosas se veiriá lo coneguèt son diluns. D'efièch. A cinc oras après-miègjorn, tudiant venguèt me veire per me parlar lo diluns, un esde sa tèsi que comença. Sus la significacion sociologica del neô-calvinisme de Barth e del neò-tomisme del Maritain (lo de Garona, òc !). Lo transistor marchèt tôt lo temps de nôstra conversa. Mon estudiant èra passât per la Plaça Maubert. N'èra malaut. La revolucion, disiá, la radio semblava pas de li donar tòrt. Anèrem dinar ensems dins un bistrot, proche Maubert. I aviá la T.V. Pèirafita nos afortiguèt : « Es pas grand causa, comparât amb çô que s'es passât en Alemanha e endaoôm mai... » Dins lo café totas las practicas s'agachèron abans de se petar de rire. Anèrem puèi veire la Plaça. Coma dins los libres d'istòria a la pagina de 48. E los C.R.S. de pertot. A costat del musèu de Cluny nos corsèron. Mai ieu corri pas jamai. Donc, passèron. Paures eles ! Lo mond, joines, vielhs, òmes, femnas lor getavan de pavats sul cap. Dins l'escur. De l'odor del lacrimogèna. Dins las cridas e las insultas. A un moment passèt una veitura de la policia. Dançava sus la cauçada descaladada. Ensajava de fonsar. Una estona. Quatre o cinc calhaus petan sos veires. Granadas, pavats. Udolament de las ambulàncias. Ulhauces. Al can¬ ton de St-German e de St-Miquèl aquô comença de flambejar. Còrnan los pompièrs. Se i èrem pas, ara i sèm. A plec. m'aculhiguèt la silenci. signe de la revolucion de mai d'aquel costat. La nuèch del 10 a 1*11 de mai, pr'aquò, lo silenci venguèt pas abans las 6 oras de matin. Aqui comprenguèri. Se passava quicòm En tornar a la carrièra Thouin Lo revendicacion corporativa. A las doas derevelhèron las cridadas Que los estudiants avián quilhada una barricada mai que non pas una oras e mièja de matin, 1*11, me dels C.R.S. al canton de las carrièras Thouin e Descartes, sortir d'un acamp (non politic !) a 10 oras aviái vist los joves començar las barricadas. o sabiái. En 1/2 la velha, A l'Escòla Nor- parlât amb d'amies occitans. Per ieu èra una engana. Sus una barricada ôm pot pas mai que de se défen¬ dre. Lo quartièr, embarrat e clavat veniá una trapa. Los òmes d'autoritat o comprendrián, me disiái. Se bolegarián mala aviái 15 �pas. L'endeman las 7 a oras los estudiants d'anar dormir compreni i auriá un pas pus que bocin a de pregar l'ostal. Vertat, ieu la politica. Mentre me cargavi las cauças burèu, sus la carrièra Des¬ cartes, veguèri la policia en posicion. Los estudiants, en pè sus la barricada, lo punh levât, una bandièra roja al mièg d'eles, cantavan VInternacionala. Lo rite acabat, coma per afortir una intencion d'istôria, se baissèron per amassar de pavats. Las granadas plevián ja. Durèt très oras e mièja. Dètz o dotze còps los C.R.S. reculèron en se corrent. Era pas mai : «Chariot des sous», mas «De Gaulle assassin», « C.R.S. S.S. », e VInternacionala, portada per, benlèu, = cinc cent voses de joines, dròlles e dròllas, en una nuèch venguts « combatants de la darrièra». Devers 4 oras 1/2 la primièra veitura cremèt. Ne deviá flambar 6 dins la car¬ rièra Thouin. Lo mond getavan d'aiga suis estudiants per tal de los agantar dcl gaz. Euròpa I e Luxemborg avián en pas res a durbint las cortinas de fach conéisser lo sistèma. las fenèstras. Los C.R.S. mon Benlèu tombava pas que d'aiga venián malauts. Sens comptar ne qu'avián de blessats. Ne veguèri tombar très dejôs la fenèsde ma cambra. Pleviá d'insultas tanben. D'aquelas qu'una revista occitana pot pas raportar. L'apotecari a costat durbiguèt sa botèga. Un mètge comencèt de circular, tra amb sa carta a la man, aculhit amb sentiments de C.R.S. N'i aguèt fins a las 5 oras 1/2 o 6 oras. Los estudiants, recaptèron a la Plaça de l'Estrapada. Entre eles e la policia doas barricadas, sèis veituras en flambas, los pompièrs empachats d'avançar. Las ambulàncias qu'udolavan. Al moment que la policia tornèt prene lo contraròtle de la situacion, los joines de las barricadas de mon costat proche los 2.000 — poguèron s'embarrar dins l'Escòla despassats, se — Normala de la carrièra d'Ulm. Flacelière, l'elenista que n'es director, poguèt persuasir los C.R.S. de pas dintrar dins un bastiment de l'Universitat. L'Atènas democratica pot viure dins lo Se cor d'un filològ. m'esperlongui sus aquela nuèch del 10 a l'il de mai, carrièra, aquò foguèt l'eveniment important. Tanben perqué per ieu foguèt la descuberta del « movement». Pas trop d'idèas benlèu, o trépas per èstre eficaç, mas un còr e una volontat d'esmôure una paret. Passi sus la visita del quartièr, l'il a 6 oras 1/2 del matin. La desolacion que sabètz, al mens perqué las fotòs ne mancan pas dins los jornals, dins de libres tanben... Mas los qu'aquela es 16 que per ma �alba la nuèch sens dormir, se trobèron al de granadas, dels pavats espandits o acampats, de las fustas de signalizacion desraigadas, de las veituras cremadas, dins l'odor de lacrimogèna, jos un cèl de fin del mond poiràn pas oblidar deman çò que vòl dire quand se parla de dètz annadas d'estabilitat e d'un poder escura, mitan de las aprep restas fort. La carrièra Thouin es plovinôs. Dimenge, trobèri que es en los cafés barrats, a sas abituds. L'estiu sul baloard St-Miquèl avián persuasits los se passavan bonhats d'anar tornada tornar d'una restanca a Brussel, a 11 oras de nuèch. D'escalfadas al lièch julh tôt lo mond abans l'ora acostumada. Lo 14 de festèjan pas parièr ! 1er lo Palais-Royal èra lo luòc de qualques acaraments entre C.R.S. e non C.R.S. Pr'aquô lo Figaro nos assegura aqueste matin (17 de julh) que « Arcachon pleure ses C.R.S.». Ma simpatia a la familha. Ara esperam l'octobre del dialòg. I aura una tèsi de far sul neò-gaullisme e sa significacion sociologica dins una amira de continuitat discontinuida, o vice versa s'aquò vos agrada mai. o Joan-B. SEGUIN. LO LIBRE OCCITAN NOVETATS ★ : Francés de Corteta, tròces causits per R. Lafont. Fabre, Istòria de Joan-V an-pres, l'Opéra d'Aubais, Lo Tresaur de substancion, avantdire d'IvES ★ Joan-B. ★ Lo Libre de Rut, présentât e Roqueta. amb revirat Coll. 4 VERTATS ★ per J. Roqueta l'ajuda del Pastor Lys. : L'Estrangièr del dedins, poëma de J. Larzac, 3,50 F. en venda a «Viure». un quasèrn 17 �TEMPS : MARCUSE, LEFEBVRE LAJornadas saber se li questiondenon es de estadas mai temps non — de vertadierament positiu per quant i mo- fondamentaus qu'an sostengut aqueli jornadas. La sola analisi qu'es possible d'entamenar a l'ora d'ara, en defora dis ensags de prospectiva que mancaràn pas d'èstre fachs, aquò's la di grandi forças desconscièntas qu'òm pòt vements rasonablament situacion cambiar Fin devinhar au travèrs d'una pauc olara e sèmpre a mand d'à fons de significacion. finala sembla que l'elemènt de essen- elemènt que va força mai luenh que li jornadas de mai, sià un fenomen d'espetament de la societat, ò, puslèu, de ciau, l'ensèms, complex e mau conegut encara fauta d'estudis précis e pron largs, di sistèmas que la compausan. Per delà li arroïnaments e li copaduras en susfàcia que son estais botats en relèu, se pòt legir, mai ò mens clar segon li domènis envisatjats, un vertadier escrancament di fondamentas ara vengudas tradicionalas de nòstra vida de cada jorn. Qu'aqueu escrancament sià lo signe d'un cambiament mai catégorie a venir, aquô's un autre problèma, que n'avèm ni li donadas totas, 18 ni mai li solucions. UNA SOCIETAT REPRESSIVA revo- son : aquò sera dins quaulo temps de faire lis enquèstas e lis analisis necessàrias a tota perspectiva istorica — lo pretzfach di sociològs e dis istorians. La question non es ni mai d'ensajar de comprene çò que s'es passât, de desgatjar lo sens prigond de l'esdeveniment e si motivacions exterioras, que tènon a un ensèms de donadas objectivas mai ò mens conegudas, mai que nos ensenharián pas rèn iucionàrias ò que NOSTRE COMPRENE PER Li generalas d'aquela so¬ pron ben estudiadas caracteristicas lis cietat, dins atrobam darrier lo d'Enric Lefebvre, libre La quotidienne dans le monde moderne (1). Segur, la problematica de Lefebvre se pòt contestar, mai es a l'encòp pron desgatjada di metòdes tradicionaus e pron estacada i condicions objectivas de l'existéneia per èstre una esplecha d'un grand interés per nosautres. La societat actuala, segon Lefebvre, es una « societat burocratica de consomacion dirigida ». Aquela vie definicion d'un marca, band, lo caractèr d'aquela societat e li limits d'aquela racionalitat, d'un autre band son objècte (la consomacion e non la produccion) e lo plan ont ela fa portar sis esperfòiç : lo quotidian (2). Es a dire qu'un movement d'integracion es sèmpre necessari per faire dintrar dins li sistèmas en plaça li contradiccions que naisson de racionau temps autre de la en vida d'una societat d'aqueu tip. Movement d'integracion qu'es doble de se : li mir tracha consomacion, lis mar lables. mai solament de suprenivèu di mejans au tanben forças creairitz besonhs tat non contradiccions passius Enric e Lefebvre de transfor- dinamicas en aisidament contrarote dessenha amb clar- aquela evolucion de la societat 1950 e 1960 se traduis per un : entre dessasi- (1) Henri Lefebvre, dans le monde limard, 1968. La vie quotidienne moderne, coi. Idées, Gal¬ Vèire autor. Critique de T. I, ed. de l'Arche, tanben, dau meteis la vie quotidienne, 1958, T. Il, ed. de l'Arche, 1962. (2) cf. La vie quotidienne..., p. 90 sqq. �ment progressiu de Aqueu dessasiment se es de la societat. tant pregond que Lefebvre trasteja pas d'afortir : « tôt de long d'aqueu processus de substitucion e de desplaçament idéologies, an capitat d'escavartar de l'alienacion cia consciènt, mena es en nòvas d'alienacions ò d'escafar la conscién- mai e una » d'una mesa ajustant is ancianas (3). L'objectiu, velat estrategia d'aquela en condicion indivi- duala pèr lo biais de constrenchas collectivas : antau se bota en plaça una mecanica autô-repressiva que fa dintrar dins son jòc li forças de liberacion de l'individú e lis utiliza, après de lis aver reduchas au nivèu de simples besonhs, coma endormitòris sociaus, politics e culturaus. Antau la societat, pauc a cha pauc se barra sus ela-meteissa, e se farga si mi¬ tes, sènsa se mainar que, d'un moment a l'autre, tôt aqueu edifici pòt se fendasclar e benlèu s'espetar en mila morcèus. Toti li possibilitats de dubertura, dins quauque domèni que siá, son sistematicament desprovesidas de sa significacion, e lis excepcions e li ponchs de copadura que se fan jorn metodicament negats dins la massa generala. Segon la formula d'H. Marcuse, aquela societat « barrada » adomergis e « intégra toti li dimensions de l'existéneia, privada e publica - (4). S'agis en fach d'una vertadiera qualitativa, li còntra-revolucion de fugida esplechadas d'un ponch de vista reaccionari. Li sistèmas prenon en carga li revindicacions (au sens mai larg) que capitan encara de s'exprimir, e aquò d'aitan mai qu'aqueli sistemas, soventi còps, aurián degut jogar eli un rôtie revindicatiu, subretot au nivèu politic e au nivèu sociau (5). L'integracion antau realizada trôba dins son succès la mai granda part ont tendéneias son de que sa realitat tôt, repausa dins sus : d'efiech, ôm una una se societat sentida maina lèu d'aqueu tip, d'unitat, d'omo- geneïzacion faussa a sa fondamenta : Glèisas nòvas, es a dire Glèisas en un sens nòu, li burocracias modernas, estati« cas, politicas, fan concurréncia is ancianas Glèisas tas prescrivent lo detalh. Li résul¬ : l'ordre l'im¬ morau e en parieras son moralisme e en prigondor, la culpabilizacion fugida davant la lei e lis àngels ». la L'ordre establit, sènsa relambi amenaçat d'entrepresas dichas per aquô « subversivas e qu'o son objectivament—, per » es — la coma lei primiera de la societat re- n'es l'expression mai nauta, e la forma dau terrorisme que ne sorgènta es d'autant mai acabada e generala que li sistèmas en plaça cubrisson una part mai larga de la vida. Ghetto suprèm de la so¬ cietat repressiva moderna, l'ordre morau, légitimât per l'Estat, s'apiela sus toti li ghettos qu'aquela societat a sauput inventar per renfortir sa coheréncia, e, demest pressiva : d'autres, la sus revolucion ela-meteissa, perfiechament integrada dins l'ensèms ciau (6). L'oposicion — evidentament (3) cf. Idem, ed. de Minuit, (5) cf. li se 110. p. (4) H. Marcuse, nel, so¬ l'Homme unidimensioncol. Arguments, 1968. Marcuse analisa politic » : dins l'esfèra politica, aquela tendéneia (a la convergéncia) se traduis per una unificacion plan definida ò convergéncia dis oposats ». (L'H.U., p. 46). Evolucion especialament vesedoira en çô di partits politics de senèstra e dis organizacions sendicalas : lo processûs d'integracion a paginas 1'« embarrament de ont l'univers « fach de si senciala, revindicacions, per sa part esde revindicacions d'ordre quan- qualitatiu. La societat, per rôtie massificaire essenciau. fenomèn es tanben notât coma eau per Lefebvre : « pèr lo biais de la quotidianetat organizada, la classa obriera es estada pèr part integrada a la societat existènta, çô que vôu dire sa desintegracion coma classa ». (La vie quotidienne..., p. 336). (6) La revolucion ven fraseologia : çô qu'èra, per sa quita definicion, una praxis titatiu, eli, ses a e non jogat Aqueu cambiat un en un sota-sistèma de mai, perfiechament intégrât dins li quadres legaus » e estatics tradicionaus. « 19 �susfàcia — i un rôtie de repression au gras, lo d'una antipresa de consciéncia que refusa pèr principi de situîr si criticas en defôra de la legitimitat collectiva. Es aquela pseudôcritica qu'es vestida dau qualificatiu de dialôg dins la societat modèrna : li protracha d'una de oposicion jòga tanben rôtie second son es : blèmas, d'aqueu biais, son reduchs a Tes¬ de tât subtilitats retoncas. Toti li ques¬ susceptiblas de se pausar son embarradas dins li quadres estrechs e sènsa possibilitat d'escapa que li sistèmas an per tasca d'adaptar is estats de desconsciéncia mai ô mens granda de la collectivitat : * i a ges de drama vesedor. Om s'installa dins lo cool (7). Om s'installa dins un mond asseptizat ont lo desrisôri tèn la primiera — e gaireben sola — plaça. tions » Un mond tanbèn de l'autô-colonizacion alienacions collectivas is una d'alienacions tiera progressivament, aqueu processus lament generau, individualas, nôvas. se apondre tota transforman se co'lectivas nacions eau ■ en siva dau una de tiera jar de racion cle son una dinamica creairitz. leis sens lo mond : claus, energia d'ont delà li leis e conformant is de que côd/s, antau lis massificada, institucions, articles d'un viu cèrt contemplar, jamai a zada 20 ela a tôt una es mesa en vèire, a a a — tura lo es —■ tibaments que d'una remèdi-miracle pôdon manca, nàisser contra li la qué que siâ, vèn ja de desglesir de quora conflictes, antau, se desnosan amb tôt çô tragic de I'existéncia se doçor, e se resôu en nombre ractèr collectiu un ensèms — de sociau de mesuras segon lo ca- voca- toti aqueu fenomèn d'integracions generalizadas mena a una desintegracion generaliza- tat, per : tota d'autô- faire, levât dins lo quadre estrechon de joguinas rassegurantas per toti. L'energia tota — désir e rason se'n apoderan li mécanismes sociaus, e la força de bonaur que viu dins l'orne, la societat ne fai un simple besonh demest d'autres, aisidament comolable. L'espectacle, coma Tescritura — e aquô's pas verai soncament per la cul- dian. Li sostènon li sistèmas e la possibilitat de s'embarrar dins aqueli sistèmas. A un nivèu superior, balhan es segon fôrta e amenaça trop li trôç massificats de Tedifici quotiper en metôde processus s'acaba consciéncias sentida ESCRITURA E ESPECTACLE societat repres¬ Lefebvre, fôrabandida es Lo pron Una E. qu'an per tôca de vuecada temptativa de libevèn espectacle, especta creairitz. di per amb ordenat e societat una définit tip canalizat dins tôt, sôm « de tota « D'efiech colonizacion pèrdia quasi totala d'imaginacion. Economicament per un néo¬ colonialisme afavorizat per lis estructuras estaticas : l'esplecha semi-coloniala de tôt çò qu'es is entorns di centres de déci¬ sions politicas e de concentracion écono¬ mies di capitaus : régions perifericas, campèstre e zonas de produccion agricôla, banlègas... » (8). Culturalament per l'aban¬ don » alie¬ nive- un pas que, Politicament, traduis per de quadres vueges que mande s'oposar, e tendon lèu lèu a se destrusir. Tendéncia que s'encamina devers racisme un generalizat « toti contra toti : a de reng li femnas, li droi¬ tes, li jòves, li proletaris, lis estrangiers, lis etnias diversas son l'objècte d'ostra¬ cisme... (9). E cada côp aquela desinte¬ gracion a per consequéncia, siâ una presa en carga encara mai repressiva de l'individu per li sistèmas, siâ un moment d'abandon gairebèn totau ont li forças amagadas trôban subran una escapa en defôra dis estructuras legalas ». ensèms un can tanben de la aqueu moment, societat. es La socie¬ constituîda per (7) cf. La vie quotidienne..., p. 126. Aquela desdramatizacion fa pas que sotalinhar la força di sistèmas. (8) Idem, p. (9) Idem, pp. 114. 337-338. �bulari consagrat especifica sion Coma afortis o — que di questions negan Lefebvre, « la dimen¬ causa. en dins la vida quotidiana, li gènts s'empachan de creire a sa pròpria experiéncia e de'n tenir compte. » La censura jôga a toti li nivèus de la vida, individuaus e collectius. E son li formas geladas d'aquei edifici negatiu en pregondor que servisson d'estapas i sèmbla-libertats que pòdon encara grelhar de la nòbla jornadièra : « lo quotidianus, es qu'es encara un òme ? Es virtualament un automat » (10). Es de la flaquesa escrichas leis tendéncia a ò mai que sèmpre an s'immobilizar en sistèmas contradictôris, dobrir de una ensèms de d'aquei non, que la ven societat antau possibilitat de barrada. Demòra saber s'aquela dubertura es pas qu'una illusion, qu'un produch de mai d'aquela vertat circulària. Per H. Marcuse, la responsa sembla pron clara : tota du¬ bertura es fin finala una escapa ideologica sensa fondamènta. La societat, segon l'autor fòrta de l'Orne unidimensionau, es pron fachas contra e espectacle, définitivament desseparada d'un subjècte vertadier, la vida quotidiana es condemnada a perdurar sènsa qu'un cambiament qualitatiu siá possible. La perspectiva istorica, d'aqueu ponch de vista, es pas qu'una engana : tôt se desbana en fach sus lo mode de la repeticion, e la quantitat sola i pòt evoluir. Lo mai per recuperar ela. Escritura li temptativas diagnostic d'Enric Lefebvre es força temperat : per lo sociolôg de Nan- terre, la societat modèrna es una societat non-barrada, e lo concèpte de revolucion, e foguèsse estât sovènti mai de son serva mie sens tota e son utilizat eficacitat, còps contra au vujat eu-meteis, nivèu écono¬ tanbèn (e aquela ligason nivèu politic (eau pas jamai doblidar que « lo deperiment de l'Estât demôra la tôca e lo sens ») e tan¬ bèn (lo caractèr imperatiu d'aquela tripla ligason pren antau tota sa força) au ni¬ es segur, mai necessària) au vèu e culturau. ja Se lo perilh es grand, : economisme de estalinisme politic, estetis- consomacion, me Se espectacle. e balhar das non, ben conegut pron velleîtats i contra tracha de liberacion sèns son dinamisme de tornar esplecha- la societat per son poder de deslargament de l'imaginacion. Çò qu'implica, de segur, una critica radicala di pseudô-mejans de liberacion prepausats pèr aquela societah critica que deu menar, ribon ribanha, fins a una transformacion qualitativa compléta di mites qu'ordenan la vida quotidiana (11). e son DAU DESIR A LA FESTA Retrobar lo sens primier di forças anequelidas societat repressiva, per una aquò's davant de tôt retrobar lo sens dau désir e de la fèsta. Aquò's reconciliar lo quotidian e ia fèsta, en destruissent lis empachas estèrlas que constituisson li (10) Aqueu condicionament trasformat en jôia, puèi lo bola satisimpausat per la naur faccion d'un societat besonh subretot es — lo — en fach dis apa- mai larg, que s'encargan faire virar la rôda : creacion di be- relhs, de au sonhs sens satisfaccion d'aqueli besonhs. lo plan poli¬ tic e économie, sus lo plan culturau. Lo besonh, dins una societat de Aquô e verifica, se consomacion, es segur, sus mai tanbèn la caricatura dau désir. (Cf. tanben G. Bachelard, La psychanaly¬ du feu, se 34 p. : Gallimard, reed. col. Idées, creacion dau decreacion dau besonh ». l'ôme « es sir, e Lis analisis de botan pron son, una non una Bachelard, bèn en per compara- relèu aquela re- duccion). (11) E. cion Lefebvre vèi dins urbana » trasformacion contèsta lo luôc estènt que civilizad'aquela la vida urbana la « présent « esséneia lo terrorisme e i pot oposar un còntra-terrorisme ». Adonc la societat urbana permetrià de restituir au jôc, a la paraula e a la fèsta son activitat per fondamentala. 21 �sistèmas li formas. reconciliasèmbla que se pòt comprène coma la modificacion fondamentala di rapòrts qu'existisson per ara entre l'individu e lo côs collectiu. Sérié d'inventar una practica reala per l'establiment d'aqueli rapòrts, estent que « la revolucion càmbia la vida, e pas soncament l'Estat ò li rapòrts de proprietat (12). Sérié d'arroïnar l'abis qualitatiu que i a entre la vida quotidiana e la fèsta, per fin de faire de la vida quoti¬ diana quicòm que passèsse per dessús 10 quotidian. Dins aquesta amira, l'escritura farié plaça a la paraula, e l'espectacle a l'òbra (una òbra que sérié evidentament d'à fons desempegada de tôt caractèr estetic borgés e que quitarié d'exprimir, coma es cogida d'o faire a l'ora d'ara, l'oposicion indefugibla entre lo quotidian e la fèsta, entre quotidianetat e modernitat, per emplegar la terminologia d'E. Lefebvre). e dins cion, si termes Aquela mai generaus, » Lo problèma, tôt lo problèma, se boproblematica revolucionària au nivèu définit per Lefebvre, es de saber s'una dubertura d'aquela mena es vertadierament possibla, ô, puslèu, se, un côp mesas de caire lis empachas formalas, la quita irreductibilitat dau désir sérié pas pron violènta per escobejar la forma necessària estènt que temporala — autre d'aquela societat duberta. D'un band, se pot tanbèn concebre qu'aquela societat de repression es ja pron totalila tam — tària fins — nivèu au di consciéncias — pèr que tôt ensag de fugida en déféra sié impossible, ò rendut impossible per 11 forças d'H. ment tat » e — d'aquesta « dins Marcuse la li — societats li d'un Subjècte nòu factors sistèma, confond sada lo es la « « : lo lo rasonaresponsibili- una industrialas lo poder fach amb di tissas participacion qu'empachan totalament amb la sus paraula passa son dau D'aqui repressivas. la e » : nombrôs venguda l'eficiéncia l'esperit se lo fach, la pen- que comportament que eau, lis aspiracions amb la realitat ». (13). La so22 lucion podrié èstre de aqué's possible dins l'auté-colonizacion a la realitat lo dau collectiu ment biais sènsa tats la que ont negar fins lo dessasi- reséuver per de besonhs tôt satisfaccion artificialament suscicomolats ? O Marcuse i pènsa, abandonant tota consciéncia, la arroïnan benlèu sérié sola aqueli en ont a artificialament tant e fisar désir? n'arriba es totalitarisme un gost ni gosta, e alara, de mai : capitat de a défé¬ situar en se di formas tradicionalas ra revolucion que — « lo sistèma necessari de possibla outsiders » — encara pariés dau e déféra. Mai aqui granda : la for¬ ça — e dins lo cas aqueste s'agis pas d'una simpla força d'inercia, mai tôt bèu just d'una força « positiva » e agressiva — tanben l'incertitud di societats en tan es sistèmas, sembla que ela (12) La vie quotidienne, p. 372. L'exem¬ ple di « pais socialistas » n'es una préva de mai : après cinquanta annadas de re¬ volucion, IUR.S.S. a renegat gairebèn toti lis objectius revolucionaris é, puslèu, a pas Jamai sauput confrontar coma aurié caugut la situacion nova que i impausava una societtat industriala de tip modem amb una estrategia socialista. La trasformacion di rapérts de proprietat es estada incomplèta — e si résultas sus lo plan économie e sociau fin finala, pron ma— mentre l'aboliment di sistèmas, e, primier, de la preson estatica, a près sa plaça tota una tiera de sistèmas fondats gras de sus La constrenchas societat d'ordres despariers. burocratica de consomacion dirigida aguèt li sus de consequéncias parieras pais socialistas sus li fracàs pais capi¬ benlèu, d'aquesta amjra, mai grèu per lo sistèma talistes occidentaus. socialista, morar cara a e Lo es que s'es acontentat de la mutacion quantitativa soncament ne de- (e en¬ parcialament). (13) Es de legir aqui dessus lo rendutcémpte que faguèt E. Lefebvre dau libre d'H. de Marcuse dins Le Monde dau 16-17 junh de 1968 sota lo titol Societat bar- rada ò societat duberta ? �siá importanta pron movements La tota d'aquela sola per protegir de se ipotèsi encara valedoira, logica, seriá la que vèi dins li ments « revolucionaris » caractèr a en move¬ totau sònan « la revolucion dins l'òme ») la traduccion desesperada d'una impoissança de viure qu'un cambiament quaiitatiu radicau, e économie, e politic, e culturau capitarà pas jamai de la faire disparèisser. Çò que fariá tanbèn la pròva l'absurd — de l'impossibilitat per d'una revolucion correspondèsse en que fach a sa definicion. E aqui dessus la responsa de Lefebvre, maugrat son oposicion au pessimisme de Marcuse, es (çò que — luenh dau d'èstre convenènta malastre, simpla e es irreductibla consciéncia d'una podrà que se mes d'alienacion pas : sérié la consciéncia tanbèn la lo désir — certa despossession jamai escafar en ter¬ que — farié bat, pas coma ? bilitat pausa teorica lo problèma d'un de la possiqualitatiu cambiament industrializat, e, tanbèn, en pais sota-desenvolopat. Aquela possibilitat existis pèr Lefebvre, e es dobla : i a d'efiech possibilitat : 1) de dubertura d'una societat barrada (li jornadas de mai ne serién un exemple ?), 2) d'assegurar la realitat d'aquela dubertura dins lo « quadre » (?) d'una civilizacion urbana, sola pot que trespassar l'oposicion entre fèsta e quotidianitat. L'esperit de fèsta, antau retroen pals En venda vesion sus una désir « Inmensa en Un vol., coll. « LA la ont fargarié si prèpn d'èstre lo demandar s'una repausa » tautologia déféra de l'uman pas botar : çè — lo que projècte de tota filosorevèn a originas — desempuèi sis lo considerar coma una matèria transi- deu disparéisser. E en partir d'aqueu ponch, tôt pot tornar començar... tèria, que Sols lis actes, davant una antinomia absurda, significan encara quicèm. Mai sabèm pron desempuèi de tèmps que la mesa en actes d'un projècte, quin que sié, fa dintrar en jèc tôt un ensèms de variablas que se'n pot pas carcular per avança toti li consequéncias. D'aqui tanbèn benlèu la relativa prudéneia d'H. Marcuse que, dins li darrieri paginas de tant unidimensionau, escriu : « lo concèpte dialectic desvèla tant sus lo plan teoric coma sus lo plan empiric, que sa causa es La realitat desesperada. umana es son istôria e, dins aquela reali¬ tat, li contradiccions espetan pas d'elimeteissas » (p. 277). Existis un divòrci qu'es pron important, sérié pas que quan¬ titativement, pèr que sié dialecticament possible d'unificar lo projècte e l'acte. F sols lis actes... Felip GARDY : SUR autè- un societat pasmens totalizairitz fia Robèrt LAFONT ★ pot tala sembla la d'existéneia. se desrisèri repression de se dau condicions Om la de realizacion l'Orne Aquô de contrarètle mena. : FRANCE Les Essais» Gallimard, ed. �DE PER LO MOND, questions del nationalisme : AMERICA DSL SUD I N vespre de novembre — es a dire, aval, un vespre de prima — sus los nauts planestèls de las Andas, costat peruvian. Cal gaireben èstre un acostumat per saber que Postal ornât d'una discrèta corona roja es un «café», o mai exactament un endrech ont se pòt beure de « chicha », aquela cervesa facha amb de milh. ! Era uei, e los Indians, envolopats dins son cofats de son passa-montanhas tan caracteristic, paraulejan de lònga ; n'i a que l'aigardent los a ja vencuts, e que retenon a grand pena lo veire grandaràs ampla mai — mercat, manrega, d'un litre — de «chicha». D'autres escotan un transistor. La votz es espanhôla e dona de nôvas marridas del païs vesin. Los que comprenon mal lo castelhan se fan balhar una précision de temps en temps, e totes s'interessan força a çò que se passa al délai de la frontièra, en cò de sos cosins. De côps los comentaris s'alongan, dins — — aquela lenga aimarà que se parla a l'entorn del Peró qu'aval en Bolivia. E aquels Titicaca, tan ben aici al païsans paures, aquels òmes oblidats dins los replecs d'un dels tets del mond, aquels òmes qu'òm los creiriá enfonsats fins a i disparéisser dins sa misèria multiseculària, se senton ligats, benlèu ben solidaris d'autres òmes que conoisson, que ne parlan la lenga e qu'apartenon — sens dobte unicament per nosautres a un Estât. Se non, per de qué serián aquí, a l'en¬ torn del transistor, luòga de beure de « chicha », o ja sus — los caminòls estrechons de la montanha ? « Dins la cacofonia de café » andin, al mièg de la sala jorn de misérable mercat, ai incà èra pas encara completament frontièras d'Estat a l'occidentala, a venguda d'occident, de solidaritats un viure 24 — benlèu ben un estrecha e sorna las odors fòrtas renfortidas descubert mòrt e que d'un per l'empèri qu'a travèrs las una lenga travèrs tanben sécrétas contunhavan de cèrt nacionalisme. �D'ANTICAS UNITATS I d'efièch pas cap de dobte qu'aici — coma endrechs de la planèta — la colonizacion, a autres cara QUE SUBREVIVON las guèrras d'independéncia sidas d'anticas unitats en mantes e mai en- las liberacions an desgleetnicas, linguisticas e admenistrativas. e Del Rio Grande del Norte a la Tèrra de Fuòc, l'empèri espanhôl s'es espetat, dins l'afar de qualques ans, en una molonada de republicas que ren, o pas gaire, las predispausava pas a una vida nacionala independenta. Per quant a l'empèri espanhôl, aviá superbament mespresat las civilizacions e los Estats que l'avián precedit a las « Indias Occidentalas », e temptat d'uniformizar las tèrras que lo solelh se i colcava pas jamai dessus. Uniformizacion que, tôt fâches e existèt pas jamai. al côp, Los vice-rèis, los oficièrs, los s'inscriguèt dins los prèires e los fonccionaris venguts d'Espanha aduguèron certas una civilizacion una se pot pas dire que la que los Portugueses aduguèron al Brasil siá diferenta e las grandas vilas modèrnas que — — creèron, las vilas ancianas que renovèron e desenvolopèron prenguèron part d'aquesta civilizacion, que i cal apondre tanben una marga de campanha mai o mens importanta las circonstàncias. Mai los ancians estatjants d'America, los qu'avián edificat o sostengut los empèris maià, aztèc e incà, èran tenguts luènh d'aquela civilizacion — la sola Glèisa catolica aviá entreprés une penetracion vertadièra — e es significatiu que uèi encara las vielhas lengas pre-colombianas siân totjorn plan vivas al Mexic, al Guatemala, al Perô, en Bolivia, al Paraguay e alhors. Plan vivas, mai reduchas a l'impoissança, estant que los estats que se partiguèron las tèrras, los ômes e los bens de l'ancian empèri espanhôl eiretèron del meteis esperit de la colonia e faguèron pauc de plaça als descendents dels primièrs estatjants. Aqueles, autre côp despossedits de sas tèrras per los colons, escartats de la marcha dels afars e dels progresses de la cultura, s'isolèron de mai en mai dins sa pauretat e venguèron, maugrat totas las bêlas proclamacions de libertat e d'egalitat, aqueles « marginals » que conoissèm tan ben uei, d'ômes qu'an pas sa societat enluôc, e, subretot, pas dins los Estats oficials nascuts de la desfacha d'Espanha. segon 25 �SENS PATRIA La màger part de los que sonam latinò-americans a pas, propriament parlant, cap de patria. Mai o mens clarament, mai o mens conscientament, sabon que los Estats en plaça son pas lor afar, que las bandièras que lor balhan son pas lors bandièras, que las culturas qu'òm voldriá lor impausar son pas lor cultura, puèi que primier lors lengas nadivas son quasiment interdichas, reduchas a l'estat de pâtés o d'idiòma folkloric. Existis pas, en cò d'aqueles marginals, cap de sentit nacional, de sentit d'apertenença vertadièra a la nacion que ne fan part oficialament. O, certas, pôdon èstre soldats e participar a las guèrras a l'occidentala que los govèrns, de còps, se'n pagan lo luxe arroïnós : seràn alavetz las victimas, per exemple, d'aquela guèrra del Chaco que, de 1932 a 1935, opausèt ferotjament Bolivia e Paraguay. Mais sa participacion a la vida nacionala se limita aqui. Per lo demai, los laissan a sa misèria ; e sas révoltas, quora se produsisson, an per tòca d'ensajar de remediar a una marrida situacion, e non de reversar un govèrn, impau¬ sar un novèl regim — çò que n'an pas gaire encara l'idèa—; es atal que se pôdon explicar las famosas « ocupacions de terras » dins las zonas andinas, o tanben de côps la constitucion de maquis que lors activitats, confinhant al brigandatge, procuran los que i prenon part un subrecrèis de ressorças. Los que senton e vivon l'Estat, son pas los paures — los qu'aurián lo mai d'interés al cambiament — mai los que l'aprofechan, los que l'an sempre aprofechat. Los que fan las « revolucions » que lo continent nos i a acostumats dempuèi de temps. E seràn pas eles que faràn la Revolucion, que n'aurián ren de tirar. Se cal pas estonar doncas de çô que força revolucionaris latinô-americans pensen pas mai en termes de nacion, mai es e en en termes de continent l'Argentin Guevara (lo al Mexic abans de se — e lo mai famés d'entre eles Che » que militèt al Guatemala trapar menistre a Cuba e de morir « Bolivia). UN PAIS-CONTINENT Per eles lo continent latinô-american que son unitat essenciala de diferéncia fonsa 26 entre es assegurada lo castelhan un meteis païs, la lenga (i a pas lo portugués), las es per e �meteissas estructuras economicas eiretadas de la coloniza- cion puèi transformadas per 1'« ocupacion » economica nôrdamericana, los meteisses problèmas socials. De fach, a qualques diferéncias prèp, se rescontra perla meteissa classa obrièra, limitada encara per quant al nombre e inorganizada, lo meteis prolétariat rural e « raartot ginalizat», aquelas doas forças latentas dobte provocar d'explosions gigantescas. que podràn sens De fach tanben, los mai conscients quai que cubana siá un son espèr, Un biais pais d'origina, an se non sovent un coma un autre d'aqueles proletaris, saludat dins la solucion modèl. de negar las frontièras. NECESSITAT E PERILH D'UN REGROPAMENT En America latina, uèi, tôt lo mond, un pauc mai un aquelas frontièras, contesta lor utilitat. Vaqui, per exemple, çò que disiá recentament un economista brasilian, M. Jaguaribe : « Lo problèma dels mai pichòts païses sota-desvolopats de nòstre temps residis dins lo fach que son pas per viure ni individualament ni mai collectivament. Per çò qu'an pas pro de ressorças, pòdon pas venir de nacions industrialas e metre en plaça lor pròpri metòde d'amolonament del capi¬ tal. Per manca de conoissenças tecnicas, pòdon pas desenvolopar lors ressorças insufisentas... e son condemnats de perseguir l'exportacion de sas matèrias primièras e l'importacion de produches industrials dins de condicions cornercialas desfavorablas.. Fin finala, per çò que se trapan dins un mond sotmés a l'egemonia competitiva de doas superpoissanças, e a l'influéncia dels païses europencs nautament industrializats, que s'esperfôrçan d'augmentar sa plaça dins lo comèrci internacional... los mai pichôts païses sotadesvolopats se veson obligats de devenir los satelits d'una de las super-poissanças, o devon contunhar de viure... dins de condicions de dependéncia coloniala d'un grand païs capitalista... ». pauc mens, nega aquela situacion cal que los pichôts paï¬ pes». La formula mai correnta per lo regropament, la creacion de « mercats comims », es d'unions economicas, de «zonas de desvolopament »... Çô Per escapar a ses prengan qu'aviá pas aquô «de un païs solet, lo novèl gropament a qualque 27 �possibilitat de l'aver : un tonatge mai important de matèrias primièras o de produches agricòls, çò que permèt de discutir dins una posicion d'egalitat (o al mens dins una posicion melhora) amb de compraires eventuals ; mai de braces per los lançar sus los taulièrs d'un desvolopament planificat ; un mercat de consomacion alargat, etc... Davant aqueles avantatges, son de mai en mai nombroses los qu'en se clinant sus los problèmas del desvolopament ne venon a pensar qu'es pas ren de mai urgent a l'ora d'ara que de favorir los regropaments e los ensembles regionals del terç-mond. lo cobèrt de la nécessitât economica e tecnica, grands espacis » se pòdon constituir que serián pas qu'un mejan mai eficaç e mai segur d'esplecha dels paures per los ries. Mai jos de « Es per aquesta rason que los latinò-americans vòlon pas d'una mai conscients demèst los unificacion, d'una integra- son que economica. Los sendicats crestians (C.L.A.S.C.), exemple, una de las grandas forças de l'America Latina, vòlon pas de l'integracion economica actualament prepausada, qu'auriá pas coma consequéncia que la creacion d'un super-capitalisme e la concentracion brutala del poder éco¬ nomie apilat sus l'invasiment dels monopòlis, subretot nôrd- cion per americans. LA « PATRIA GRANDE » aquelas temptativas, los sendicalistas e subretot una integracion sociala, politica e culturala. Lo grand objectiu del processus d'integracion, es la creacion de la comunitat latinôamericana, de la « patria grande» dels Estats-Units d'AmePer crestians s'opausar a demandan tanben rica Latina. « ...l'integracion latinô-americana deu pas èstre simplament lo fach dels govèrns, dels tecnicians e dels caps d'entrepresa, coma aquò s'es produch fins ara. Deu èstre essencialament, la tasca dels pôbles e de las forças dinamicas... e demest elas, dels trabalhaires organizats... ». perspectivas istod'aquel esfòrç popular : « lo processus d'integracion... èstre un esfòrç istoric per fondar la personalitat latinô- Los sendicats crestians deslimitan las ricas deu americana 28 ». �apareis una nocion novèla, la de la « granda latinò-americana, qu'es benlèu capabla de mobilizar los vams fins ara paralizats, oblidats, ensepelits dins los quadre estreches dels Estats classics — una nocion, es de notar en passant, qu'a grandament contribuit a la far conôisser lo reformista président del Chili, Eduardo Frei. Atal patria » ONOR A L'INDIAN Es un autre président reformista, lo peruvian Fernando Belaunde Terry qu'a lançat una autra formula capabla ela tanben de mobilizar los vams oblidats, de suscitar de gro- paments umans novèls. S'agis de la « cooperacion populara » que, a la partença, es una experiéncia de mobilizacion del vam popular al servici del desvolopament. S'inscriu dins una tradicion popu¬ lara d'ajuda mutuala pels trabalhs ordenaris, ajuda que los Indians practicavan sens dobte plan abans l'empèri incà, mai qu'aquel n'aviá sabut tirar lo maximum de beneficis, en la metent al servici dels grands objectius collectius. Es un biais de reconoissença d'un aspècte caracteristic de la vida nacionala del Perô d'autres côps, del Perô oblidat : dempuèi de temps força ancians, los vilatges indians realizat volontàriament, per la cooperacion e l'ajuda an mutuala mantun trabalh favorizant las comunicacions, l'educacion, la vida religiosa, la produccion agricòla e mai la santat publica. Amb la cooperacion populara son d'ara en abans reconegudas valors nacionalas peruvianas las valors de trabalh a l'onor dins lo Perô d'abans la conquista espanhòla. E una dimension nòva es atal balhada al nacionalisme peruvian — fins ara nacionalisme a l'europenca, se non europenc, e e compromés amb lo colonialisme, lo capitalisme l'imperialisme nòrd-american. UNA M1ST1CA NOVELA Mas lo Perô actual es pas lo sol eiretièr de l'empèri Bolivia, Equator, lo nord de Chili pòdon se reclamar de la tradicion incaïca, pòdon aprofechar aquela promocion novèla de las valors indianas. E l'Indian, oficialament incà : l'experién- réintégrât dins las estructuras nacionalas pòt, se cia ven institucion, lor balhar una mesura novèla, una dinamica nòva. Podrà mai desvolopar un nacionalisme indian 29 �trufarà de las frontièras actualas per tendre a la reapareguda del domèni Inca. Me n' ai pogut trachar, la cooperacion populara » respond a una realitat, sotlèva un que se « entosiasme. cert Quora America latina, de Mexic a Peró, passant per Guatemalà, Equator, Onduras e Colombia, se'n va a la recerca de son indianitat, que ja qualques elèits s'afirman indians, que las lengas vièlhas son remesas a l'onor, que las tradicions ancianas venon de biaisses e de modèls del desvolopament modèrn, òm pòt se demandar se son pas en passa de nàisser los vertadièrs nacionalismes del segle XXI del continent amerò-indian o al mens, amb lo sentit de l'apertenéncia a una meteissa comunitat d'astrada rebatejada « patria grande » — de mites novèls motors capables de mobilizar los òmes e las societats per la revolucion e lo desvolopament. — Crestian RUDEL. ALEMANHA T O 8 de mai de 1945, lo jorn de la capitulacion, lo nacional-socialisme veniá de se suicidar. Uèi pasmens, ' a çò sembla, e se ne cresèm la prensa, subretot la estrangièra, los nacional-socialistas farián tornarmai en Alemanha. Consi va aquò ? que prensa flôri LOS MOTIUS causas que pòdon explicar l'espeliment d'un partit d'extrèma drecha, se deu primièr notar las sòrgas filosoficas e istoricas d'una tala pensada. Existis en Alemanha, coma dins d'autres païs, una for¬ poderosa : l'irracionalisme. Aquô va de ça filosofica Nietzsche e Schopenhauer fins a Rosenberg, l'ideològ de Hitler. Aquela pensada a gasanhat, coma o mòstra Lukács Demèst las nôu dins son libre : Lo destrusiment de la rason, a un moment, dirigentas (pangermanisme, nacional-socialisme). l'ora d'ara pro fôrta, e mai siá pas dubertament fascista, racista e dominairitz. las classas Es 30 encara a �ha d'annadas qu'Alemanha patís d'un «traumatisme» l'esquèrra, e tanben del fracas de la Ilevolucion de 1918. Desempuèi tota pensada progressista i es denonciada coma «comunista». Arroïnada d'à fons dins lo période hitlerian, la senestra, un còp lo fascisme disparegut, es estada tornar la victima d'aquel esperit, al moment de la « guèrra freja», caracterizada per un anti-comunisme agressiu. D'aqui la temptacion pels mescontents de se virar cap a drecha puslèu que cap a esquèrra. Las causas estrictament politicas son nombrosas. Après 1945, Alemanha a pas capitat de s'encaminar sus la « tresena via», es a dire la d'una Alemanha democratica (e socialista), liura a l'encôp dels U.S.A. e de l'U.R.S.S. D'aquel moment, fogùèt pas pus question de desnazificacion : lo quadre de fonccionaris qu'aviân patit l'alienacion fascista servava son influéncia, subretot a l'oest, mas tanben a l'est. Un autre aspècte del fracas d'aquela «tresena via», aquò's l'impossibilitat de reiinificar Alemanha. Atal nasquèt un malaise un pauc de pertot : la tension semblava mai utila que non pas lo compromés, per trobar una solucion. La guèrra freja, en mai d'aquò, implicava un re-armament alemand dels dos costats. La creacion d'una armada de gaireben 500.000 òmes es una de las rasons essencialas del de — succès de la drecha. subrepés, dins las annadas 1964-65, lo S.P.D. temppolitica de desgaunhament del C.D.U./C.S.U., abandonant atal tota solucion d'alternança. Aquò manlevèt a la Republica Federala sa darrièra vertadièra oposicion parlamentària. Lo mescontentament aguèt de trobar d'autres Per ta una mejans d'expression. La persona del cancelièr Erhard, inca¬ pable d'impausar una rega politica a son partit après son succès a las eleccions en 1965, contribuïguèt a faire nàisser aquel sentit d'anarquia. E, en décembre de 1966, la formacion de la « granda coalicion » foguèt la solucion mai mar- podiá somiar. Aquel govèrn auriá degut tenir de las promesas fachas. Mas lèu lèu las rivalitats personalas se renfortiguèron. D'aqui un nòu sentit d'anar¬ quia, e tanben l'idèa encara mai asseeurada de la nécessitât d'una solucion extra-parlamentària. En mai d'aquô, aquela coalicion condusiá al cap del govèrn un ôme, Kiesinger, qu'èra un ancian membre del N.S.D.A.P., lo partit d'Hitler. E se sabiá amb mai e mai de certitud que lo président Luebke èra pas estât una victima del regim facista : amb rida que se una part 31 �cancelièr ancian nazi e un vici-cancelièr ancian emigrat, aquò foguèt una vertadièra reabilitacion per totes los qu'avián aderit al N.S.D.A.P. I aguèt tanben de rasons de politica exteriora, especialament la politica francesa que, desempuèi 1962, fasiá la môstra d'una exaltacion de las valors nacionalas. De Gaulle, en voler destacar la R.F.A. dels U.S.A., auriá degut pensar que i aviá aqui un perilh de despertar lo nacionalisme alemand. Es curiós de notar que los menaires del N.P.D., subretot Adolf von Thadden, an una granda admiracion pel président de la Republica francesa. Se parlèt a un moment dels « gaullistas » per sonar los que, a l'entorn de Strauss e von Gutenberg, formavan la drecha del C.D.U./C.S.U.. Enfin, sembla qu'en 1964, quora foguèt fondât lo N.P.D., totas las condicions per aquò existián : un — desempuèi d'annadas èra publicat un Deutsche National und Soldatenzeitung, balhava per recampar totas las forças de — la drecha ganizar, — que la tra- la drecha ; importantas per s'orsaupèsse uèi encara d'ont veniá dispausava de sens que se jornal, somas aquel argent ; pel primièr còp èran estadas mescladas totas la familhas de la drecha : d'un conservator nacional Thielen fins a d'ancians nazis coma Otto Hess, Wilhelm Gutmann... coma LA DRECHA EN R.F.A. DESEMPUEI 1945 Es util de remembrar que lo lo sol partit d'extrèma Alemanha Federala. ni mai N.P.D. es pas lo primièr drecha qu'aja existit en Evidentament, en 1945, tota activitat nacionalista èra interdicha, pels Aligats, segur, mas tanben pels Alemands. Son que quatre partits avián drech d'existir : lo K.P.D. (comunista), lo S.P.D. (socialista), lo C.D.U. (crestiandemocrata), lo F.P.D. (libéral). (Los très qu'an subreviscut èran politicament mai a esquèrra que non pas uei). Mas ja pro lèu, quora la libertat foguèt restablida, de grops de drecha acomencèron de 1. Lo S.R.P. se 32 : (Partit Socialista del Reich), interdich en 1952. 2. Lo D.R.P. (Partit al formar. E subretot que foguèt Alemand del Reich), représentât primièr Bundestag de 1949, que perdeguèt regula- �rament de voses : en 1961, 0,9 per cent dels sufragis. forniguèt una grand part dels quadres del (3.000 de sos 4.000 membres aurián reionch Es el que N.P.D. lo N.P.D. 3. Lo G.B./B.H.E., que prenguèt puèi lo nom de (Partit pan-alemand dels refugiats) que coneguèt devers las annadas 1950-53 pro de reiissida. Sos aderents puèi se retrobèron dins totes los autres partits. G.D.P. Existiguèron e existisson encara de tendéneias de dreC.D.U./C.S.U. e lo cha dins los partits dîchs borgés, lo F.P.D.. Son per la maja part de mond de l'anciana drecha. Sociologicament, representan un tròç de la nauta borgesiá del capital e de la prensa (Springer). A despart d'aquô, se vei dins lo C.D.U./C.S.U. un nacionalisme « crestian », noi- rit d'anti-comunisme primitiu e acarnassit, que uei s'exprimis per la votz dels menaires bavierescs del partit (Strauss, von Guttenberg). Pasmens, entre 1949 e 1963, i aguèt una dispareguda constanta e gaireben totala dels partits d'extrèma-drecha : a las eleccions generalas de 1961, recampèron a eles totes mens de 3 per cent dels sufragis. Mas, en 1963, venguèt al govèrn Ludwig Erhard qu'afortiguèt pro lèu : « l'aprèsguèrra es acabat : lornam èstre quauqu'un ». Als entorns de 1966 ,1a situacion economica se degalbèt : es a aquel moment que, lo 28 de novembre de 1964, lo N.P.D. foguèt créât a Hanovre, per apreparar las eleccions generalas de setembre de 1965. Era la débuta d'un période de deseneantament : la desfacha del N.P.D. foguèt clara, amb son que 2 per cent dels sufragis. Son président d'aquel temps èra Fritz Thielen ; entreprenor de Brema, conservator sens passât fascista. Amb el, très vici-presidents : Adolf von Thadden, président del D.R.P., Wilhelm Gutmann, escrivan sudèt, ancian del N.S.D.A.P., e Heinrich Fassbender. Mas Thielen èra pas que la faciada democratica del partit : 12 dels 18 membres del Burèu èran d'ancians membres del N.S.D.A.P. Lo succès del N.P.D. prenguèt vam tan solament quora l'incapacitat d'Erhard venguèt evidenta per totes, amb la crisi governamentala que debutèt lo 27 d'octobre de 1966, e que veguèt la desmession dels menistres libérais. Lo 6 de novembre de la meteissa annada, lo N.P.D. gasanhèt 8 sètis en Hessa (sus 96), lo 20, 15 sus 204 en Bavièra. Aquò vesent, de menaires del C.S.U. ensagèron de 33 �lo N.P.D. sus sa dreeha (atal lo menistre Strauss). d'aquel biais lanben que s'explica la campanha engimbrada a la débuta de 1967 contra lo tractat de non-espandiment de las armas atomicas, campanha dirigida per Strauss, von Guttenberg, Barzel, Adenauer, e subretot los diaris de Springer. Lo N.P.D., pasmens, se presentèt pas a Berlin en març de 1967, e, al mes d'abril, conoguèt una desfacha relativa en Slesvig-Holstein e en Renania-Palatinat ont reculhiguèt pas que 5,8 e 6,9 per cent dels sufragis. Es un pauc abans que lo président Thielen èra estât forabandit del partit : von Thadden prenguèt sa plaça de président a l'auton. En junh, lo N.P.D. recampèt gaireben 7 per cent dels sufragis en Saxa-Bassa, e,en octobre, 8 per cent a Brema. trespassar E es LO PROGRAMA Es significatiu que, de temps, de programa, lo N.P.D. pas. S'acontentava mai o mens de dire que tôt dins lo govèrn li desagradava. Sa basi primièra foguèt un Manifèst de dotze ponchs, puèi, al Congrès de 1967, se donèt enfin un programa, òbra de von Thadden. Es pas sens interés ni mai de remarcar qu'aquel pro¬ grama parla pas jamai de las libertats individualas, de la democracia, dels parlaments, del fédéralisme. (Per quant al parlament, Félix von Bormann, membre del Burèu director, diguèt lo 23 d'abril de 1965 a Friedberg (Hessa) : « Aici soi pas al Parlament, mas al mitan de gents onestas... ». Lo Manifèst débuta per un dels eslogans de Prûssia : melhor èsser que parèisser », e contunha en acusar « mitans que se son renduts mestres de las fonccions publicas». En mai d'aquò, afortis : lo N.P.D. exigis « una istòria conforma a la vertat. Nos oposam a la glorificacion de la Nauta Traïcion, e a la messorga que vòl qu'Alemanha siá l'unenc responsable de tôt lo malastre del mond » (X). Demanda la dispareguda de la « clica » que « ridiculiza sistematicament nòstras valors nacionalas, moralas e eticas» (IX). E ajusta : « Alemanha reclama los territòris ont lo pòble alemand a viscut desempuèi de sègles » (XI) ; l'anti-semitisme existis pas publicament. Pasmens aqui de frasas pron significativas : « jamai i aguèt pas de crims de l'Alemanha socialista ; aquelas messòrgas son pas que una propaganda de la jutariá internacionala e de la n'aguèt « — — 34 �premsa josièva» (Josef Truza, lo 18 de junh de 1965 a Mu¬ nich). 0 encara : « lo N.S.D.A.P. es estât sostengut pels melhors elements d'Alemanha.. aquò's l'enemic del dedins e la jutariá internacionala que son l'encausa de la pèrdia de la guèrra» (Peter Stôckucht, dos jorns abans, dins la meteissa vila) ; lo Manifèst réclama encara « mai de força dins la volontat d'autô-determinacion de la nacion alemanda» (XII). Se demôra prudent per çò que tòca las armas atomicas, se — pòt pensar clarament — sovent qu'es sul plan xenofòba D'un autre latz, pren posicion als païses sot-desvolopats (V) ; pas contra. l'ajuda contra de l'economia, : « es per una lo trabalhaire alemand autarcia estricta, a un drech de prioritat suis estrangiers per la seguretat de son emplèc». Se vei pro lèu que lo partit s'acontenta de denonciar de fachs en estent segur que trobarà un resson favorable vers las parts de la populacion que, desprovesidas de formacion politica, se laissaràn enganar per de frasas voidas ; — la meteissa fraseologia apareis quora lo N.P.D. parla de la joventut e de la familha. Vòl una joventut « conscienta de sos devers», e demanda que siá suprimit «un immoralis¬ me cada jorn mai vesedor». Fin finala afortis : « nòstras dònas e nòstres enfants devon pas èstre las victimas de la violéncia criminala», formula que pòt significar gaireben tôt, desempuèi tracion. la pena capitala fins als camps de concen- Aquel Manifèst, se vei, es pas que la condensacion de la pensada » de la drecha e de l'extrèma-drecha. Mas es so¬ vent despassat pels membres del partit dins un sens nazi. « LOS ADERENTS Es N.P.D. possible, sembla, de partir los 35.000 membres del en sièis grops : important es sai que lo que forman los mipetita borgesiá, que se sentisson amenaçats pel desvolopament économie, tecnic e politic. Son eles qu'abans 1935 foguèron un sosten decisiu per Hitler. Son de comerciants, de païsans (que desempuèi de temps vivon pas que mercés las subvencions de l'Estat), de petits e mejans fonc— tans lo mai de cionaris ; — a nazis. S'acampan ara forman l'«aparelh» ; prèp dels primièrs, los ancians l'entorn d'un partit nôu que ne 35 �son un element impor¬ 700 oficièrs segon la Federacion dels Sendicats en 1966 èran al N.P.D.). Es de notar que lo N.P.D. renfortis de mai en mai sa propaganda dins aqueles mitans. Naturalament, un nombre pro bèl d'ancians aficièrs —• i los soldats de la Bundeswehr del N.P.D. tant son favorables cal pas — (500 a ; oblidar los refugiats, subretot quora son in- tegracion dins la Republica Federala a pas capitat ; los obrièrs, a la débuta reservats, son estats butats vers lo N.P.D. per la crisi economica (especialament dins lo — bacin de la Ruhr). Mas representan pas pel moment un percentatge important ; la joventut, ela, i es pro nombrosa. Existis un (Club dels estudiants nacional-democrats). Trôba gaire d'aderents, pasmens, dins los mitans estudiants que, desempuèi un an, s'encaminan cap a esquèrra. Per quant a las originas dels electors del N.P.D., cal — N.H.B. notar un : 1) lo mond que votavan pas autre còp (se vei de pertot sufragis exprimits) ; creis dels 2) los ancians electors dels d'extrèma drecha ; 3) d'electors de la drecha dels partits borgés C.D.U.C.S.U. e F.D.P. Sembla tanben que, desempuèi la mesa en plaça de la « grand a coalicion», lo N.P.D. trobèsse d'elec¬ tors grops dins lo S.P.D. Lo repartiment geografic dels electors del N.P.D. es pas pòt dire son que las régions ont aquel partit reculhis per ara pro de voses son las meteissas que sostenián los nazis abans 1933 (per exemple la Francònia bavieresa : Nuremberg, Erlangen —, la Hessa del nòrd e lo SlesvigHolstein). clar : se — LAS PERSPECTIVAS Quanas son uèi las possibilitats realas del N.P.D. ? Cal dire primièr que lo N.P.D. es un partit qu'a sauput aprofechar un cèrt malaise de la situacion politica alemanda. Mas poirà pas ne demorar a l'estadi de las promesas voidas. Segur,-existis en Alemanha, coma dins totes los païses, un fons de fanatics de l'extrèma drecha, mas una granda part de « floating votes» an causit aquel partit solament 36 per mostrar son mescontentament. �Mai seriós seriá lo perilh que desvelan los grands partits, menaires subretot dins lo C.D.U./C.S.U. ensajan de despassar lo N.P.D. sus sa drecha. Atal un cèrt nombre de las revindicacions del N.P.D. poirián benlèu un jorn èstre acceptadas per totes coma normalas. Perilh especialament grand dins los mitans de la drecha del C.D.U. e subre¬ tot del C.S.U. Cal pas ni mai oblidar que l'istòria del C.D.U./C.S.U. e del S.P.D. (aquò's mens verai del F.D.P.) consistis en un movement progressiu cap a drecha. quora sos Per quant als remèdis, cresèm que l'interdiccion n'es (en mai d'aquò fariá encara mai dificil lo retorn del Partit Comunista). Per luchar d'un biais eficaç, es necessària una politica qu'anèsse contra l'irracionalisme, es a dire contra l'eretatge nacional-socialista : una vertadièra desnapas un zificacion de las idèas. Aqueste còp apareis que de aquela lucha : grops importants son deci- dits per menar una — costat lin ne son de cantons — activitat granda se fa jorn de mai en mai del los de l'Universitat liura de Ber¬ l'abans-garda, e qu'es ara efectiva dins totes los la Republica Federala ; dels estudiants, que la prensa independenta e d'esquèrra ; un nombre grand de personalitats de la vida publica (escrivans, òmes de sciéncia, jornalistas, elegits...) prenon part a aquela lucba ; — cal pas, ni mai, oblidar que los grands partits luchan eles tanben contra las tendéncias fascizantas que se desvolo•— pan desempuèi quauques annadas. E la maja part de sos de combatre lo de consciéncia es F.D.P. e dins lo membres an comprés lo perilh que i auriá N.P.D. amb sas armas d'el. Aquesta presa subretot vesedoira dins l'actuala oposicion S.P.D. Los democratas d'Alemanha an plan vist que se cal pas laissar vencir un segond còp per una pensada esterla e inumana, e mai foguèsse encara de pauc d'espandiment. Jòrdi KREMNITZ. 37 �CALENDARI IDEAS Guy Héraud, PEUPLES ET LANGUES D'EUROPE, Denoël, 1968. a l'ora ded'uei ASSISTISSEM de consoiéncia mai a una mai en presa clara di problémas économies, sociaus e culturaus pausats per la susvida d'un cèrt nombre de minoritats etnicas d'Eurôpa : di Catalans d'Espanha is Alemands dau Tiròl, en passant per li Bases, Bretons e Occitans de França. Lis ideologias de progrès, especialament lo sistèma marxista, an de temps desconegut aqueu movement : aquò explica coma, en França, la maja part dis ornes engatjats dins la lucha per la susvida de tala ò tala etnia aguèsson de mau a daverar una vista totala dau fenomèn que ne son li testimônis. Dins aquela amira, es significatiu qu'un Robèrt Lafònt capitèsse pas a concèbre un avenir per la cultura e l'economia occitanas nalistas en defôra di mites nacio- de França, aquela nacions », qu'es pas que ria, movènta, creairitz » (1). Fa ja quauquis ans que nacion di revolucionà« « la creacion d'una mòstra en gôn li Gui Héraud, analisi fachs économies, sociaus e culturaus récupérant la dimension etnica, s'encaminava fins a d'opeions politicas préci¬ sas. Es força damnatge que lis occitans mai representatius d'aquela batèsta se siàn pas mainats de l'interés de la re¬ entamenada per Gui la dificultat de conéisser Régionaliste occitans Gui an per Héraud, Marc d'Alexandre dins la d'ômes son biais di Girondins, França. dis per defôra di frontièras de l'Exasolets federalistas que Lafônt sus Révolution dins lo tôca de federar que l'influéncia eu que, evidènta, es e d'una Federacion europenca, es botat d'una ma¬ niera injusta per Robèrt Lafônt dins la que se tiera di présenta nacionalistas « Gui Uei coma Héraud partisan provinciaus ». dins un langues d'Europe, una doctrina pron elaborada que lis occi¬ tans consciènts de si responsabilitats i trobaràn profiech. Rapôrt a l'Europe des ethnies, l'enriquiment fondamentau de la pensada d'Héraud ven de la descubèrta libre nôu, que « tota ment evolucion una emias en a nacions pensa que résulta dis lo d'una se ». lei constituir convergents : la tendén- indefugibla- Héraud, estent que estatô-nacionau, de l'istòria, es pas quadre azards amb compatible d'Eurôpa, môstra prepausa et l'existéncia dis cia nos Peuples una que unificacion reala la consciéncia etni- scientifica que, 38 : sembla (1) R. Lafônt, Sur la France (Gallimard, p. 261. di flexion bèn espiar desvela professor de la Facultat de Drech d'Estrasborg, tempta de prepausar una vista d'ensèms di movements etnics d'Eurôpa. Son primier libre, L'Europe des ethnies (2), paregut en 1963, foguèt un pas decisiu vers Aqui tanbèn la reaccion de Robèrt Lafônt Héraud. Paris, 1968), (2) col. Réalités du présent », publicapatronatge dau Centre Internacionau de formacion europenca, Presses d'Europe, 6 car. de Trévise, Paris (9me), da sota 1963. « lo �ca condús d'un biais naturau, primier « elèits, ii conformistas a de de posicion e a d'actes que l'aparar e lo desvolopar. Antau presas tèndon a constituis se lis lo pòble tôt puèi, e volontat una nacionala que l'astrada de l'etnia e la conduire fins a l'emancipacion, es a dire a l'egalitat de drech, dins l'independéncia ò la federacion (p. 38). Se vei, lo prepaus d'Héraud geta un lum sus un ensèms de movements que, a l'ora d'ara, va prene en carga » boioversan lo désordre planèta. Es establit sus nòstra possible de rèndre compte en quauqui regas d'aqueu libre, enfuocat d'un désir prigond de promòure un ordre portaire de riquesas per cadun de nosautres e per l'ensèms de l'umanitat. Libre grèu de pensada e compausat amb una rigor remirabla, que lo fau legir e prene coma ponch de partènça de recèrcas nòvas sus tau ò tau aspècte dau problèma. Voudriáu simplament citar aie! doas idèas qu'illustran la dobla fàcia dau metòde d'Héraud : la passion dau verai e la penetracion de l'analisi politica prospecpas tiva. Gui Héraud insistls justament sus la dificultat de tôt estudi di realitats etnicas e nacionalas. di Per de sciéncias qué umanas, li que descubertas balhan una plaça estrictament definida is estructuras etnicas, an tant de mau per s'impausar a la consciéncia ranèus, dins cats i Sègle « son ? Nòstri contempo- maja part, demòran esta- vesions di orne gant comuna sa miticas Lums, e idealament elaboradas au dessenhan un que incondicionat, voler dins lo vuege générés dison de òc, en tota ». enrasi- D'esperits bòna fe, a de concepcions d'aquela mena, sensa se mainar qu'afavorizan antau II politicians que « manejan a son agrat li patriotismes, luòga de l'equitat, i présenta d'aspèctes exigls soventi fes una audàcia vertadiera (p. 27). Me sèmbla d'autant mai important de poder establir de conclusions que devon pas rèn is a-priòris générés mai sènsa fondamentas qu'entravan sovent li presas de posicion d'ornes que si meditacions lis an tenguts luenh de l'accion. Quau a la gosta de l'accion sap qu'a l'espréva di fachs li decas de la conéissença se pagan car. Gui Héraud définis una ideologia federalista que se situis pas dins la rega d'un anti¬ perilhés e » modernisme sistematic e estèrle. Es en s'apielant sus una arqumentacion solida que pot concluîr : « quora lo fédéralisme demanda l'unitat, es per melhor respechar e servir la Jiversitat. La diversitat linguistica subretot, es sòrga de riquesa. En n'estènt atencionat, aquô's pas soncament li drechs de la persona qu'ém apara, mai tanbèn un patrimòni culturau qu'Eurépa n'aprofiecha, e mai l'umanitat... D'aqul lo servament di comunitats linguisticas es un di devers fondamentaus de tota organizacion politica (p. 14-15). E trasteja pas per pausar l'existéneia d'una morala di grops que cogiriá « li comuni¬ tats linguisticas a susviure e se desvo¬ lopar » (p. 15). tota ven que Concebut en fonccion de la descuberta de l'importança primiera de realitats socialas neglegidas dins lis ideologias au poder, l'ensag d'analisi politica prospectiva que Gui Héiaud nos prepausa utiliza pasmens un ensèms pron complèt de donadas. D'aqui sa valor e li escasènças qu'a de s'impausar davant l'lstòria. Gui Héraud refusa cinc tips d'organizacion inter-etnica per Eurépa : 1) L'Eurépa di patrias e 2) una federacion d'estaténacions aqueli concepcions presentan doas dècas essencialas : « lo manteni- de especialistas. La question nacionala, per la força di passions que fa grelhar, serà benlèu, ai¬ lés, lo darrier bastion de la pensada pre-scientifica. Aquò's un domèni explo- l'opression interna actuala e la perpetuacion d i rivalitats externas » (p. 131). 3) Una federacion de régions siu, dimension que passar lo la de rason, man is servici de la sciéncia, de la ment economicas dins la : mesura doctrina que etnica, es a la méda que, fa ges de plaça a la un economisme que 39 �condús « au nivelament, a la mòrt di pa- la massificacion, a la civilizacion de l'enueg » (p. 134) ; 4) una federacion di panetnias, que semblava d'èstre la solucion entrevista dins l'Europe des ethnies, e qu'es aie! refusada per de que « segurament, i aurià pas pus, en teoria, qu'una sola sobeiranetat, mai la trop granda predominénça d'una etnia bastarié per arroïnar la volontat d'independéneia mutuala incamada per la Federacion. Aquò's ni trias, mai a ni lo mens de cas aquela federacion per la supremacia de l'Union Sovietica, gastada russa » (p. 137) ; 5) Gui Héraud refusa tanben l'idèa d'una Euròpa dis Etnias sobeiranas preconizada per F. Fontan (3) : li disproporcions entre lis etnias constituisson un perilh sempre viu de pèrdia d'equilibri, estènt que rèn prôva pas que lis etnias constituïdas en nacions sobeiranas servarián pas l'agressivitat que caracteriza lis Estats poli-etnics. pan-etnias Li donadas que serián necessàrias per fondar una tala critica son de manca per ara l'istòria d'efiech : porgls pas d'exem¬ ple de grands ensèms das en d'etnias constituisobeiranas, e sabèm pas nacions II consequéncias psicologid'aquela nòva situacion facha i grops etnics. Adonc Gui Héraud balha pas d'ar¬ gument decisiu qu'impausèsse sa causida, mai pensa eu mai prudent (e l'importança de çò qu'es en jôc justifies aquela prudéneia) de se'n tenir a un equilibri federau que deuriá èstre una proteccion efiquinas serián cas caça li contra tendéneias agressivas que podrián susviure. Fin finala racion Héraud una federa- de régions monò-etnicas que permetriá de temperar la disparitat dis etnias quant a son importància numerica (d'un centenat de mila a un centenat de milions d'òmes), tôt escafant lis antago¬ nismes interns dis estructuras poli-etnlcas. Dins aquel esquèma d'una Eurôpa fedeper rala, lis etnias formariân entre li monô-etnicas e la Federacion lon intermediari », a vocacion un zada 40 (p. 139) que l'etnia. Aquela estructura equilibrada s'acôsta dis analisis fachas dins lo quadre de l'Estat francés per Robèrt Lafònt. Lafònt crèi ne- perfiechament régions « de cessari pèr nas fachs dessenhar très régions occita- rèndre compte de la realitat di scciaus économies, e mai a pas jamai negat I'exigéncia imperativa ela tanbèn de pausar li problèmas culturaus déféra de tôt localisme, sèms dessenhat Voudriáu per au en nivèu de l'en- li limits de l'occitan. conclure aquela presenla pensada sensa sotalevar un problèma que malastrosament es pas envisatjat per Gui Hé¬ raud. Quini rasons justifican l'aplicacion d'aquel esquèma federalista força agradiu a una Eurôpa que si limits semblan d'èstre li de l'« Eurôpa occidentala » (sènsa lis estats socialistas e la Grècia) ? (cf. p. 153). L'Eurôpa de Gui Héraud es pas d'un tacion definida libre d'un tan biais rie per estrictament arbitrari. Comprene ben l'encausa inavoada — mai digna de respiech — d'aquel oblit : se li problèmas di minoritats etnicas pôdon pas, logicament, èstre resouguts dins lo quadre estatô-nacionau, lo quadre europenc sembla mai favorable pèr una presa de consciéncia eficaça. Es possible qu'aquela analisi prospectiva sià confirmada per l'istôria. Mai aquô's pas una certitud absoluda, e aquela jôga fa dintrar dins una analisi rigorosa que non sai una causida tactic que motivada per l'autor ne un oportunisme ditz pas rèn. Davant aquela incertitud, m'acontentarai de botar relèu en prepausa de rés culturaus Primier dos fachs. mai qu'évident que se li pro¬ Eurôpa son grèus : aquô's la qualitat de la civi¬ lizacion de nôstre continent qu'es en jôc, e son de culturas d'importança primiera que son uei amenaçadas de disparéisser pèr sèmpre. Mai la consciéncia d'aqueu fach deu pas nos amagar que li problè¬ blèmas mas de es etnics minoritats pausan etnicas se que en pausan so- esca- especiali- i serián fisats lis inte- (3) François Fontan, Ethnisme, vers humaniste, Nice, 1961. nationalisme un �venti per fes d'un biais força mai l'ensèms de nòstra planèta. dramatic Vesèm blôts U.S.A. En segond Héraud, Gu1 analisis, deraia. tibaments tendéncias sèms a ? Lis interns es una dis que agressivas analisis teoric sanccionèsse pot menar fins estatò-nacionalas, di l'esperfòrç l'istòria Aqueu blôt novèu, pèr li ser luòc, etnics preséncia, Euròpa feestructuras a l'abric d'aquelis citadas de mai en- naut a dis nacionaus e S'estacar dins respondrià tenir non a aquela pèr de dos lis e problèmas n'es l'encausa la que d'aquelis ensèms, d'etnias minoritàrias. Aqueu movement d'etnias, luchant per la liura disposicion d'eli-meteissas, que se desvolopa dins l'Eurôpa de l'Est, en Asia, en America dau Sud, fin finala sus la planèta tota, alarga força lo problèma di minoritats etblèma de di l'U.R.S.S. dedins au nicas. de segur poissança amenaçada etnias constituïdas en nacions sobeiranas mòstran que Gui Héraud prepaus la que importants, es sis pas conéis- serà uei mai en quadre aqueu d'Eurôpa, pro¬ sensa compte aquela dimension mon¬ sèmbla scientificament contesta¬ question angoissosa. Alara ? Una Eurôpa federala risca bèn d'èstre pas a l'escala mondiala qu'un blôt fàcia a d'autri blôts diala, (U.S.A., U.R.S.S., China...). Se de reorganizacions dau tip d'aquela prepausada per Gui Héraud pèr Euròpa i son pas entrepresas, es de crénher que l'equilibri mondiau sià pas melhorat d'un biais decisiu per l'existéncia d'una Eurôpa federala d'aquela mena. Es segur constituïrà me resôuver a lo ble. D'ara bala que abans en fau es una solucion glo- l'escala planetària. lo libre de Gui Héraud referéncia de pretz per cercar, que una a ensajarà de prepausar una teoria valedoira pèr l'ensèms di problèmas et¬ quau nics se que pausan a l'umanitat dins aquela fin dau segle XX. Enric GIORDAN. LINGUISTICA Robèrt Lafont, À QUEL trabalh LA PHRASE OCCITANE, P.U.F., 1967. de d'analisi sistematica (Assag gramatica : aital jostitoun des- es lada aquela tèsi) s'apièja sus polhament larg de tèxts d'ôc causits desempuôi l'Edat mejana fins al nôstre temps e sus la realitat parlada quotidiana qu'aquô ten lo meriti d'assetar l'estudi — diacronia tant coma en sincronia définir la frasa occitana, es a dire una identitat sintaxica de l'ensems occi¬ tan, identitat qu'es facha d'un rescontre de tendéncias comunas. Aital lo Lafônt n'arriba a botar l'occitan al reng de las en — per lengas indo-europencas mai avançadas e, vejaire qu'es mai larg, a joslinhar los fachs que lo destrian de las autras dins un lengas romanas francés. cial Dins la : môstra — tôt diversitat e mai que, en es lars d'Occitània la del essen- susfàcia, dins las frasas occitanas, son mai que aquô quicôm se los par- quom ditz sovent que prôva qu'existls pas una lenga vertadièra, tôt aquô lo Lafônt l'escana, que trapa lo ligam per engarbar lo tôt, e identifica l'existéncia d'una sintaxi especioccitana, doncas l'existéncia ficament d'una lenga : l'occitan. Pasmens, s'aquô's essencial, lo trabalh del Lafônt òm pot pas lo plegar en très frasas : se son interés es dins una ajuda de consciéncia linguistica nòstra, òm pot pas doblidar — sens parlar de las quali41 �scientifioas de "estudi que son grandas, força — que nos balha una polida molonada de fachs d'òc, e que tanben tats présenta se per per de recercas bla un meriti èsser una débuta bona concrètas. Aital me sem¬ important d'aquel de libre poder èsser utilizat : en botar l'occitan a la sieuna plaça vertadièra amb tôt l'atelatge de gramatica teorica que per aquò caliá, l'autor a pas facha sola una demonstracion, mas dobert a lo camin, l'a fin un trabalh practic que ajudar força lo nòstre mai luònh que la quita do- dobert larg, a finala deuriá ensenhament ; cumentacion de l'òbra, luônh mai que sa possibilitat de faire son pro de la realitat d'una frasa occitana per adobar d'un biais scientific eficaç doncas — l'estudi de la nôstra lenga. diversitat, existis la — FABRE. Pau e Francesc Vallverdú, EL PROBLEMA DE LA LLENGA, L'ESCRIPTOR CATALA I Llibres l'abast, edicions 62, Barcelona, 1968. a lo G ES de libre podiâ naissença melhor marcar de Pomde centenari Fabra peu memòria Vallverdù lucid plaça d'omenatge a la dau linguista catalan, Francesc nos balha un ensag a l'encòp en : rie e la situacion sus catalan davant dificultats, li la lenga sa de l'escrivèire e son public, li victòrias, coma i que son pas jamai amagadas. Lo metòde de Vallverdù es doblament eficaç : analisa li fachs amb ordre e imparcialitat, e ne tira li leiçons essencialas per l'avenir, leiçons que nos pertòcan mai mai nosautres occitans. que lo mina problèma çò nòstre de au di amb gut èstre de discutidas définis realitats lis exa¬ dau bilinguisme. Puslèu Vallverdù nivèu rant — qua- sovent rescontrat — fòraviar dins se chas, intéressant es lo paginas ont F. Vallverdù de actituds aqueu abstra- problèma catalanas, tôt diversas en que l'aca- qu'an po- aclarir un estât de fach complex. S'agis pas, donc, de trobar, ò d'impausar una solucion tota teori¬ ca mai, cions presas per travers au d'una tiera d'observa- s'apielant sus de trabalhs scientifics aici Meillet, Martinet e Badia i Margarit — de desgatjar una rega e en — 42 solucion una prejutjats d'èstre vista de tota ò ela, mena : Vallverdù, que en « déféra di mancan que justificar autre un podrià permetre que vertadiera utilizats per conduis un és pas ponch de possible », la societat cata¬ lans esdevingui en un futur mes o menys prôxim fortament unilingùe, amb la coneixença général d'una segona llenga (el castellà), com a llengua de relació ». Força ensenhaire, dins aquela amira, es lo capitol consagrat a la causida de la lenga : d'efiech se, per la maja part dis escrivans catalans, « l'elecció, en un sen¬ produit..., també és cert que molts escriptors catalans s'han plantejat algun dia o altre la pregunta ». tit Especialament rantenat generala d'evolucion estricte, Vallverdù no s'ha destria, demest li motius que condicionan aquela causida, de factors subjectius (e subjectivats) e de factors objectius. En terme de limitacions, subjectivas e subjectivadas, son de notar subretot : a) « les argumentacions pretesament cientifiques a propôsit de les limi¬ tacions de! català, com a sistema linguistic », b) li condicionaments sociologies (pasmens lo catalan es pas unicament la lenga de la borgesià), c) li condiciona¬ ments d'educacion ò familhaus. Per quant �i limitacions d'un objectivas, band li de doas son Pausar lo problèma de l'ensenhament e me¬ d'eficacitat (çò de qu'es lo cas de tota lenga minoritària : son public es necessàriament gaire nombrós), d un autre band li rasons istoricas (es a dire lo pes de la literatura e de la lenga castelhanas). La conclusion de Vall- dù nas : verdú, pasmens, quèsta, es mitacions mala totes fóra ment i son de terme algunes « responen d'altres ; au : justificatives o ques clara rasons a son son en- fa/ses li¬ actituds apriorlsti- d'una situació anòlimitacions comunes a les llengues minoritàries i ter-ne cas tant corn frenar el pie desenvolupad'aquestes ». Una clartat pariera sorgenta de l'estudi fa Vallverdù dau bilinguisme literari : un còp establida la distinccion entre la lenga literària au sens estricte (es a dire la lenga de la literatura de creacion) e la lenga emplegada dins lis obratges d'inque vestigacion, òm se maina que lis escrivans en mai importants qu'an escrich dins lo meteis temps en ca¬ talan e en castelhan son gaire nombrós, li qu'escriguèron son òbra dins li doas dau fach lengas finiguèron per ne que, desbosigat lo problèma dau bi¬ linguisme, la question demòra pausada de la vida d'una lenga fins ara sistematicament, ò se'n manca gaire, tenguda en defòra di mejans quotidians d'informacion e de cultura. Lo bilanç, se l'acomparam a çò qu'es possible a l'ora d'ara en pais occitan, es sai que mai que positiu ; mai li chifras e lis estadisticas porgidas per Vallverdù mòstran ben la santat encara trantalhanta dau catalan, cogit soventi fes de dins de domènis margiproblèma de l'ensenhament, segur, es au cèntre de tôt ensag de solucion : ensenhament au sens mai larg, ont l'informacion e li mejans modems de difusion (radio, telé, cinemà, dises...) devon aver la Lo un rôtie essenciau. Lo catalana es tipic d'aqueu ponch de vista. nova cançó fenomèn un de exemple aqueu occitana das que perilhs defugir pas en çò nôstre. Li dos ben coneguts, e malaisits de non son faus réalisme e aca¬ long de tornar prene tota l'argumentacion de Vallverdù : l'im¬ portant es de pas oblidar que « la llengua té diversos nivells estilistics », e que l'existéncia d'una lenga a l'encôp neutra an per nom : démisme. e Sérié trop duberta demanda toti a li novetats d'escritura equilibri sempre mes en question entre aqueli nivèus estilistics. L'analisi de la lenga de cinc demest li mai coneguts dis escrivans catalans de uei (J.V. Foix, Joan Oliver, Salvador Espriu, Mercè Rodoreda, Joan Sales) dona tota un valor sa pensada d'una de certa novacions la * * * naus. subjècte rejonhon la situade pron près, e mai lis exigéneias afortidas siàn força mai gransus cion defôra causir una. Antau s'acantonar l'informacion, aquô's tanben pausar lo problèma de la lenga, ô, per lo mens, de la lenga literària. Li remarcas de Vallver¬ d'actualitat Pompeu coheréncia personalas de tota lei lenga. Aquela dent, d'ara, es mai l'ôbra a Fabra : a dis au travers e collectivas, exteriora coheréncia, a la vida aquô's luenh d'èstre realizada basta d'examinar a la la a inen de évi¬ l'ora lèsta, en drech d'exicatalan e d'un tèxt escrich en occitan per ne mesurar la relativitat. d'una vertadiera L'urgéncia lenga literària occitana ne sortis renfortida, subretot quora ôm vèi l'ample e la complexitat de la situacion catalana e quora ôm pren consciéncia de la realitat practica di questions qu'ensaja de pausar coma eau per un côp aqueu libre. Li perspectivas dessenhadas per Vall¬ verdù s'embarran pas dins l'irrealisme ô dins l'irresponsabilitat : s'esperfôrçan de trobar a caduna dis interrogacions de l'escrivan catalan fàcia a sa lenga de responsas justas e concrètas, sensa pas¬ mens neglegir li possibilitats mai radicalas de cambiament. « Considero, escriu Vallverdù en conclusion, que, si l'escrip- per exemple, çô qu'ôm e recerca gir d'un tèxt escrich es en 43 �for català de 1968 sabla treure'n una re- adequada, tributaria, creadorament, el millor homenatge a les ensenyances fabrianes i, alhora, faria un servei de vaflexiô lor incalculable sinó a la a la solament no mateixa de nautor llengua la tasca la literatura a Lo libre ». es entrepresa. Felip GARDY. LITERATURA, FOLKLORE, MUSICA Joan-Batista ISTORIA DE JOAN L'AN PRES, col. Monfjôias, Occitan, 1967. Lo Libre Fabre, S'ES dich trop de mau dau dau segle sègle XVIII La renaissènça occitan. francés. pas XIX, esbleugissènta qu'esbleugissènta, nos fai d'un còp laissar de una mena de purgatòri literari venguèt abans. I a ansin una tòrna temps en temps la mai l'abat de Fabre. òbra occitana mens es Li caire tôt çô que mòda que descuberta reedicions comptan plus, se dins de son e pas- Joan, onte « — L'an près ! » la significacion de l'òbra pèr nosautres, trobaretz dins aquela edicion una avant-dire d'Ives Roqueta que vos assa- E per bentarà l'òbra per aquò que fau grandmercejar Lo Libre Occitan que nos balha enfin una bòna edicion moderna de lectura de loan l'an L'edicion « pedagogica » de agotada dempuèi un brave temps. Dins de pais normaus, tôt lo mond sauprián una istôria coma la de Joan l'an près, e mai li que l'aurián pas legida... Li saberuts de la literatura an rèn a i pèrdre una òbra mai que : es mai importanta pèr lo réalisme e lo biais picarèsc. Dins aquela obreta, Fabre davera d'un côp e en se chalant una originalitat qu'avián pas totjorn li picarescs près. Marcèu Barrai èra lo sus de « Fabre morcèu un La Es Monsur vostre paire ?... es lieu i respondiái : « Es de descobrir. totjorn Basta, Joan l'an près se présenta : novetat i marienbadisme rintra d'anti-istôria que literària... foguèt d'apondre dos » plen dedins. en au roman l'abat Fabre : Lo Tresaur de Substancion e l'Operà d'Aubais. Se vos esperatz a de besonhas vielhanchonas, vos enganatz. Son de tèmps, segur, mai, coma se foguèsson picaresc estats operàs de escrichs d'à ier, frescor, son guèsson representats amb farián musica, mercé au servat tota sa an gaubi naturau e riserèu. Fo¬ un brigolon de Grandnos semond miranda de segur. Libre Occitan que aquelis òbras de l'autor dau Sèti de Cadarossa, en i balhant una segonda jovença. E subretot que s'aplante pas en tan bòn camin I J. M. MICFIEL. Pere ed. Verdaguer, POESIA ROSSELLONESA DEL SEGLE XX, 62, col. Antologia catalana n° 37, Barcelona, 1968. A QUEL libre de Pere Verdaguer comolar per part un voide èstre un estudi tuis pasmens l'ora d'ara, 44 critic un èra e, ven sens Polsôs per encausa de la sempiterna bestiesa d'ômes d'ensemble, consti- soncament fins a polsôs. considèran panorama demorat mai que, que bracions çô que jutjan que s'escriu coma sens catalanas digne d'eles en francès e interès dels las autres. elucu- Polsôs �tanben pr'amor de la gelosié dels uns, qu'aiman pas gaire que se parla dels autres. Lo de Verdaguer deurià dubrir los uelhs del public rosselhonés, e arroïnar lo mespretz d'unes pseudôde intellectuals provincia que mancan jamai de se trufar de tota produccion un trabalh pauc catalana. A la sègle (en 1908), Amade avià entreprés una tasca parièra dins son Anthologie Catalane. Demest los precursors, coma Prepatx e Bonafont, s'i atrobava ja Josep-Sebastià Pons, présentât coma una grand escrivan de venir. Desempuèi, d'antologia propriament ges rosselhonesa avià pas vist lo jorn e, per conôisser la produccion poetica en cata¬ lan, caliá recebre la Tramontane, costat cadent caça que de la l'areopagi d'ofrir materiala de Verdaguer, Cal als dire d'un band Barcelona a anar pauc ni- dé¬ faire la o compte d'autor en autre. còp de mai possibilitat lo biais de Pere un Rosselhonés faire, un un Ginesta d'Aur, als qualques libres pareissián de temps Astrosament ven de per la bilanç poëtic. Barcelona que sens Occitània de l'autre band, la primièr e renaissença literària en Roselhon aurià pas capitat. La renaissença rosselhonesa, d'efièch, a sorgentat del corrent barcelonin e del corrent mistralenc. Mas sos (la còla Prepatx) foguèron pas profètas dins son païs : l'esbrilhaudanta produccion barcelonesa, e mai foguèsse pas completament desconoguda, pénétrât jamai dins !o pòble, e lo catalan, per la fauta d'aqueles que se disián sos aparaires, demorèt per gaireben totes la lenga del rire e dels trabalhs tradicionals (aire conogut). promotors Socialament la Renaissença foguèt un fracas » afortis Joan Fuster (dins Nosai« tres tat els Valencians) a prepaus de la ciude Valéncia. Aquô's verai tanben pel Rosselhon. La literatura catalana en Ros- adonc es per esséncia extrà- populara (aievat Un Tal) ; se desenvolopa en marga, dins de cercles d'amies que se veson sovenc, se legisson e, naturalament, se cubrisson d'elògis. Coma aqueles cer¬ cles, formats de personas pertanhent a la bona borgesiá de Perpinyà, podriàn concebre sa mission ? E es qu'an consciéncia d'aquela mission ? Non. A la débuta, débuta del flar del selhon ôm fa de sentiment, atal e se compausa tota una poëtica del desaire, del paisatge, de las emocions personalas, puèi ôm s'ensepells dins la lirica de la banalitat. Aquela tissa — que se retroba dins la poësia dels Jòcs Florals, mancarà pas de tôt esterilizar. e cloquièr Sol e Pons, tôt en demorar dins un am- bient rosselhonés, capitèt de lo trespassar, e poguèt donar a sa poësia e a sa lenga una valor universala. L'autre ponch de rescontre entre los de la débuta del sègle, que s'acampan a l'entorn de la Revue Cata¬ lane, aquô's son « chauvinisme » franchimand e sa germanofobia primària. Antinomia fondamentala e que sembla lor escapar : mesclan dins son òbra la batesta catalana e l'esperit jacobin. La Guèrra de 14 serà per eles l'escasença de renpoëtas fortir rià incondicionalament (cf. sa franchimanda- exemple dins la Revue Cata¬ lane del 5 d'abril de 1917, p. 54 : « se lo poëta aima aquesta Catalhona que porta las quatre barras e per laquala et per fa amb da amor d'oblidar Aquô's una la plan de cercan corona de ròsas, se gar¬ granda patria francesa »). caracteristic faire nàisser d'un un temps ont rosselhonisme de ton, de pensada e de lenga, ont s'emdins çô que se podriá sonar lo pyrénées-orientalisme. E es mens que jamai question que lo catalan jôga lo pri¬ pegan rôtie mièr per Cal la Revue Catalane : la de escricha de trop pasmens sus s'an mal fach çô qu'an permés a la generacion de 1936, pas tustar aquel mond fach, es très quarts en francés. sos an : Nostra Terra d'aver de posicions 45 �mai claras, de e concebre un catalanis- dire, progressista. (Nostra Terra, a la velha de 1939, compreniá mai de 2.000 abonats me membres, çò qu'èra enèrme per lo Ros¬ selhon). Atal d'ornes coma Cerdà, ajudat primier per C. Grandô, an pogut descuo brir lo fach catalan. Lo pretzfach de malaisit, estent Verdaguer, de e essencials de la èra vei, se s'agissiá que d'ordenar los corrents d'una desgatjar los aspèctes poësia rosselhonesa de lenga catalana. Sa causida generalament plan manejada, amb larga varietat estilistica. es pro Una tas causa pasmens presentats, los 23 poë- sus : la maja part èstre per (qu'es après : Gomila 1906, Guiter 1909, 1922, Català 1929, nascuts malhorquin) Cayrol 1920, Morer Gouzy 1933. E a ma coneissença, existis de poëta en Rosselhon que siá nasaprès 1944. D'aqul un malaise angois¬ sés per quant a l'avenir de la lenga ca¬ ges cut talana Rosselhon. en Aquô fa eclectica, e los sièis centres d'interés qu'el a destriats convenon plan. Los poëmas, dins son ensem¬ tât ble, daissan grat als fabulistas rosselhonés J. S. Pons es pro impression de las bonas. una J. P. Cerdà, del crese, pas libre aprepara los dos melhors escrivans que lo Rosselhon aja coneguts, i tenon evidenta- serà encara nitat fonsa del son de gur ment granda plaça. una La lenga, que Tescrivèire civilizaciori e sa totjorn estrechament ligats son i a ; d'epòcas qu'ensajèron de destruire aqueu ligam sota de pretèxts d'universalitat, mai fin finala capitèron pas que de copar Tescrivèire de son pôble » escriu Miqueu Cosem dins la presentacion d'aqueli poëmas de la civilizacion occitana ». E perseguls en afortissent : « per un dau miegjorn, la paraula civilizacion tèn un sens plan précis. Aquô's pas sonorne l'istôria dis òmes, mai tanben d'assimilar la natura e de la cament biais montar, aquô's tanben Se pòt pian mai li qu'èstre encara un d'acòrdi son sus- biais de viure ». amb aquò. E quora M. Cosem mèstra possibilitats di païs occitans dins toti domènis de la cultura, possibilitats fins ara scientificament escanadas un per li 46 un ensag XVIII d'antolo- e XIX. Atal e desvelada que, consa- la catala- pais rosselhonés. G. CASTELLVI. OCCITANE, 62-63, 1968. C ABÊM « melhor nécessi¬ Verdaguer lèu per cal o Encres Vives, POEMES DE LA CIVILISATION n° Pere dels segles XVII, gias que sotalinhar la que de se- e constitui- es da per la vielha garda, es a dire los que son nascuts abans 1900. N'i a pas que sieis d'un biais representatiu epòca tota una « Estât qué borgés centralizaire s'arrestar alara voler cobert de ple aquela tana e en Mai ». camin ? Per per de de qué a tôt pretz justificar, sota lo formulas lèu dichas (per exem¬ : « escrivèires escrivèires de la de lenga occi¬ lenga francesa, que vivon dins lo quadre d'una meteissa civilizacion, son estrechament ligats per si s objectius e per una causa comuna ») un estât de fach qu'es tôt lo contrari d'aqueu dialôg que Cosem reclama d'un autre E band puèi, ? es possible entre ôm qu'un dialòg vertadier sérié tôt aqueu legis ENCRES VIVES, mond ? Quora s'i resconrtan, mesclats a de poëtas francés, sièis poëtas occitans dins sa lenga (R. Lafônt, S. Bec, J. Larzac, B. Manciet, J. Rebol, G. Suberrôcas), ont es lo dialôg ? Un que �de ensèms preséncias mai ò mens prelegèire, e pas mai. Renat Nelli poëta occitan en francés. Aquô vau melhor que pas rèn de tôt, segur. D'aqui a faire de la lenga un alibi sens ges de valor que segondària e despassada, i a qu'un pas, aisit de lo faire. Es sai que coratjós de pausar francament lo problèma de la lenga : mai de qué servis, tansèntas au ODA A SANT Coll. foguèsse quicòm d'autre que seriá çò clar çò qu'es un poëta occitan de lenga francesa », levât un cas d'espècia. Per n'autres un testi- — meteis : enfin un libre de li sembla. Lei que conoissèm un pauc lo Roqueta, sei « Puta » ! e sei Visca la França... », eriam estats decebuts d'à fons pèr « Lo poëta es una vaca » : un libre que te començava amb la mòrt d'un vièlh, pèr s'acabar sus una vista de bòria amagada deis aubres. que « L'Ives tanben enterrava son môni de nòstre Segonda reaccion : enfin un libre que sembla. Qu'èra pas lo còp de passar de la Vida provinciala » a la « Revolucion regionalista » pèr ne demorar au catoiatge en poësia. Amb l'Oda a Sant Afrodisi avèm lo prefaci poëtic a la revo« occitana. * Una data viech, un aqueu poësia viech, e ♦ Acabada d'autres, tant de Felip GARDY. revolucionari. non es libret. que un una occitan un negre. Ỳ Ý la poësia solitària. Jamai la foguèt tan solidària. Amb lei netotei, e de tota color ; amb cada Que lo question problèma metafisica, occitan fa coma gaire se podié encar pensar en legir nèstrei n'i letras e a, : es situacion una elei que coma ten coma solucion fèrça : la revolucion. * * Ara se me realitat, la de la tants dau prend pas la farai vos realitat d'este bord aici l'istèria sortètz l'Ives se de désir pèr respènsa vièlha (causa impor¬ poësia) e tanbèn désir parlam désir d'esta vièlha son E realitat. vos demanda- puèi (ieu ò Roqueta) se sabètz una autra sortida. Que i a pas que doas posrai sibilitats * * es Au fons l'enquistament nòstre èra mai espés, de totei lei polidas causas que li metiàm dessus pèr de dire de l'amagar. Primièr lo Suberròcas calèt de portar sei flors davant lo nòstre barri dei lamentacions, e lo nomèt pèr lo sieu nom. Arriba ara lo Roqueta, que sôna un en demest mai, esquiçament istoric. Jamai pasmens solucion. una papeta. nos benlèu pas « saber lucion vese — I.E.O., 1968. », "DRIMIËRA reaccion l'Ives pausat, de lo defugir en quatre regas poëmas ? Se la poësia es dire sièis AFRODISI, Poëma de l'Ives Roqueta, Wlessatges « lèu e : ò ben la « flor novèla que s'espandis pèr totes pans », coma ja en son temps l'esperèt l'Anonim ; ò ben aquela flor que régla tôt » : a cima de « la civilizacion la flor pas consomacion-alienacion de de niu, atomica ò pas. E podèm causir. * L'Oda Sant * * Afrodisi non se pou resumir, ni mai citar, mai cresi n'ai dich l'essenciau. Ara la que aqui a vos legir s'es pas fach, ò tornar legir cèps se ne siàtz pas qu'a vint. eau dètz nèstra gres J.-l. ROIER. 47 �Ballets Occitans de Toulouse, CHANTS ET DANSES DES PAYS DE LANGUE D'OC, Philips, 844 529 PY. UN segond (que en seguida dise daverèt dau dise lo Premi ineatar « » dau ternaeionau Charles Cros). subretot dins Mai toena. dise An li de trobat cants atencion la : au l'Acadèmia estil nèu, Pastora, l'Anun dau gost ment, a la tissa dis instruments i de trop a cabreta e docu¬ Pasmens, levât la temptacion grafia marridassa (s'es pas una vergonha d'escriure ansin (e l'I.E.O. en de qué servis ?), aquô fai un polit dise di Ballets Occitans, que s'ameavejaire. « folklorista ritan » d'èstre la e encoratjats. tipics » : de viela a nòstre « MICHEL. J, M. Raimon, CANÇONS DE LA RODA DEL TEMPS (Raimon/Salvador C NCARA Espriu), C.B.S. 63.040. fau còp grandmercejar un segond dise de Raimon : aqul mai fau passar per Paris. Li dises catalans per li trobar -*-1 de a nos que çò nòstre en i un C.B.S. semond tôt un afaire. E pasmens, es òm diriá que canta per Raimon. I a força temps que moments, nosautres, me demande occitan, assabentat s es lo sus fach qu'existis ribon-ribanha un mau desgatjat de sa preistôria, mai qu'atrôba dins son cantar una rason d'èstre e de faire avant. Quise occitanisme còm me sap encara tafura Raimon, : foguèsse vengut cantar Per assadoiar nôstra crese païs en fam pas i a que occitan. encara li dises. Dins aqueste enregistrament un consagrat i poëmas de Raimon es naretz trobar lo « grandi cridas, di fenomen cançons » costat i tor- : Raimon, lo di poiiticas : En l'any quaranta Quan jo vaig nàixer lo crec que tots perdut... Es vengut un fecia tan rius 48 mite, sa poësia se fai prodins aquela vòtz rufa, e doça de côps. Tôt i passa : Quatre de sang, Cançó de! remordiment. La : tôt En passa que Petita dins vôu : i balha mai cançô de la teva : La teva el plora mare de carrer l'Om... E mai de la cançon perô La sempre : ne'n priu d'amor t'estimaré... segonda fàcia descuberta Sèmbla la com, per nosautres una de Salvador Es¬ d'una re-creacion. possible, lo tèxt escrich, lo poësia. Es un art mai subtiu, sort pas es poësia No sé : coma poëma ven mai secrèt, que la personalitat de Raimon se i es pastada. Lo mai grand poëta ca¬ talan ,io mai grand cantaire, un sol cant : Cançô Cançô Cançô Cançô De tôt de la mort a l'alba de la plenitud del matI del matI encalmat del pas de la tarda. biais lo cantar de Raimon jorn mai que çô que aqul vos i convide : coma Tots Havien d'intimitat mort fai çô ne cançon, n'i a gaire lo tèxt de son ditz tot- ditz, mai moments : Solitari, en la pau Del jardi de/s c/'nc arbres He collit ja el meu temps La rara rosa blanca... I. M. MICHEL. �Difusor de totas edicions occitanas LIBRE OCCITAN LO 82 : B. P. 1 LAVIT - ★ ★ DEMANDATZ LO CATALOG GRATUIT ★ VIURE ES EN VENDA A — — Ostal de la Premsa, librariá la — — — Nîmes, » Teissier, C. Regala a » òauramps, C. St-Guilhem a Montpelhièr, » « l'Ane d'Or », C. de l'Argentariá, Montpelhier. Vallat, Pl. Chabaneau, Montpelhier. » — Bd., V. Hugo, Nimes. Lacour-Devoisin, Bd Amiral-Courbet a Nîmes, — » Bouisson, Avenue — » de la J. Racine, — Maréchal Foch Roustan, 2 C. Sauvages a — » Romanilha, C. St Agricol, — las librariés la — — — la librariá Quartier Latin, 68, Bd. de la Liberacion, e a Marselha, Courty,' Ôi' «des Poilus» La Maison de la Presse, » » — A la a Laffitte, 156. La Ciutat, 9 C. de la Republica a Decazevila, Bitard, C. de la Republica a Peirigús, Juliette Récamier, 31 C. de la Caritat Bible d'Or», 22, Car. del Taur. Tolosa. la librariá L. Viven, « Aies, Avenhon. Canebiera, — — Besièrs, Q. de Lattre de Tassigny a Sèta, » — a Ciutat, 43 C. Clémenceau, a Carcassona. C. E. Vaillant Aubanha, a a Lion. �La Revolucion mancada e capitada. Poëmas e testimòni de Per comprene mai. nostre temps. Questions del nacionalisme : America del Sud, Alemanha. Calendari. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Périodiques toujours sous droit Revista Item type spécifique au CIRDÒC : à privilégier Type de périodique Buletin d’informacion d’associacions e partits politics = Bulletin d’information d’associations et de partis politiques Région Administrative Languedoc-Roussillon Variante Idiomatique Languedocien Graphie Graphie classique / Grafia classica Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Viure. - Annada 04, n° 13, agost de 1968 Alternative Title An alternative name for the resource. The distinction between titles and alternative titles is application-specific. Viure. - Annada 04, n° 13, agost de 1968 Creator An entity primarily responsible for making the resource Lafont, Robert (1923-2009). Directeur de publication Publisher An entity responsible for making the resource available Imprimerie Barnier (Nîmes) Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1968 Date Issued Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource. 2020-04-28 FB License A legal document giving official permission to do something with the resource. Certains droits réservés Relation A related resource Vignette : https://occitanica.eu/files/original/ac3dff25b010cabadf32ea6091c008c1.jpg http://www.sudoc.fr/013416006 Is Part Of A related resource in which the described resource is physically or logically included. <a href="https://occitanica.eu/items/show/22550" target="_blank" rel="noopener"><em>Viure</em> (Acc&eacute;der &agrave; l'ensemble des num&eacute;ros de la revue)</a> Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf 1 vol. (48 p.) ; 20 cm Language A language of the resource oci Type The nature or genre of the resource Text publication en série imprimée Temporal Coverage Temporal characteristics of the resource. 19.. Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context http://occitanica.eu/omeka/items/show/22573 CIRDOC_D3-1968-13 Subject The topic of the resource Mouvement occitan Périodiques occitans Contributor An entity responsible for making contributions to the resource Larzac, Jean Combettes, André Seguin, Joan-Baptista (1925-2007) Lesfargues, Bernard (1924-2018) Stenta, Michèle Gardy, Philippe Rudel, Christian (1928-2012) Kremnitz, Georg Description An account of the resource <div style="text-align: justify;">Laboratoire vivant de la pens&eacute;e politique du mouvement occitan, la revue publie reportages, enqu&ecirc;tes, t&eacute;moignages, d&eacute;bats et comptes-rendus engag&eacute;s. <em>Viure</em> contient aussi des textes litt&eacute;raires.</div> Source A related resource from which the described resource is derived Mediatèca occitana, CIRDOC-Béziers, D 3 Occitanica Jeu de métadonnées internes a Occitanica Portail Le portail dans la typologie Occitanica Mediatèca Sous-Menu Le sous-menu dans la typologie Occitanica Bibliotèca Type de Document Le type dans la typologie Occitanica Numéro de revue Catégorie La catégorie dans la typologie Occitanica Documents Contributeur Le contributeur à Occitanica CIRDOC - Institut occitan de cultura Cultura occitana = Culture occitane Musica occitana = Musique occitane Occitanisme = occitanisme