Recèrca

sus 2
Tipe : Practica festiva

Se la Sant Joan se festeja lo 24 de junh, sos rituals son ligats al periòde del solstici d’estiu (21-22 de junh) que representa dins l’emisfèri nòrd la nuèit mai corta e lo jorn mai long de l’annada que marca la debuta de l’estiu.
« Las doas Sant-Joan partejan l'an, un jorn plan cort, l'autre plan long. »

1/ La practica a l'ora d'ara

La Sant Joan es a l'ora d'ara festejada dins mantuna region de França e a l’estrangièr. Se tròban aital de celebracions d'aquesta fèsta dins Peitau, lo long de Léger, dins Oise, Bresse, Creuse o encara en Bretanha, a Metz, en Gironda e en Charentes mas tanben en Catalonha e en Occitània.
Los tipes de cresenças e de practicas ligadas a aquesta fèsta càmbian en foncion del luòc mas lo periòde, lo fuòc e l’aiga demòran d'elements de basa comuns a totes. Dins d'unes endreches la costuma era de cantar a l'entorn del fuòc (Bretanha), de balançar son enfant per dessús lo fuòc per li assegurar una creissença rapida (Charentes), de virar a l'entorn del fuòc per s’evitar lo mal d'esquina (Bresse) o trapar marit o femna (Creuse), etc.
En Catalonha e a las Isclas Balearas es de tradicion que sián los enfants que preparen lo fuòc de la Sant Joan pendent un mes abans la data en recampar d'objèctes en fusta e los amassar sus la plaça del vilatge o en los escampilhar dins diferents luòcs per pas que les agents de polícia o los pompièrs lors o levèsson e empachèsson lo fuòc d’èsser alucat per de rasons de seguretat. Lor cal doncas desfisar l’interdit amb la complicitat dels adultes per poder alucar aquel fuòc. A d'unes endreches son las dròllas que son encargadas d’alucar lo fuòc. Aprèp, la fèsta pòt començar amb cants, danças, còca e cava. Es tanben de tradicion de faire petardejar qualques petards a aquesta escasença.
La flamba del Canigó es una autra de las tradicions de la Sant Joan en Catalonha creada en 1955 per Francesc Pujades. Se perpetua encara a l'ora d'ara e es devenguda una expression del sentiment popular.
En Occitània, existís tanben una tradicion de la Sant Joan que se pòt dire Sant Jan, Sant Joan, Fèstas Janencas, joanencas… Las caracteristicas d'aquelas fèstas son l’aiga, la culhida d’èrbas de las vertuts, se ditz, magicas a aquesta data (l’aquilèa (milafuèlhas), l’artemisa, lo barbajòu, l'èura, la margarida salvatja, lo trescalam e la sàlvia) e enfin lo fuòc e lo lenhièr que pòt prene formas arquitecturalas diferentas. Es a l'entorn d'aquel lenhièr que se debana la fèsta (cants, danças, sauts per dessús lo fuòc etc.).

2/ Aprendissatge e transmission

Organizats dins l’amira de transmetre los gèstes e las tradicions ligats als fuòcs de la Sant-Joan, d'unes eveniments son estats dempuèi pas gaire integrats dins lo programa Total Festum, çò que permet de lor portar mai de visibilitat. Es entre autre lo cas d’un eveniment organizat a Vilafranca-de-Conflent que los enfants e los aderents de las associacions localas son plan convidats a participar a las festivitats amb d'activitats adaptadas a cadun dels publics. 
Las associacions prenon en carga l’organizacion de la davalada de la flamba, aital propausan un eveniment intergeneracional que permet a cadun de prene part a la fèsta e d’integrar e transmetre aqueles rituals.

3/ Istoric

La Sant Joan d’estiu es una tradicion ancestrala celebrada per un molon de civilizacions que trapa son origina dins la practica del culte al solelh.
Poiriá venir dels cultes cèltas e germanics mas se trapan de traças d'aquelas celebracions dins d’autras regions del monde coma Siria, Fenicia o encara Russia.
La glèisa catolica cristianizèt aprèp aquelas fèstas paganas en remplaçar los ancians dieus pagans per de sants e en enebir d'unes rituals coma los banhs nocturns e las practicas magicas.

4/ Salvagarda

Las fèstas de la Sant Joan coneguèron mantunas aparicions e desaparicions mas dempuèi 2006 l’apèl a projèctes Total Festum lançat pel Conselh Regional Lengadòc-Rosselhon e ara perseguit per la Region Occitània / Pirenèus-Mediterranèa a creat las condicions per un fòrt reviscòl dels rituals ligats al solstici d’estiu.
D’un autre costat, son estadas inscritas en 2015 sus la tièra representativa del patrimòni cultural immaterial de l’umanitat de l’UNESCO las fèstas del fuòc del solstici d'estiu dins Pirenèus (França, Andòrra, Espanha).
Aital aquelas fèstas gaudisson de mesuras de salvagarda fòrtas, e d’un contèxte politic e social qu'encoratja lor resurgéncia.

5/ Actors de la practica

A l'ora d'ara lo Théâtre des Origines, companhiá creada en 2004, a montat un projècte titolat “Temporadas” al dintre del qual son restaurats los rituals festius sasonièrs coma la Sant Joan.
Aquestes espectacles itinerants permeton als partenaris locals e al public de se reapropriar los còdes ligats a aquesta tradicion e de donar o tornar donar de sens a aquelas celebracions.
D’autra part, lo comité international Flamme du Canigou òbra per la transmission e la valorizacion de la tradicion del fuòc de la Sant Joan en Catalonha e al delà.

Mise en ligne : 13/11/2018
Tipe : Conferéncia registrada / Data : 2016-07-03
Conferéncia de Claudí Alranq suls animals totemics en Lengadòc e lo sens antropologic dels rituals festius.

Claudi Alranq, actor, contaire, autor, meteire en scèna, artesan del reviscòl del teatre meridional d'expression francesa e occitana dempuèi 1968, foguèt tanben ensenhaire-cercaire especialista de l'etno-scenologia francesa e de l'istòria del teatre de las minoritats en lançant en particular la primièra licéncia professionala artistica en França (2000) : « ACTEURS-SUD » (interculturalité, transdisciplinarité, patrimoine culturel immatériel).
Collabora uèi a fòrça recèrcas e accions per la transmission del patrimòni cultural immaterial e a son actualizacion dins lo domèni de l'espectacle viu.

Conferéncia enregistrada a l'aire liure lo 03/07/2016 a l'escasença del Forum Euroregional Patrimòni & Creacion de Castèlnòu d'Arrí.
Mise en ligne : 18/09/2018
Tipe : Conferéncia registrada / Data : 2015-11-07 19:00:00

Amb Novembre, arriban los primièrs assalts del frèg e l'auton daissa pauc a chapauc plaça a l'ivern. Los jorns acorchan, la vegetacion entra progressivament en somelh. Aquel periòde especial foguèt, abans l'emergéncia del crestianisme e l'instauracion de la Totsants, l'escasença de fèstas ritualas e paganas, que marcan aqueste passatge entre doas epòcas. Dins l'encastre de sa tradicionala Fèsta de la Sòpa, Puègserguièr commemòra en 2015 aqueste temps de passatge en propausant un calivari funerari dins sas carrièras lo dissabte 7 de novembre tre 19:00. Retrobatz lo Théâtre des Origines, Goulamas'k e l'associacion Patatr'Oc per celebrar Martror, la Fèsta dels Mòrts.

 

Dempuèi mai de dètz ans, lo Théâtre des Origines propausa al mes de novembre, una passacarrièras artistica, Martror que posa dins los rites e costumas tradicionalas qu'enròdan la Fèsta dels Mòrts e la plaça d'aquesta dins nòstras societats, mes al jorn d'aquestas implicacions e representacions contemporanèas. Martror s'inscrit dins un mai larg trabalh de recerca e de creacion menat per lo Théâtre des Origines a l'entorn de las fèstas sasonièras, Temporada. Fuòc de la Sant Joan e Carnaval, autras festivitats calendàrias que relevan del passatge simbolic e ritualisat d'una sason o d'un atge a l'autre, completan lo panèl de tradicions populàrias revisitadas e re-interrogadas per la trope al term d'un important trabalh de recerca sul patrimòni cultural immaterial local.

 

Rendètz-vos lo 7/11/15, plaça del Millenàri a Puègserguièr tre 19:00 per la departura del calivari.

Volètz participar activament an aquel eveniment collectiu ? Los organisators vos convidan lo 6 de novembre a 18o sul parcatge del Millenium a Puègserguièr per una granda repeticion generala.

Mise en ligne : 29/03/2017
Tipe : Conferéncia registrada / Data : 2015-11-07 19:00:00

Dempuèi mantunas annadas, la vila de Pesenàs rend omenatge a sos defuntes a la debuta de novembre a l'escasença de Martror, la Fèsta dels mòrts. Las divèrsas associacions de Pesenàs, menadas pel collectiu Temporadas amb lo sosten de la Vila e de Lenga d'òc e transmission convidan pichons e grands lo dissabte 7 de novembre a 19:00. Rendètz-vos plaça de la Republica per la partença d'un grand calivari dins las carrièras de la ciutat al polin.  

Mise en ligne : 29/03/2017
Tipe : Documentari sonòr / Data : 2014-10-29

« De que demòra uèi de la fèsta dels mòrts ? »

Es per aqueles mots que Claudi Alranq començava sa conferéncia sus Martror, la fèsta dels mòrts, enregistrada lo 29/10/2014 al Teatre de Pesenàs, en amont de las fèstas de Martror, organizadas dins l'encastre de las Temporadas de Pesenàs.

Retrobar la transcripcion d'aquela conferéncia sus Occitanica.

Mise en ligne : 20/11/2017
Mise en ligne : 20/09/2018
Tipe : Film documentari
Las Temporadas de Pesenàs ritman l'annada de la ciutat amb de rituals festius entre tradicions immemorialas e creacion teatrala contemporanèa. La fèsta de Martror, al moment de la Totsants, se debana al mes de novembre. Martror s'inscriu dins un trabalh mai larg de recèrca e de creacion bailejat pel Teatre de las Originas a l'entorn de las fèstas sasonièras : fuòc de la Sant Joan d'estiu e Carnaval a la prima, autres rituals calendaris de memòria perduda qu'acompanhan lo passatge simbolic d'una sason a l'autra, d'un atge a un autre, son los autres moments magèrs de las Temporadas, tradicions revisitadas e repensadas per la companhiá al tèrme d'un important trabalh de recèrca sus lo patrimòni cultural immaterial regional.

Presentacion de la companhiá :

Lo collectiu que constituirà lo Teatre de las Originas nasquèt en 2003, suls bancs de la licéncia professionala « Actors Sud » e regropa de comedians, a l'encòp cercaires e scenografes prepausant d'espectacles de carrièra transdiciplinaris e interactius. Lo collectiu posa dins lo patrimòni cultural immaterial local la matèira d'una creacion novèla que fa resonar luòc, istòria, tradicions e estatjants dins una entrepresa tant artistica coma culturala e sociala.

Mise en ligne : 29/03/2017
Tipe : Tèxte electronic / Data : 2012
Lo 19 de mai de 2012, un animal totemic novèl nais dins l'oèst erautés, lo Pelican de Puègserguièr, a l'iniciativa dels Goulamas'K. Aqueste « dorsièr del patrimòni cultural immaterial » tòrna prene los diferents temps de l'eveniment.
Mise en ligne : 05/02/2019
Tipe : Film documentari / Data : juillet 2012
L'animal totemic de Cornonterralh, lo Tribus Lupis, foguèt batejat lo 9 de junh de 2012.

Aquela vidèo d'amator dona a veire lo lop de tres caps, que, conta la legenda, castiguèt un senhor que tiranizava los estajants de Cornonterralh. Barrutla per carrièras dins aquel borg d'Erau, acompanhat pels pairins, lo Polin de Pesenàs, lo  Pelican de Puègserguièr e la Confrarià de San Foutin.
Mise en ligne : 30/06/2017
sus 2