Occitanica

Resultats de recèrca

3 resultat
Contributeur : CIRDOC
Coverage : Pézenas (Hérault)
Lo CIRDOC Mediatèca Occitana
« Sant Blasi » à Pézenas / Claude Alranq
« Sant Blasi » à Pézenas ou le mystère de Carnaval / Claude Alranq
Alranq, Claude
Aquel article scientific foguèt escrich en 2015 per Claude Alranq, actor, autor, meteire en scèna e contaire. Originari de Pesenàs, contribuís a la recèrca sul patrimòni cultural immaterial especialament dins lo domeni de l’espectacle viu.

Dins aquel article Claudi Alranq partís sus las traças del culte de sant Blasi a Pesenàs e estúdia son ligam amb carnaval.

Extrach (traduch del francés) :

Blasi, sant patron de la vila de Pesenàs, visquèt de 280 a 316. Foguèt evesque de Sebaste, venguda a l’ora d’ara la vila turca de Sivas. Visquèt pas jamai fòra de son país, Armenia (en Asia Menora). Son culte n’es pas mens celèbre als quatre cantons de la crestianitat.
En França, unas 600 glèisas e capèlas pòrtan son nom (700 en Itàlia). Son prestigi ten sonque a son sacerdòci o, tanben, a la data de son martiri : un 3 de febrièr, un jorn que compta dins las tradicions que precedisson lo crestianisme ?

L’exemple de Pesenàs pòt contribuir a esclairar aquel mistèri. Aquel mistèri, a Pesenàs, es el meteis un doble mistèri :

  • la causida d’una ciutat que causís de se metre jos sa proteccion ?
  • la fortuna d’aquel culte dins l’istòria locala ?
Per tal de penetrar lo mistèri d’aquel culte a Pesenàs, procedirem per una parabòla : aquela del pòrta-empèut, de l’empeuton, de l’empeutat-soudat. Benlèu ne sauprem un pauc mai sus l’empeutaire e sus l’empèut que coneis a l’ora d’ara, en país picenés, una embelida urosa.

Claudi Alranq

Somari (traduch del francés) :

A - Lo pòrta-empèut

I - La lenta resurreccion de la Gàllia meridionala

1 - Lo pòblament
2 - Lo rambalh e la violéncia istorics
3 - La crisi espirituala e culturala

II - L’afogament popular a l’entorn de la primièra luna de febrièr

1 - L’enjòc festiu
2 - Las fèstas paganas

III - Entre natura, art e religion

1 - Lo legat galloroman
2 - Lo desdoblament medieval

B - L’empeuton

I - Un país de « plus hault sens »

II - La vida de Blasi

III - Un culte popular

IV - D’amalgamas curiosas o reveladoiras

C - La soudadura pòrta-empèut e empeuton

I - La cristianizacion e las resisténcias localas

1 - L’esitacion de la glèisa
2 - Lo consensus dels sants

II - L’ocurréncia de St Blasi e de Pesenàs

1 - Perqué Pesenàs podiá causir St Blasi ?
2 - Perqué St Blasi podiá causir Pesenàs ?

D - Los enfants de l’empeutaire

I - Las campanas poguèsson parlar

II - Sus las traças del culte

III - Una vertadièra discòrdia

IV - Lo fals divòrci
La Sant-Blasi : Pesenas, carnaval 2009 / Théâtre des Origines avec Ocdiovisuel [Film documentari]
La Sant-Blasi : Pesenas 2009 / création, mise en scène et représentation par le Théâtre des Origines ; production Ocdiovisuel
Théâtre des origines
Reportatge vidèo realizat per Ocdiovisuel (Serinhan) sul carivari de la Sant Blasi qu'inaugura lo periòde carnavalenc a Pesenàs.
La fèsta de la Sant Blasi s'inscriu dins las « Temporadas » de Pesenàs, reactivacions artisticas de las fèstas ritualas ligadas als cicles calendaris (Sant Blasi e Carnaval a la prima, Sant Joan d'estiu, Martror a la Totsants, etc.) dins l'encastre d'un projècte de recèrca e transmission del patrimòni cultural immaterial regional.

Las Temporadas foguèron portada pel Théâtre des Origines fins a 2014, puèi pel Collectiu Temporadas.

Al moment del carivari de 2009, Claude Alranq teniá lo ròtle de Sant Blasi, lo sant patron de Pesenàs.
Carnavàs ! : Pesenàs, Marselha e Murs / Péroline Barbet
Carnavàs ! / Péroline Barbet
Barbet, Péroline
Péroline BARBET es realizatritz sonòra mas tanben cercaira e mena de collèctas de la paraula. Mescla als registraments e a sas realizacions de donadas traitas de sas recèrcas propausant aital de documentaris sonòrs e de produccions entre etnologia e creacion.

Traduccion d'un extrach de la presentacion de Carnavàs ! sul site internet de la realizatritz, Péroline BARBET :

« De febrièr a març de 2017, registrèri los carnavals de Pesenàs (Erau), Marselha (Bocas-de-Ròse) e Murs (Vauclusa). Cada carnaval es singular, la fèsta s'impregna dels luòcs, n'ofrís una representacion. Mas si la fèsta met en scèna e parla de la localitat, incarna tanben una umanitat mai larga. Es d'aquestas diferéncias e d'aquestas permanéncias qu'es question dins aqueste documentari. »

Amb los testimoniatges de :

  • Claude Alranq, Sylvie Cavalié-Alranq e Marie Gaspa a Pesenàs (musica del carnaval : Los Amis du Poulain)
  • Brigitte Briot, Jean-François Perrimond, Hélène Attya-Amar, Jean-Marc Lamour e Alessi Dell’Umbria a Marselha (musica del carnaval : Gamelan Bintang Tiga (Marselha), La grouvandole, Henri Maquet/ Delta sonic)
  • Fabienne e Pascal Bigot a Murs (musica del carnaval : Saboï)
Presentacion dels carnavals registrats :

Pesenàs (Erau)
Lo carnaval de Pesenàs, amb sos animals totemics sasís la vila tota pendent mantun jorn e seguís un debanament ritual fòrça orquestrat. A l'ora d'ara, la vila entièra vibra al ritme del carnaval, a tal punt que totas las botigas de la vila tampan mantun jorn a aquesta escasença. Lo diluns gras, los Fadàs sortisson un animal imaginari, lo Tamaron. Dimars gras, es l'apogèu de la fèsta, amb la sortida del Polin, l'animal emblematic de la vila. Es portat per un desenat d'òmes acampats dins l'associacion « Les amis du Poulain » e es acompanhat de sa banda de musicians (pifres e tambors). Lo Polin torna puèi a son local.

Marselha (Bocas-de-Ròse)
Lo carnaval de la Plana es un carnaval urban, independent, autogerit, nascut fa un quinzenat d'annadas a l'iniciativa de qualques militants culturals e de la ret d'estatjants del barri de la Plana a Marselha. Pren possession de la vila en plena tantossada, lo dimenge e serpenteja, sens cap demanda d'autorizacion prefectorala, dins los dedals dels barris de Noailles e de la Plana. Lo carementrant, carnaval, generalament ligat a l'actualitat politica de la vila, es brutlat de nuèch sus la plaça de la Plana.

Murs (Vauclusa)
Dins lo pichòt vilatge de Murs, lo carnaval se debana a la fin del mes de març. Es organizat pel Foyer Rural, amb l'ajuda de totes los estatjants del vilatge. Es acompanhat dempuèi d'annadas per la tropa Saboï, qu'anima la fèsta amb sos pifres, tambors e trompas. Aqueste carnaval fa tornar de personatges rituals coma los maridats, lo diable, o tanben la banda dels Bofets. Bonòme carnaval es jutjat sus la plaça de la glèisa. Lo procès es dich en occitan e en francés. Puèi es brutlat de nuèch, sus la plaça de la glèisa, aprèp un bon sopar pres totes amassa, e un percors al flambèl. »

Fotografia : Erik Delamotte
Residéncia a l’Atelier-Studio d’Euphonia, dins lo quadre dels Prèmis Phonurgia Nova 2016

Ne saber + sus l'autora e sul documentari