Recèrca

sus 4
Filtrar
Filtres actifs
Auteur : Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Sauf
Auteur : Kaleo design. Metteur en scène ou réalisateur
Mise en ligne : 21/12/2018
Mise en ligne : 06/02/2019
Tipe : Practica festiva

Aquesta fèsta se debana cada cinc ans a Sampeyre al còr de las Valadas occitanas d'Itàlia. Lo nom de « Baio » vendriá de l'occitan « abadiá » e remandariá als « abats de joinesa », joves qu'avián per foncion d'organizar las fèstas de la comunautat.

 

 

1/ La practica a l'ora d'ara

Aquesta fèsta carnavalesca se debana cada cinc ans dins la Val Varaita, dins la província de Cuneo, al còr de la Valadas occitanas d'Itàlia. La mai famosa es la de Sampeyre. Lo nom de la fèsta de la Baio vendriá de l'occitan abadiá e remandariá a las tradicions dels abats de joinesa, joves qu'avián tradicionalament per foncion d'organizar las fèstas de la comunautat.

Un ensemble de rites se debana pendent tres jorns al mes de febrièr : los dos dimenges abans lo carnaval e lo Dijòus gras.

Photogr. : Bernard Delort

La Baio es un grand cortègi d'òmes costumats, d'unes en « Maures », d'autres travestits en femnas, d'autres coifats de mitras espectacularas.

Los personatges istorics que compausan lo cortègi son los seguents : l'Abà, il Tesoriere, lo Cavalìe (cavalieri), lo Tambourn majour, l'Arlequin, los Sarazine, la Segnourine (signorine), lo Tambourin (tamburini), lo Sapeur, lo Grec (greci), l'Escarlinìe, l'Espous (sposi), los Segnouri (signori), lo Sounadour (suonatori), lo Uzuart, lo Granatìe, lo Morou (i neri) e lo Turc, lo Viéi e la Viéio (il vecchio e la vecchia), e lo Cantinìe (cantiniere).

Los « Sonadors » son l'element central de la fèsta, que fan dançar tota la jornada e tota la nuèch aprèp que de « sapeurs » aguèsson copat a la pigassa una barrièra de fusta simbolica.

Photogr. : Bernard Delort

Las jornadas començan a l'apèl dels « Tambourins » e contunhan amb de desfilats dins los diferents cantons. La Baio es particularament espectaculara per la qualitat e la diversitat dels costumes que son eiretats de diferentas epòcas de l'istòria de la valada. Se reconeis en particular la garda armada jols traches dels « Ussari », en costume de ussars de l'epòca napoleoniana. Coma tot carnaval en Occitània, lo procès representa lo punt d'òrgue del Dijòus gras.

Aquí, lo còp de teatre de las fèstas de la Baio es immancablament la fugida del tresaurièr amb la caissa plena d'argent. Lo public assistís a sa captura, son procès, sa condemna a mòrt e enfin sa gràcia.

Photogr. : Bernard Delort

2/ Aprendissatge e transmission

Aqueste carnaval permet a totes los estatjants de la valada d'èsser actors de la fèsta. En efècte, emai lo cortègi siaguèsse reservat als òmes que son los sols a se poder mascar jols traches dels personatges ligats a la tradicion istorica locala, la populacion tota participa a l'organizacion e a la preparacion notadament dels costumes.

3/ Istoric

Aqueste carnaval commemòra la victòria dels estatjants de las valadas contra las invasions sarrasinas en Provença e dins los Alps a la fin del sègle X, mai o mens en 975-980. Aquesta ipotèsi es pasmens remesa en question. D'elements de las diferentas epòcas marcantas de l'istòria de la valada son estadas incorporadas coma per exemple los ussars de l'epòca napoleoniana.

Photogr. : Bernard Delort

4/ Salvagarda

Aquesta practica que se renovèla pas qu'un còp cada cinc ans es pas l'objècte d'una proteccion particulara d'un punt de vista patrimonial. Sos rituals son fòrça codificats e pauc de plaça es daissada a l'improvisacion tant d'un punt de vista dels costumes coma dels ròtles dels personatges o del debanament de la fèsta. Aqueste carnaval es pasmens mes en valor per la region del Piemont.

5/ Actors de la practica

Totes los estatjants d'aquesta valada son actors de la Baio de Sampeyre.

Mise en ligne : 27/05/2019
Tipe : Film documentari / Data : 2012

Videoguida de 00:05:50 que retrai lo patrimòni occitan de Besièrs (Erau), produch e escrich pel CIRDÒC-Mediatèca occitana en 2012.

Realizacion : FrenchKiss

Comentari : Katharina Stalder

Revirada : Veronica Térol, Lucila Gauffre

Lenga : occitan, sostitolat en occitan


Mercejaments :

Vila de Besièrs

Arquidiocèsi de Montpelhièr

Societat arqueologica, scientifica e literària de Besièrs

Henri Barthes

Joanda 

Serge Boyer

Associacion Lo Camèl de fuòc

 

Crèdits documentaris

- Lo Breviari d'Amor, Matfre Ermengaud - Fac-simili del Manuscrit N - CIRDÒC-Mediatèca occitana.

- Colleccions permanentas - Musèu del Besierenc.

- Mort de Raymond Ier Trencavel, vicomte de Béziers, Joseph-Noël Sylvestre (1847-1926) - Glèisa de la Magdalena, Besièrs.

- Fons Beaumadier - Escolo Trencavel, Musèu del Besierenc.

- 1907, colleccion de cartas postalas ancianas - CIRDÒC-Mediatèca occitana.

- Extrach de Gloire au 17ème,  Gaston Montéhus, Raoul Chantegrelet, interprétat par Marc Ogeret, sortit de Chansons contre, Vogue éd.

- Vilatge occitan de la Fèria, fotografias - Lo Camèl de fuòc.

Mise en ligne : 09/01/2018
Mise en ligne : 29/03/2017
Mise en ligne : 29/03/2017
Mise en ligne : 19/07/2017
Tipe : Libre / Data : 2015-12-01
Aquel pichon diccionari vos prepausa de descobrir en occitan (lengadocian) los principals mots e concèptes ligats al desvolopament durable. 

Coprodusit per lo CFPO Miègjorn-Pirenèus e lo CIRDÒC.
Mise en ligne : 29/03/2017
Mise en ligne : 29/03/2017
sus 4