Explorar los documents (3 total)

Los Avaironeses de Pigüé [Ficha enciclopedica]
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)

En 2012, lo retirament de la presidenta Cristina Kirchner per rasons medicalas, condusiá Amado Boudou a las foncions mai nautas de l'Estat argentin. Coma son patronim o daissa pensar, l'omonim de l'autor occitan Joan Bodon a d'originas avaironesas. Es de fait, un dels eiretièrs dels colons de Pigüé, vila fondada en 1884 per Clément Cabanettes e tèrra d'eleccion de nombrosas familhas roergatas, que lo sovenir n’es totjorn viu dins aquel « bot d'Aubrac en plen estiu ».

L'Eldorado argentin


Al sègle XIX, los problèmas que coneisson las vinhas d'Avairon, menan de  nombroses estatjants a cercar de cèls mai clements en França, en Euròpa e a l'estrangièr. Argentina e sos espacis grands constituisson una tèrra d'eleccion pels migrants, que lor installacion es en mai favorizada pel jove estat.

Clement Cabanettes (1851-1910). Retrach.
Clement Cabanettes (1851-1910). Retrach.
Ancian militar francés que participèt a de campanhas en Argentina, l'avaironés Clément Cabanettes fa partida dels pionièrs de la colonizacion. Fondator de la primièra companhiá telefonica del país, aquel natiu de Las Sots crompa de terrens al lòcdit Pigüé, en plen còr de la Pampa argentina. De tèrras que, a l'entorn de 1880, son encara a l'estat salvatge, e que li cal doncas valorizar. Fa lo viatge dins son país natal, convenç sus plaça de desenats de familhas de daissar un quotidian particularament dificil per temptar l'aventura de l'Eldorado argentin. Aprèp tres meses de traversada, un quarantenat de familhas d'Avairon s'installan lo 4 de decembre de 1884 a Pigüé.

La jove colonia pren plaça dins una zòna semi-desertica, ancian territòri dels Indians mapuches a l'origina de son nom. Es doncas dins un espaci verge de l'influéncia espanhòla que los primièrs colons avaironeses fondan lor ciutat novèla. Las debutas se revèlan particularament dificilas. Los colons descobrisson de condicions climaticas e de cultura fòrça diferentas de las que coneissián en Avairon. Mas aqueles obstacles frenan pas l'arribada de contunh de migrants novèls, atraits per las promessas del Monde Nòu, e la populacion creis d’un biais exponencial. D'un autre costat, la situacion dels estatjants de Pigüé se va melhorar tre la debuta del sègle XX.

 

Pigüe l'occitana ?

Las primièras decadas de Pigüé son marcadas per una endogamia fòrta al sen de la comunautat avaironesa. Aquela favoriza encara mai la transmission de la cultura e de la lenga occitanas, confortada pel flux constant de migrants novèls venguts d'Avairon fins a la debuta del sègle XX. Las velhadas, ceremonias e reünions de familha son tantas escasenças de se remembrar lo país daissat, a travèrs de racontes e cançons en occitan, al ritme de la borrèia. La preséncia d'una parròquia e d'una regenta francesas tre las primièras annadas d'existéncia de la vila puèi la creacion d'associacions venon confortar la permanéncia del francés dins la colonia, e dins una mesura mendre, la de l'occitan.

La lenga d'òc es en efièch la primièra victima de l'assimilacion progressiva a la societat argentina dels colons avaironeses, en particular, los de las segonda e tresena generacions. Una aculturacion favorizada per de factors nombroses : politica assimiladoira de l'Estat argentin jos la presidéncia Sarniento, proximitat linguistica, mas tanben, aicí coma endacòm mai, regèt mai o mens conscient de las joves generacions d'un « patés domestic » jutjat incompatible amb la progression sociala que benefícia a una bona part dels Pigüenses.



Cartas d'Avairon e de Pigüé sus una pared de la vila. Fotografia de Jiròni B. CC-BY-SA
Cartas d'Avairon e de Pigüé sus una pared de la vila. Fotografia de Jiròni B. CC-BY-SA

Quitament abans la ruptura provocada per la primièra guèrra mondiala entre colons de Pigüe e lors familhas demoradas en França – la capitada afichada pels cosins argentins mas sustot lor desmobilizacion pendent lo conflicte son alara sorsas d'amarum – l'occitan va progressivament èsser abandonat pels Roergats al profièch, en primièr del francés, puèi del castilhan. Aital, se la lenga perdura qualques annadas encara dins l'esfèra publica - apareis notadament d'aicí d'ailà dins la premsa locala que publica pontualament, mas de mens en mens sovent, de tèxtes en occitan (cf. El Independentie del 13 d’octòbre de 1901, « Fraire Bourtoumiéu de Louiset ») - la practica de l'occitan es progressivament relegada als grands temps de la vida familiala e de las fèstas tradicionalas, sens desaparéisser completament.

 

Dins las annadas 1970, una còla de cercaires tolosencs se rend a Pigüé per s'interessar a son istòria e a l'evolucion d'aquela anciana enclava avaironesa en Argentina. L'anciana colonia es dempuèi venguda una vila e compta alara prèp de 12 000 estatjants, que 30% a 40% atèstan d'originas avaironesas. Sustot, prèp de 90 ans aprèp sa fondacion, una granda partida de la populacion de Pigüé parla encara l'occitan (12%- una part unicament compausada d'individús de mai de 60 ans) e i a fòrça monde que la comprenon (70%) (cf.Les Aveyronnais dans la pampa, fondation, développement et vie de la colonie aveyronnaise de Pigüé de 1884 à 1992, Editions Privat, Toulouse, 1977. P.265).

 

Pigüe e la França

Pigüé es pas brica occitana a l'ora d'ara,ni quitament francesa, los ligams entre la França e sos « cosins » d'America, demòran estreches. En 1984, un grop d'Avaironeses va a Pigüé per celebrar los cent ans de la creacion de la vila per aqueles colons originaris de lor departament, que lor ròtle es uèi encara inscrit dins la pèira, sus las placas de carrièra coma la de la « C. de Rodez ».

Se los exemples de migrants dels paises d'òc installats en Argentina son nombroses, venguts de Biarn e de Masamet notadament, Pigüé demòra un exemple rar d'una colonia occitana organizada al còr de la pampa.

De Roergasses en Argentina / Sèrgi Gairal
Gairal, Sèrgi (1948-....). Conférencier
Conferéncia de Sèrgi Gairal registrada lo 09/07/2006 a l'escasença de la 30ena Universitat Occitana d'Estiu al Centre Universitari Vauban de Nimes que lo tèma èra : Occitània, tèrra d'acuèlh e de partença.

Sèrgi Gairal, professor, presenta l'emigracion avaironesa en Argentina al sègle XIX, fenomèn qu'es a l'origina de son roman en occitan Delà la mar (Sèrgi Gairal, Delà la mar, [Tolosa] : Institut d'Estudis Occitans, 2004.).
Occitans en chamin, una istòria de seguir / Felip Martel [conferéncia]
Martel, Philippe (1951-....)
Conferéncia de clavadura de Felip Martel registrada lo 12 de julhet de 2006 a l'escasença de la 30ena Universitat Occitana d'Estiu de Nimes, dont lo tèma annadièr èra Occitània tèrra d'acuèlh, tèrra de partença.