Explorar los documents (17 total)

Lenga d'òc : Forum Euroregional 2018 / Tè Vé Òc [émission audiovisuelle]
Emission dau 7 de junh de 2018

Lo 2nd Forum euroregionau, organizat per lo Cirdoc e la region Occitanie, se debanèt en Mai passat au Pònt de Gard. Aquela manifestacion grandassa recampèt leis actors culturaus de divèrsas regions, dei País d'Òc ais Illes Balears. Lo tèma d'aquest an èra « Culturas popularas en dialòg ». Vos presentam la festejada dins una revista amb lei totems e castells, puèi una virada dei talhiers e animacions sus lo site emblematic roman. Un reportatge de Lisa Gròs. 
[Lenga d'òc: Naissença dei Baragonhets] / Tè Vé Òc [emission audiovisuala]
Gros, Lise

Emission dau 12 de abril de 2018

A Sant-Cristòu dins Eraut, Carnaval se festejèt a travèrs lei pichòts totems, qu'èron a l'onor lo 18 de Març. Veirètz la naissença de dos baragonhets, enfantons dau totem la Baragònha a Sant Cristòu. Descubrissètz leis imatges de l'espectacle « enfantament totemic » prepausat per lo Théâtre des origines. A l'entorn d'aquel eveniment urós, leis pichons d'autreis animaus totemics venguèron potonejar la maire Baragònha e sa progenitura. Una mena de Nativitat revisitada.

Un reportatge de Lisa Gròs.

 

Tradizione e folkrevival / Napoli, Paolo
Napoli, Paolo
Paolo Napoli resumís dins las grandas linhas dins aqueste article 50 ans de collectatges, de transmission e de reapropriacion de la musica tradicionala populara italiana. Presenta aquí las diferentas evolucions e los corrents, las mòdas tanben, que menèron a las practicas actualas.

Aqueste article correspond a la conferéncia donada per Paolo Napoli al CIRDÒC lo 1èr de decembre de 2016 a l'escasença d'una taula redonda titolada « La musica tradicionala mediterranèa, transmission, partatge e obertura als autres » dins l'encastre de la Setmana calabraise organizada per l'associacion Tafanari.

La version donada aquí es la version originala italiana. Podètz tanben consultar la traduccion francesa d'aqueste article : Tradition et folk-revival
Tradicion e folk-revival (version francesa) / Napoli, Paolo
Napoli, Paolo
Paolo Napoli resumís dins las grandas linhas dins aqueste article 50 ans de collectatges, de transmission e de reapropriacion de la musica tradicionala populara italiana. Presenta aquí las diferentas evolucions e los corrents, las mòdas tanben, que menèron a las practicas actualas.

Aqueste article correspond a la conferéncia donada per Paolo Napoli al CIRDÒC lo 1èr de decembre de 2016 a l'escasença d'una taula redonda titolada « La musica tradicionala mediterranèa, transmission, partatge e obertura als autres » dins l'encastre de la Setmana calabraise organizada per l'associacion Tafanari.

La version donada aquí es la traduccion francesa de la version originala italiana : Tradizione e folkrevival
Los actors del PCI a Pesenàs
Lycée Jean Moulin (Pézenas)
Los escolans de l'opcion occitan del licèu Jean Moulin de Pesenàs collectèron mantun actors del patrimòni cultural immaterial que fan viure las fèstas popularas e tradicionalas a Pesenàs, notadament a l'entorn del Polin.

Alain Charrié (musician, professor de pifre), Albert Lopez e Jérôme Fuentes (president d'onor e president dels Amics del Polin), Dalfina Palacio (directritz de la Calandreta de Pesenàs), Elian Blancher (ancian director de la Calandreta de Pesenàs), Claude Alranq (actor, autor, meteire en scèna, artesan del reviscòl del teatre meridional d'expression francesa e occitana) foguèron interrogats segon la meteissa grasilha d'enquista :
- De qu'es lo PCI per vos ?
- Cossí l'avètz recebut ?
- Cossí o transmetètz ?

Aqueste enregistrament es un montatge realizat pels escolans a partir dels diferents collectatges. L'ensem dels collectatges se pòt consultar sus simpla demanda, sus plaça, al CIRDÒC.
Tradicions ligadas a Pascas [ficha enciclopedica]
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)

Vòstra question :

Voldriái saber se i a (se i aguèt) d'eveniments particulars dins Erau, de fèstas, de celebracions a l'entorn de Pascas ?

Nòstra responsa :

Semblariá que las tradicions ligadas a Pascas dins lo departament d'Erau sián pas vertadièrament diferentas d'aquelas dels departaments limitròfes.
D'efècte, i retrobam las caças als uòus, la moleta (pascada), lo manja-dreit entre amics o en familha e de ceremonias religiosas. Aquestas tradicions de Pascas venon claure lo periòde de Quaresma, aprèp la benediccion de Rampalms, lo dimenge d'abans (se tròban aquí coma esséncias de fusta utilizadas aquelas de bois, de laurièr o d'olivièr), e clavan la Setmana Santa. Aquesta es pas ritmada dins Erau per de processions coma aquò pòt èsser lo cas dins Pirenèus-Orientals per exemple.

Dins Manuel de folklore français contemporain. Tome premier. III, Les cérémonies périodiques cycliques et saisonnières. 1, Carnaval, Carême, Pâques d'Arnold Van Gennep, publicat en 1947, nos es balhada una explica de la costuma de faire presents d'uòus als enfants per l'acumulacion dels uòus pendent los 40 jorns de la Quaresma. Trobam dins lo meteis obratge la descripcion de jòcs amb aqueles uòus mas pas cap en Lengadòc ni mai dins Erau en particular. Los uòus gardats pendent 40 jorns caliá trobar un bon mejan d'o consumir en un temps redusit. O fisar als enfants semblava una bona solucion mas tanben la confeccion d'una, o mantuna, moleta (pascada).

Aital, dins Le Folklore des pays d'oc : la tradition occitane de Jean Poueigh publicat a las edicions Payot en 1952, es clarament dich qu'es de tradicion de faire la moleta o pascada per Pascas. Segon el aquesta pascada pòt èsser preparada natura, amb d'èrbas finas o tanben amb « de rodèlas de salsissòts copadas en bocins ».

A títol d'anecdòta, òm tròba dins Répertoire du patrimoine en Haut-Languedoc, publicat pel Centre de recherches du patrimoine de Rieumontagné en 2007, l'evocacion d'un eveniment que se seriá debanat a la glèisa de Moulin-Mage, dins lo massís del Carós, pendent las vèspras de Pascas de 1919. Aquel jorn d'aquí las campanas foguèron accionadas talament fòrt que la tribuna s'esfondrèt. Pas de mòrt, unicament qualques leugièrs nafrats per deplorar e los pantalons estrifats dels parroquians...
Fèstas e rituals dels fuòcs de la Sant-Joan
CIRDÒC-Mediatèca occitana

Se la Sant Joan se festeja lo 24 de junh, sos rituals son ligats al periòde del solstici d’estiu (21-22 de junh) que representa dins l’emisfèri nòrd la nuèit mai corta e lo jorn mai long de l’annada que marca la debuta de l’estiu.
« Las doas Sant-Joan partejan l'an, un jorn plan cort, l'autre plan long. »

1/ La practica a l'ora d'ara

La Sant Joan es a l'ora d'ara festejada dins mantuna region de França e a l’estrangièr. Se tròban aital de celebracions d'aquesta fèsta dins Peitau, lo long de Léger, dins Oise, Bresse, Creuse o encara en Bretanha, a Metz, en Gironda e en Charentes mas tanben en Catalonha e en Occitània.
Los tipes de cresenças e de practicas ligadas a aquesta fèsta càmbian en foncion del luòc mas lo periòde, lo fuòc e l’aiga demòran d'elements de basa comuns a totes. Dins d'unes endreches la costuma era de cantar a l'entorn del fuòc (Bretanha), de balançar son enfant per dessús lo fuòc per li assegurar una creissença rapida (Charentes), de virar a l'entorn del fuòc per s’evitar lo mal d'esquina (Bresse) o trapar marit o femna (Creuse), etc.
En Catalonha e a las Isclas Balearas es de tradicion que sián los enfants que preparen lo fuòc de la Sant Joan pendent un mes abans la data en recampar d'objèctes en fusta e los amassar sus la plaça del vilatge o en los escampilhar dins diferents luòcs per pas que les agents de polícia o los pompièrs lors o levèsson e empachèsson lo fuòc d’èsser alucat per de rasons de seguretat. Lor cal doncas desfisar l’interdit amb la complicitat dels adultes per poder alucar aquel fuòc. A d'unes endreches son las dròllas que son encargadas d’alucar lo fuòc. Aprèp, la fèsta pòt començar amb cants, danças, còca e cava. Es tanben de tradicion de faire petardejar qualques petards a aquesta escasença.
La flamba del Canigó es una autra de las tradicions de la Sant Joan en Catalonha creada en 1955 per Francesc Pujades. Se perpetua encara a l'ora d'ara e es devenguda una expression del sentiment popular.
En Occitània, existís tanben una tradicion de la Sant Joan que se pòt dire Sant Jan, Sant Joan, Fèstas Janencas, joanencas… Las caracteristicas d'aquelas fèstas son l’aiga, la culhida d’èrbas de las vertuts, se ditz, magicas a aquesta data (l’aquilèa (milafuèlhas), l’artemisa, lo barbajòu, l'èura, la margarida salvatja, lo trescalam e la sàlvia) e enfin lo fuòc e lo lenhièr que pòt prene formas arquitecturalas diferentas. Es a l'entorn d'aquel lenhièr que se debana la fèsta (cants, danças, sauts per dessús lo fuòc etc.).

2/ Aprendissatge e transmission

Organizats dins l’amira de transmetre los gèstes e las tradicions ligats als fuòcs de la Sant-Joan, d'unes eveniments son estats dempuèi pas gaire integrats dins lo programa Total Festum, çò que permet de lor portar mai de visibilitat. Es entre autre lo cas d’un eveniment organizat a Vilafranca-de-Conflent que los enfants e los aderents de las associacions localas son plan convidats a participar a las festivitats amb d'activitats adaptadas a cadun dels publics. 
Las associacions prenon en carga l’organizacion de la davalada de la flamba, aital propausan un eveniment intergeneracional que permet a cadun de prene part a la fèsta e d’integrar e transmetre aqueles rituals.

3/ Istoric

La Sant Joan d’estiu es una tradicion ancestrala celebrada per un molon de civilizacions que trapa son origina dins la practica del culte al solelh.
Poiriá venir dels cultes cèltas e germanics mas se trapan de traças d'aquelas celebracions dins d’autras regions del monde coma Siria, Fenicia o encara Russia.
La glèisa catolica cristianizèt aprèp aquelas fèstas paganas en remplaçar los ancians dieus pagans per de sants e en enebir d'unes rituals coma los banhs nocturns e las practicas magicas.

4/ Salvagarda

Las fèstas de la Sant Joan coneguèron mantunas aparicions e desaparicions mas dempuèi 2006 l’apèl a projèctes Total Festum lançat pel Conselh Regional Lengadòc-Rosselhon e ara perseguit per la Region Occitània / Pirenèus-Mediterranèa a creat las condicions per un fòrt reviscòl dels rituals ligats al solstici d’estiu.
D’un autre costat, son estadas inscritas en 2015 sus la tièra representativa del patrimòni cultural immaterial de l’umanitat de l’UNESCO las fèstas del fuòc del solstici d'estiu dins Pirenèus (França, Andòrra, Espanha).
Aital aquelas fèstas gaudisson de mesuras de salvagarda fòrtas, e d’un contèxte politic e social qu'encoratja lor resurgéncia.

5/ Actors de la practica

A l'ora d'ara lo Théâtre des Origines, companhiá creada en 2004, a montat un projècte titolat “Temporadas” al dintre del qual son restaurats los rituals festius sasonièrs coma la Sant Joan.
Aquestes espectacles itinerants permeton als partenaris locals e al public de se reapropriar los còdes ligats a aquesta tradicion e de donar o tornar donar de sens a aquelas celebracions.
D’autra part, lo comité international Flamme du Canigou òbra per la transmission e la valorizacion de la tradicion del fuòc de la Sant Joan en Catalonha e al delà.

« Mai lo futur crida, mai l'arcaïsme respond » : lo bestiari de la fèsta occitana / Claudi Alranq
Alranq, Claude (1947-....)
Conferéncia de Claudí Alranq suls animals totemics en Lengadòc e lo sens antropologic dels rituals festius.

Claudi Alranq, actor, contaire, autor, meteire en scèna, artesan del reviscòl del teatre meridional d'expression francesa e occitana dempuèi 1968, foguèt tanben ensenhaire-cercaire especialista de l'etno-scenologia francesa e de l'istòria del teatre de las minoritats en lançant en particular la primièra licéncia professionala artistica en França (2000) : « ACTEURS-SUD » (interculturalité, transdisciplinarité, patrimoine culturel immatériel).
Collabora uèi a fòrça recèrcas e accions per la transmission del patrimòni cultural immaterial e a son actualizacion dins lo domèni de l'espectacle viu.

Conferéncia enregistrada a l'aire liure lo 03/07/2016 a l'escasença del Forum Euroregional Patrimòni & Creacion de Castèlnòu d'Arrí.
Occitània/Itàlia : culturas e patrimònis a descobrir - escala de la Setmana calabraise al CIRDÒC
Sandra Juan

Lo 3 de decembre, tre 10:00, lo CIRDÒC vos convida  a una jornada de conferéncias e d'escambis a l'entorn del patrimòni cultural immaterial en Occitània e en Itàlia, a l'escasença de la Setmana calabraise organizada del 2 al 6 de decembre de 2015 per l'associacion Tafanari e sos partenaris.

De 10:00 a 17:00 (intermèdi de doas oras per un repais sortit de la biaça) - visita, projeccions e conferéncias sul subjècte de la dança tradicionala. En partenariat amb l'associacion Carrefour des Patrimoines, e en preséncia d'interprètes de la creacion contemporanéa «  Souches  » de Kirsten Debrok.

La jornada s'acabarà sus una nòta festiva. A 18:00 - inauguracion de la mòstra «  Los fargaires de tradicions  », que percor los mil e un camins de l'Occitània culturala del sègle XXI, seguida a 18:45 per una conferéncia cantada de Françoise de Fanti en preséncia de la dançaira Sara Colonna.
E a 20:00, Tafanari vos convida per un grand balèti als accents italians a la Mediatèca occitana.

 

Tot lo detalh de la Setmana calabraise  : Aquí

INFOS ET RESERVACIONS : info@cirdoc.fr / 04.67.11.85.10

« Martror », fèstas dels mòrts e rituals de Totsants en Occitània
CIRDÒC-Mediatèca occitana
sus 2