Explorar los documents (56 total)

Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Tradicions ligadas a Pascas [ficha enciclopedica]
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)

Vòstra question :

Voldriái saber se i a (se i aguèt) d'eveniments particulars dins Erau, de fèstas, de celebracions a l'entorn de Pascas ?

Nòstra responsa :

Semblariá que las tradicions ligadas a Pascas dins lo departament d'Erau sián pas vertadièrament diferentas d'aquelas dels departaments limitròfes.
D'efècte, i retrobam las caças als uòus, la moleta (pascada), lo manja-dreit entre amics o en familha e de ceremonias religiosas. Aquestas tradicions de Pascas venon claure lo periòde de Quaresma, aprèp la benediccion de Rampalms, lo dimenge d'abans (se tròban aquí coma esséncias de fusta utilizadas aquelas de bois, de laurièr o d'olivièr), e clavan la Setmana Santa. Aquesta es pas ritmada dins Erau per de processions coma aquò pòt èsser lo cas dins Pirenèus-Orientals per exemple.

Dins Manuel de folklore français contemporain. Tome premier. III, Les cérémonies périodiques cycliques et saisonnières. 1, Carnaval, Carême, Pâques d'Arnold Van Gennep, publicat en 1947, nos es balhada una explica de la costuma de faire presents d'uòus als enfants per l'acumulacion dels uòus pendent los 40 jorns de la Quaresma. Trobam dins lo meteis obratge la descripcion de jòcs amb aqueles uòus mas pas cap en Lengadòc ni mai dins Erau en particular. Los uòus gardats pendent 40 jorns caliá trobar un bon mejan d'o consumir en un temps redusit. O fisar als enfants semblava una bona solucion mas tanben la confeccion d'una, o mantuna, moleta (pascada).

Aital, dins Le Folklore des pays d'oc : la tradition occitane de Jean Poueigh publicat a las edicions Payot en 1952, es clarament dich qu'es de tradicion de faire la moleta o pascada per Pascas. Segon el aquesta pascada pòt èsser preparada natura, amb d'èrbas finas o tanben amb « de rodèlas de salsissòts copadas en bocins ».

A títol d'anecdòta, òm tròba dins Répertoire du patrimoine en Haut-Languedoc, publicat pel Centre de recherches du patrimoine de Rieumontagné en 2007, l'evocacion d'un eveniment que se seriá debanat a la glèisa de Moulin-Mage, dins lo massís del Carós, pendent las vèspras de Pascas de 1919. Aquel jorn d'aquí las campanas foguèron accionadas talament fòrt que la tribuna s'esfondrèt. Pas de mòrt, unicament qualques leugièrs nafrats per deplorar e los pantalons estrifats dels parroquians...
Lo parlar occitan d'Arbouno (Arbona), comuna de Chastelmanh, Val Grana, dins las valadas occitanas d'Itàlia
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Que significa lo mot « Paratge » ?
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Estatisticas de la produccion editoriala occitana actuala
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Vòstra question : Desiri obténer d'estatisticas sus la produccion editoriala en lenga occitana.

Nòstra responsa :
A la diferéncia d’una produccion nacionala que se pòt evaluar a partir d’estatisticas oficialas qu’espleitan de donadas reglamentàrias (depaus legal, declaracions obligatòrias, ISBN, etc.) amassadas dins de fichièrs oficials e contrarotlats, la produccion d’expression occitana, que se definís pas per un país o una region administrativa unica de produccion mas per la lenga de publicacion, a pas de fichièr d’informacion especific : es comptabilizada al dintre de las produccions nacionalas dels diferents paises, e regionalas dels diferentas regions, ont editors e productors publican de produccions en lenga occitana.

Cossí evaluam la produccion d’expression occitana ?
Lo CIRDÒC, dins lo quadre de sas missions de bibliotèca publica de referéncia e pòl associat de la Bibliotèca nacionala de França, aquerís la produccion d’expression occitana tota (libres, CD, DVD, particions, revistas, etc.) que pareis en França mas tanben dins los autres paises. Las basas de donadas d’informacion documentària del CIRDÒC permetan d'aver doncas una evaluacion de la produccion editoriala occitana contemporanèa. Se l'exaustivitat es malaisida d'aténher, de comparasons son estadas fachas amb diferentas basas de donadas documentàrias, e apareis que raras son las produccions d’expression occitana actualas que son pas dins las colleccions del CIRDÒC. Aquestas chifras que seguisson constituïsson pas una estatistica oficiala, donan pasmens un imatge global de l’estat de la produccion occitana actuala.

Periòde pres en compte per l’establiment de las donadas :
Las donadas aicí dejós son estadas produsidas sus de mejanas annalas sus un periòde de 15 annadas que va de 2000 cap a 2014 (punt 1.)
Pels títols de jornals, revistas e publicacions periodicas, las donadas concernisson las annadas 2002 e 2015.

1. Nombre de produches d’expression occitana editats en mejana cada annada :

(totes supòrts : libres, K7 o CD, VHS o DVD, particions, CD-Rom e docs multimèdias, etc. a l’excepcion dels jornals e revistas)
233 produccions d’expression occitana son referenciadas en mejana cada annada dins las basas del CIRDÒC. Sul periòde de 2000 cap a 2014, se tròba pas d’evolucion màger, las donadas son relativament establas contràriament al nombre de publicacions periodicas (de veire punt 2.)

Reparticion de las produccions per tipe (mejana annala 2000-2014) :

- Libres : 166 ;
- Supòrts sonòrs : 58 (CD en majoritat) ;
- Supòrts vidèos : 8 (DVD en majoritat).

Reparticions de las publicacions per genre :

(Totes supòrts confonduts)
- Òbras de literatura e de ficcion : 51 % ;
- Ensages, òbras scientificas e documentàrias : 30 % ;
- Òbras musicalas : 19 %.

Reparticion de las òbras de literatura e de ficcion per genre :

- Romans e novèlas : 35 % ;
- Poesia : 30 % ;
- Contes e faulas : 25 % ;
- Teatre : 6 % ;
- Umor : 3 % ;
- Autres (bendas dessenhadas e filmes de ficcion) : 1 % .

Reparticion dels ensages e documentaris per domenis :

- Lenga e linguistica : 34 % ;
- Estudis e istòria literaris : 32 % ;
- Sciéncias umanas e socialas, istòria, ensages politics, etc. : 18 % ;
- Autres domenis (sciéncias, tecnicas, arts, lésers) : 16 %.

Reparticion de la òbras musicalas e sonòras per genre :

- Musicas actualas : 41 % ;
- Musicas tradicionalas e regionalas : 41 % ;
- Musicas ancianas e sabentas : 11 % ;
Autres genres (tèxtes legits, collectatges e memòria sonòra, etc. : 7 %.

2. Nombre de jornals, revistas e publicacions periodicas d’expression occitana (comparatiu 2002-2015) :

En 2002, lo CIRDÒC aviá identificat 89 títols vius de publicacions periodicas d’expression occitana (revistas, jornals, almanacs, bulletin d’informacion, etc). N’i auriá pas pus que 50 en 2015, çò qu’indica una baissa importanta de las parucions periodicas imprimidas dins lo corrent del decenni, explicabla per una part pel movement general de diminucion dels periodics imprimits al profièch de sites e publicacions numericas.
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Qual es l'equivalent de « fier comme Artaban » en occitan ?
Benjamin Assié
Françoise Bancarel
Nòstra responsa : L’expression francesa « fier comme Artaban », que significa que qualqu’un es tras que fièr, e mai arrogant, « que se’n crei nèciament » çò ditz lo Tresaur de la lenga francesa (atilf.atilf.fr/tlf.htm), es una dobla referéncia istorica e literària al personatge d’Artaban, rei de Pàrtia (Pèrsia) popularisat al mitan del sègle XVII per l’escrivan peiregordin Gautier de Coste de la Calprenède (1609-1663) dins Cléopâtre, un roman-fresca monumental de 12 volums. Òm pòt notar qu’al-delà del personatge d’Artaban, fièr e orgulhós, semblariá que l’estil enfatic de l’autor segon Boileau, tanplan auriá pogut donar l’expression, « fièr coma la Calprenède » : tombant largament dins l’etnotipe del gascon arrogant e fanfarron qu’aviá cors dins una literatura abondosa dempuèi Enric IV, Boileau escriu en efièch dins son Art poetic (Cant III) que Gautier de la Calprenède :
« Souvent, sans y penser, un écrivain qui s’aime
Forme tous ses héros semblables a lui-même
Tout a l’humeur gasconne en un auteur gascon
Calprenède et Juba parlent du même ton. »

Las expressions occitanas :

Aquesta referéncia literària anciana val tanben per l’occitan, e se pòt dire « fièr coma Artaban » o « fièr coma un Artaban » coma l’indica Maurici Romieu dins lo sieu Diccionari d'expressions e locucions occitanas (ed. Vent Terral, 2013).

Dins lo Tresor dóu Felibrige, lo diccionari occitan mai ric en expressions idiomaticas, Frederic Mistral nota los equivalents seguents (las expressions son donadas aicí transcrichas en grafia classica) :
- Fièr coma Artaban
- Fièr coma un Cesar (= coma un emperaire roman)
- Fièr coma un duc
- Fièr coma un gascon (avèm vist mai naut amb Boileau que lo personatge del gascon fièr e fanfarron es un lòc comun de la literatura del sègle XVII, que se renfortís a la fin del sègle XIX amb lo succès de Cyrano de Bergerac d’Edmond Rostand).
- Plus fièr que berreta (en referéncia a una boneta plan quilhada sul cap segurament)
- Es mai fièr qu’una ferreta (en referéncia a un podet ? a una espada ?)

Qualques ressorsas per descobrir e cercar d’expressions idiomaticas en occitan :

- Maurici Romieu ; Andrieu Bianchi ; Loís Gaubèrt, Diccionari d'expressions e locucions occitanas, Vent Terral, 2013.
- Express’Òc, una basa en linha d’expressions idiomaticas occitanas realizada pel Congrès permanent de la lenga occitana : consultar lo site.  
- Lo site « La Blagueta » qu’amassa fòrça expressions en lengadocian : consultar lo site.
- Lou Tresor dóu Félibrige de Frederic Mistral (Paris : Champion : 1878-1886) consultable en linha e que se pòt interrogar en plen tèxt sus Occitanica : consultar lo TDF.

D’autres recuèlhs d’expressions occitanas disponibles sus Occitanica : véser totas las ressorsas disponiblas.
sus 6